BÀI 2: BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN

? Em hãy đọc khởi động SGK trang 96?

Trong các loại biểu đồ (biểu đồ tranh, biểu đồ cột và biểu đồ
hình quạt tròn), loại biểu đồ nào thích hợp để biểu diễn bảng
số liệu thống kê bên dưới?
Tỉ lệ phần trăm xếp loại học lực học sinh lớp 7A
Loại

Tốt

Khá

Đạt

Chưa đạt

Tổng

Tỉ lệ

10%

55%

30%

5%

100%

1. ÔN TẬP VỀ BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN
Tỉ lệ phần trăm thành phần của đất
tốt cho cây trồng

Không khí

5%
35%

30%
30%

Nước
Chất khoáng
Chất mùn

Biểu đồ trên cho ta biết các thông tin gì?
Biểu đồ đã cho, cho ta biết về tỉ lệ phần trăm về thành phần của đất tốt cho cây trồng:
Không khí: 30%; Nước: 30%; Chất khoáng: 35%: Chất mùn: 5%.

1. ÔN TẬP VỀ BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN
Kết luận: Để biểu thị tỉ lệ phần trăm của từng loại số liệu so với toàn
thể, ta thường sử dụng biểu đồ hình quạt tròn. Đó là biểu đồ có dạng
hình tròn được chia thành các hình quạt. Tỉ số diện tích của từng hình
quạt so với cả hình tròn biển thị tỉ lệ phần trăm của từng số liệu tương
ứng.
* Đọc biểu đồ hình quat tròn
Để đọc một biểu đồ hình quạt tròn, ta thực hiện như sau:
- Xác định số đối tượng được biểu thị bằng cách đếm số hình quạt có
trong hình tròn.
- Đọc ghi chi của biểu đồ để biết tên các đối tương.
-Xác định tỉ lệ phần trăm của từng đố tượng so với toàn thể bằng cách
đọc số ghi trên biểu đồ.

Ví dụ 1: Biểu đồ cho ta biết các thông tin được
ghi trong bảng dữ liệu sau:
Tỉ lệ phần trăm thành phần của đất tốt cho
cây trồng
Thành
phần
Tỉ lệ

Không
khí
30%

Nước
30%

Chất
khoáng
35%

Chất
mùn
5%

Tỉ lệ phần trăm thành phần của
đất tốt cho cây trồng

Không khí

5%
35%

30%
30%

Nước
Chất khoáng
Chất mùn

BÀI 2: BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN
Thực hành 1: Hãy đọc các thông tin từ biểu đồ bên và lập bảng thống kê tương ứng.
Tỉ lệ phần trăm học sinh tham gia các
môn thể thao của khối 7

Biểu đồ trên cho biết tỉ lệ học sinh tham
gia các môn thể thao của khối 7 là:
- Cầu lông chiếm 15%
- Đá cầu chiếm 25%
- Bóng đá chiếm 30%
- Bóng bàn chiếm 10%
- Bơi lội chiếm 20%

15
10 % 25
%
20 %
% 30%

Cầu lông
Đá cầu
Bóng đá
Bóng
bàn
Bơi lội

2. BIỂU DIỄN DỮ LIỆU VÀO BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN
Bảng dữ liệu sau cho biết tình hình xếp loại học lực học kì 1 của học sinh khối 7
trường Kim Đồng:

Xếp loại học lực học sinh khối 7

Loại
Số học
sinh

Tốt
36

Khá
162

Đạt

Chưa
đạt

90

72

Tỉ lệ phần trăm
xếp loại học lực của học
10%
sinh khối 7

20%

25%

45%

Tốt
Khá
Đạt
Chưa đạt

Em hãy tính tỉ lệ phần trăm học sinh các loại và so sánh kết quả tính được với giá trị
tương ứng ghi trên biểu đồ trong hình bên.

