Bài 15. Sinh Quyển

1. Khái niệm
Sinh quyển là một trong những bộ
phận cấu tạo nên lớp vỏ Trái Đất, nơi
có sự sống tồn tại.

- Giới hạn của sinh quyển phụ thuộc vào sự
tồn tại của sự sống.
+ Ranh giới trên cao: tiếp xúc với lớp ô -dôn
của khí quyển (25 - 30km).
+ Ranh giới thấp: xuống tận đáy sâu của các
đại dương và dừng lại ở lớp vỏ phong hoá
trên đất liền (trung bình 4,5 km).

- Phạm vi bao gồm: phần thấp của khí quyển (tầng đối
lưu), toàn bộ thuỷ quyền và phần trên của thạch quyền.

Từ góc độ tiến hoá của động
vật cho thấy, loài gấu xuất
hiện khá muộn, nguồn gốc
của chúng chỉ có thể ngược
dòng về 22 triệu năm trước,
điều này giải thích Nam Cực
sở dĩ không có gấu Bắc Cực
là vì ngay trước khi loài gấu
xuất hiện thì Nam Cực đã là
một lục địa băng tuyết được
đại dương bao bọc. Chính
đại dương mênh mông đã cắt
đứt con đường sống của gấu
Bắc Cực, làm cho loài động
vật to lớn này không thể nào
đi đến được Nam Cực.

Một số nhóm chim tổ tiên
của chim cánh cụt đã bị
mất khả năng bay lượn –
vì chúng không cần phải
trốn chạy kẻ săn mồi.
lý do nữa để chim cánh cụt
không đi về phía bắc đến
Bắc cực – chúng không
thể bay để thoát khỏi lũ
gấu và cáo Bắc cực
chuyên rình rập các bầy
chim làm tổ ở đây vào
mùa hè.
chúng thực sự thích sống ở
những vùng biển lạnh đến
đóng băng xung quanh
vùng Nam Cực nằm ở phía
nam của Trái Đất.

2. Đặc điểm của sinh quyển

- Khối lượng của sinh quyển nhỏ hơn nhiều so
với khối lượng vật chất của các quyển còn lại
trong vỏ Trái Đất.
- Sinh quyển có khả năng tích luỹ năng lượng.
- Sinh quyển có mối quan hệ mật thiết và tác
động qua lại với các thành phần trên Trái Đất.

• Mối quan hệ của sinh quyển với thủy quyển,
khí quyển, đất
• Tác động đến sự thay đổi của các thành phần
khí trong khí quyển
• Tham gia vòng tuần hoàn nước và quá trình
trao đổi chất của sinh vật dưới nước
• Là một trong những nhân tố quan trọng hình
thành đất.

3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của sinh vật
Nhân tố

Ảnh hưởng

Khí hậu

Ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố sinh vật:
- Nhiệt độ: Tác động đến quá trình sinh trưởng, phát
triển, quy định vùng phân bố sinh vật
- Ánh sáng mặt trời: Cung cấp năng lượng chính
cho mọi sự sống trên trái đất (quang hợp, khả năng
định hướng, sinh sản)

Nhiệt độ tối thiểu và tối ưu cho sự
nảy mầm của hạt Ngô
tối thiểu 8°C; tối ưu 35°C

Sự phát triển của cây

cá chép chỉ đẻ khi nhiệt độ nước không thấp hơn 15 độ C.

Ong có thể bay cách xa tổ hàng chục kilômet để kiếm mật hoa và nhiều loài chim di cư có thể
bay được hàng nghìn kilômet đến nơi ấm áp để tránh mùa đông giá lạnh.

Nhân tố

Ảnh hưởng

- Nước

- Là nguyên liệu cho cây quang hợp
- Là phương tiện cho cây vận chuyển và
trao đổi khoáng, chất hữu cơ trong cây,
vận chuyển máu và chất dinh dưỡng ở
động vật.

Hoang mạc

Rừng nhiệt đới

Nhân tố

Đất

Ảnh hưởng

Cấu trúc đất, độ PH đất, độ phì
 Ảnh hưởng đến sự phát triển
và phân bố thực vật tác động
đến sự phân bố động vật.

Đất ngập mặn có rừng ngập mặn

cây lá rộng; đất chua phèn có cây tràm, cây lác,...