Xếp loại học lực học sinh khối 7
Loại

Tốt

Khá

Đạt

Chưa đạt

Số học sinh

36

162

90

72

Tổng số học sinh:

Tỉ lệ phần trăm xếp loại học lực của
học sinh khối 7

20%
25%

10%

Tốt
Khá

45%

Đạt
Chưa đạt

2. BIỂU DIỄN DỮ LIỆU VÀO BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN

Bước 1: Xử lí số liệu
- Tính tổng các số liệu.
- Tính tỉ lệ phần trăm của từng số liệu so với toàn thể.
Bước 2: Biểu diễn số liệu
- Ghi tên biểu đồ.
- Ghi chú tên các đối tượng.
- Ghi chú các tỉ lệ phần trăm trên biểu đồ.

Ví dụ 2: Cho bảng thống kê:
Các loại trái cây được giao cho cửa hàng A
Loại trái cây

Cam

Xoài

Số lượng

120

60

Bưởi

Mít

48 Tỉ lệ phần
12 trăm các loại trái cây được

giao cho cửa hàng A

Bước 1: Xử lí dữ liệu
Tổng các loại trái cây:

Tỉ lệ phần trăm các loại trái

Bước 2: Biểu diễn
liệugiao cho cửa hàng
cây số
được
5% A

Tỉ lệ phần trăm từng loại so với toàn thể:

20
%
25
%

Cam

50
%

Xoài
Bưởi
Mít

50
%

Thực hành 2: Hãy biểu diễn dữ liệu từ bảng thống kê vào biểu đồ 1.
Chi phí sinh hoạt một tháng của gia đình bạn A
Mục chi tiêu

Chi phí (đồng)

Ăn uống

4 000 000

Giáo dục

2 500 000

Điện nước

1 500 000

Các khoản khác

2 000 000

Tổng số

10 000 000

Bước 1: Tỉ lệ phần trăm từng loại so với toàn thể:
- Ăn uống: =40%
- Giáo dục: 25%
- Điện nước: =15%
- Các khoản khác: =20%

Tỉ lệ phần trăm chi phí sinh hoạt một
tháng của gia đình bạn A

Bước 2: Biểu diễn (Biểu đồ 1)

Ăn uống

20%
40%
15%
25%

Giáo dục
Điện nước
Các khoản
khác

Vận dụng 1: Hãy biểu diễn dữ liệu từ bảng thống kê vào biểu đồ 2.
Thống kê số tiết học các phần của môn Toán lớp 7
Phần

Số và Đại
số

Hình học và
Đo lường

Một số yếu tố
Thống kê và Xác
suất

Hoạt động thực
hành và trải
nghiệm

Số tiết
học

60

50

20

10

Biểu đồ 2

Số và Đại số
Hình học và Đo lường
Một số yếu tố Thống kê và
Xác suất
Hoạt động thực hành và trải
nghiệm

Lời giải

Tổng số tiết học các phần của môn Toán 7 là:
60+50+20+10=140 (Tiết)
- Tỉ lệ phần trăm số tiết phần Số và Đại số là:

- Tỉ lệ phần trăm số tiết phần Hình học và đo
lường là:
Biểu đồ 2

Tỉ lệ phần trăm số tiết các phần của
môn Toán lớp 7

7%

- Tỉ lệ phần trăm số tiết học phần một số yếu tố
Thống kê và Xác xuất là:
- Tỉ lệ phần trăm số tiết họcphần Hoạt động thực
hành và trải nghiệm:
100%-43%-36%-14% = 7% (Tổng số tiết
học)

43
%
36
%

Số và Đại số

43
%

Hình học và Đo lường
Một số yếu tố Thống
kê và Xác suất
Hoạt động thực hành
và trải nghiệm

3. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU TRÊN BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN
? Muốn phân tích dữ liệu ta cần chú đặc điểm nào?
Muốn phân tích dữ liệu được biểu diễn trên biểu đồ hình quạt tròn, ta nên chú ý
các đặc điểm sau:
- Biểu đồ biểu diễn các thông tin về vấn đề gì?
- Có bao nhiêu đối tượng được biểu diễn?
- Đối tượng nào chiếm tỉ lệ phần trăm cao nhất?
- Đối tượng nào chiếm tỉ lệ phần trăm thấp nhất?
- Tương quan về tỉ lệ phần trăm giữa các đối tượng.

Ví dụ 3: Hãy phân tích dữ liệu được biểu diễn trên biển đồ sau:
Tỉ lệ phần trăm thể loại phim yêu thích
của 80 học sinh khối lớp 7

- Biểu đồ biểu diễn các thông tin về thể loại
phim yêu thích của 80 học sinh khối lớp 7.
- Có bốn thể loại phim được học sinh chọn:

14%
36%
25%

phim hài; phim phiêu lưu, mạo hiểm; phim hình
sự; phim hoạt hình.

25%

- Phim hài có tỉ lệ yêu thích cao nhất.
- Phim hoạt hình có tỉ lệ yêu thích thấp nhất.
- Hai thể loại phiêu lưu, mạo hiểm và hình sự

Phim hài
Phim phiêu lưu, mạo hiểm
Phim hình sự
Phim hoạt hình

được học sinh yêu thích tương đương nhau.

Thực hành 3: Hãy phân tích dữ liệu được biểu diễn trên biểu đồ sau:
Tỉ lệ phần trăm loại nước uống yêu
thích của học sinh lớp 7A

10%
25%

30%

Nước chanh
Trà sữa

10%

25%

Nước cam
Sinh tố

Nước suối

Lời giải
Tỉ lệ phần trăm loại
nước uống yêu thích
của học sinh lớp 7A

25
% 10%
30 25
10%
%
%
Nước chanh
Nước cam
Nước suối
Trà sữa
Sinh tố

- Biểu đồ biểu diễn các thông tin về loại nước uống yêu
thích của học sinh lớp 7A.
- Có 5 loại nước uống được học sinh chọn: nước chanh,
nước cam, nước suối, trà sữa, sinh tố.
+ Trà sữa có tỉ lệ yêu thích cao nhất 30%.
+ Nước chanh và nước cam có tỉ lệ yêu thích thấp nhất
tương đương nhau 10%
+ Nước suối và sinh tố có tỉ lệ yêu thích tương đương nhau
25%.

Vận dụng 2: Dựa theo sự phân tích biểu đồ trên, trong buổi liên hoan cuối năm, lớp 7A nên
mua những loại nước uống gì? Loại nào nên mua nhiều nhất?
Trong buổi liên hoan cuối năm nên
mua: nước chanh, nước cam, nước
suối, trà sữa và sinh tố.

Trà sữa nên mua
nhiều nhất

Tỉ lệ phần trăm loại nước
uống yêu thích của học sinh
lớp 7A

10%
25%
10%

30%

25%

Nước chanh
Nước suối
Sinh tố

Nước cam
Trà sữa

Bài tập
Câu 1. Sử dụng cá thông tin từ biểu đồ sau để trả lời câu hỏi:

Lời giải

a) Biểu đồ biểu diễn thông tin về tỉ lệ phần trăm loại trái cây yêu thích lớp của học sinh lớp
7A.
b) Có 4 đối tượng biểu diễn là: chuối; xoài; cốc; ổi.
c) Tỉ lệ phần trăm của mỗi đối tượng so với toàn thể là: chuối chiếm 25%; xoài chiếm 35%;
cốc chiếm 20%; ổi chiếm 20%.

Câu 2. Hãy biểu diễn dữ liệu từ bảng thống kê sau đây vào biểu đồ 3.
Biểu đồ 3.

10%

40%

50%

Lời giải
Ta có: 50% >40%>10. Do đó: Màu xanh lá cây biễu diễn chất thải sinh hoạt 50%, Màu xanh
dương biễu diễn chất thải công nghiệp và nguy hại 40%, Màu vàng biễu diễn phương tiện thu
gom và vận chuyển chất thải 10%.