Sinh vật vùng nhiệt đới

Sinh vật
vùng
hoang
mạc

Nhân tố

Ảnh hưởng

- Độ cao địa hình: làm thay đổi lượng
nhiệt, lượng nước và các chất dinh dưỡng
trong đất mà cây nhận được
-> Nhiệt, ẩm thay đổi theo địa hình và độ
Địa hình
cao-> sự phân bố sinh vật
- Độ dốc và hướng sườn: tác động đến
lượng nhiệt, ánh sáng, độ ẩm mà cây nhận
được.

Nhân tố

Ảnh hưởng

- Độ cao địa hình: làm thay đổi lượng
nhiệt, lượng nước và các chất dinh dưỡng
trong đất mà cây nhận được
-> Nhiệt, ẩm thay đổi theo địa hình và độ
Sinh vật
cao-> sự phân bố sinh vật
- Độ dốc và hướng sườn: tác động đến
lượng nhiệt, ánh sáng, độ ẩm mà cây nhận
được.

Chim hồng hạc tại hồ Nakuru

Nhân tố

Ảnh hưởng

- Hoạt động tích cực: Mở rộng
phạm vi phân bố của sinh vật
Con người - Hoạt động tiêu cực: phá rừng,
thu hẹp diện tích rừng,…
- Lai tạo-> đa dạng sinh học.

Sự trao đổi cây trồng, vật nuôi giữa các châu lục. con người đã đưa các loại cây trồng như cam,
chanh, mía. Từ châu Á và châu Âu... sang trồng ở Nam Mĩ và châu Phi. Ngược lại, các loài như
khoai tây, thuốc lá, cao su,... lại được chuyển từ châu Mĩ sang trồng ở châu Á và châu Phi

Dưa hấu không hạt

Những chú
mèo mặt ngắn,
mặt tịt bị mất
đi khả năng
bộc lộ cảm
xúc thông qua
các cơ mặt.
Lỗi lớn của
việc này chính
là do quá trình
nhân giống và
lai tạo mèo
của con người.

ustralia hứng chịu cuộc xâm lấn sinh học tàn khốc nhất vì 24 con thỏ 1859

Tìm hiểu và cho biết tại sao cây chè được trồng nhiều ở vùng Trung
du và miền núi Bắc Bộ, còn cây cà phê được trồng nhiều ở vùng Tây
Nguyên nước ta.

Câu 1: Ý nào sau đây không đúng?
A. Sinh vật tập trung với mật độ cao nhất ở nơi có thực vật sinh sống.
B. Sinh vật phân bố không đều trong toàn bộ bề dày của sinh quyển.
C. Cấu trúc sinh quyển được xác định bởi hoạt động của cơ thể sống.
D. Khối lượng vật chất của sinh quyển nhiều hơn so với các quyền
khác.
Trả lời:

Câu 2: Giới hạn của sinh quyển bao gồm
A. phần thấp của khí quyển, toàn bộ thuỷ quyển và phần trên của thạch quyển.
B. phần thấp tầng đối lưu, toàn bộ thuỷ quyển và thổ nhưỡng quyển.
C. phần trên tầng đối lưu, phần dưới của tầng bình lưu và toàn bộ thuỷ quyển.
D. phần thấp tầng đối lưu, phần trên tầng bình lưu, đại dương và đất liền.
Trả lời:
Đáp án đúng là: A

Câu 3. Nhân tố nào ảnh hưởng rõ rệt đến sự phân bố thực vật ở
vùng núi

a. hướng gió và mưa.
b. độ cao và hướng sườn núi.
c. đất và khoáng sản.
d. con người và sinh vật.

Câu 4. Sinh quyển gồm những phần nào
a) Tầng đối lưu, nước ở đại dương và sông ngòi
b) Toàn bộ lớp đất và lớp vỏ phong hóa
c) Lớp Manti và lớp Granit
d) Tầng thấp của khí quyển, thủy quyển, thổ nhưỡng quyển và
lớp vỏ phong hóa.

CÂU 5: Trong số những nhân tố của môi trường, nhân tố

nào quyết định sự phân bố của sinh vật?

a. Địa hình
b. Khí hậu
c. Đất
d. Nguồn nước

Về nhà

Chuẩn bị bài mới
ôn lại bài cũ