Bài tập

Câu 3. Hãy phân tích dữ liệu được biểu diễn trên biểu đồ sau:
Lời giải
Biểu đồ biểu diễn tỉ lệ phần trăm xếp loại học lực
học sinh lớp 7A.
- Loại Khá chiếm cao nhất 50%, loại Tốt chiếm
22%.
- Loại đạt và chưa đạt chiếm tỉ lệ tương đương nhau
và có tỉ lệ thấp nhất14%.

BT trắc nghiệm:
Câu 1. Biểu đồ sau cho biết việc chi tiêu hàng tháng của một gia đình. Quan
sát biểu đồ và trả lời câu hỏi:
Số tiền dành cho việc học chiếm bao nhiêu

Tỉ lệ phần trăm chi tiêu hàng tháng
của một gia đình

phần trăm?
A. 20%
B. 25%
C. 30%
D. 15%

Tiết kiệm
Học
Đi lại
hành
18%
Mua
Ăn
sắm
uống
15%
30%

BT trắc nghiệm:
Câu 2. Thông tin về sự yêu thích các môn học của 120 học sinh khối 7 được cho
bởi biểu đồ dưới đây.
Hỏi có bao nhiêu học sinh yêu thích môn Toán?
A. 30
B. 40
C. 36
D. 46

Tỉ lệ phần trăm các môn học
yêu thích của 120 học sinh
khối
lớp 7
Các
mô
n
Toá
khá
n
c
30
20
%
Tiến
%
g
Anh
Kho
10
a
%
học
tự
Ngữ
nhi
Văn
ên
25
15
%
%

BT trắc nghiệm:
Câu 3. Biểu đồ hình quạt sau biểu diễn kết quả
thống kê (tính theo tỉ số phần trăm) chọn môn thể

Tỉ số phần trăm các môn thể thao ưa
thích của học sinh khối 7

thao ưa thích trong bốn môn: Bóng đá, Cầu lông,
Bóng bàn, Bóng chuyền của học sinh khối 7 của
một trường Trung học cơ sở. Mỗi học sinh chỉ
được chọn một môn thể thao khi được hỏi ý kiến.
Hỏi tổng số học sinh chọn bóng đá và bóng
chuyền gấp bao nhiêu lần số học sinh chọn bóng
bàn?
A. 2
D. 5

Bón
g đá
40%

Cầu
lông
25%
Bón
g
bàn
15%

Bóng chuyền
20%

B. 3

C. 4

BT trắc nghiệm:
BIỂU DIỄN DỮ LIỆU VÀO BIỂU ĐỒ HÌNH QUẠT TRÒN

1

2
Xử lí số liệu

Biểu diễn số liệu

- Tính tổng các số liệu.

- Ghi tên biểu đồ.

- Tính tỉ lệ phần trăm của

- Ghi chú tên các đối tượng.

từng số liệu so với toàn thể.

- Ghi chú các tỉ lệ phần trăm trên biểu đồ.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức: Đọc và mô tả biểu đồ hình quạt tròn.
- Thực hiện Bài tập 1,2,3 SGK trang 100,101.
- Xem trước Phần 2. Biểu diễn dữ liệu vào biểu đồ hình quạt tròn.

20
10
50
60
≈7%
≈ 43% ≈ 36% ≈ 14%
140
140
140 140

Hãy biểu diễn dữ liệu từ bảng thống kê vào biểu đồ 2.

Thống kê số tiết học các phần của môn Toán lớp 7

Phần
Tỉ lệ

Số và Đại
số

Hình học và
Đo lường

43%

36%

Một số yếu tố
Thống kê và Xác
suất
14%

Hoạt động thực
hành và trải nghiệm

Tỉ lệ phần trăm số tiết học các phần của môn Toán lớp 7

7%
14
%

Biểu đồ 2

36
%

Số và Đại số

43
%

Hình học và Đo lường
Một số yếu tố Thống kê và Xác
suất
Hoạt động thực hành và trải
nghiệm

7%