LỊCH SỬ 9

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)

Nguyễn Duy Quang



Trong tác phẩm Cuộc đối đầu lớn, xuất bản năm 1948, Rây-mân Aron - một nhà chính trị học, sử học, xã hội học người Pháp đã nhận
định về tình hình quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai:
“Hoà bình là bất khả thi, chiến tranh không thể xảy ra”.



Vì sao Rây-mân A-ron lại nhận định như vậy? Em hiểu gì về nhận
định đó? Chiến tranh lạnh là gì?

CHƯƠNG III

THẾ GIỚI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1991
Tiết 18- BÀI 9

CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)

NỘI DUNG
BÀI HỌC

1 Nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh lạnh
2 Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
3 Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)
1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

Khai thác thông tin, tư liệu trong SGK – t 41, thảo
luận cặp đôi/ba (3 phút) và trả lời câu hỏi.
Câu hỏi:

?Hãy trình bày nguyên nhân dẫn đến Chiến
tranh lạnh.

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh
* Nguyên nhân khách quan:
- Sự đối lập về hệ tư tưởng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ
nghĩa xã hội
* Nguyên nhân chủ quan:
- Liên Xô giúp đỡ các nước Đông Âu lật đổ sự chủ nghĩa
phát xít
- Tháng 3 – 1947, Tổng thống Mỹ Tơ-ru-man công khai
thực hiện Chiến lược toàn cầu, bắt đầu cuộc Chiến tranh
lạnh chống Liên Xô và các nước XHCN.

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)
1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh
2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

Thảo luận nhóm (5 phút)
Nhóm 1: Quan sát bảng số liệu
trong sgk trang 42, em thấy được
điều gì về sự đối đầu giữa Mĩ và
Liên Xô
Nhóm 3: Đối sách của Liên
Xô và các nước xã hội chủ
nghĩa đối với Mĩ và các nước
tư bản chủ nghĩa

Nhóm 2: Để chống lại Liên Xô
và các nước xã hội chủ nghĩa Mĩ
và các nước tư bản đã có những
hành động gì?
Nhóm 4: Sự đối đầu giữa Liên
Xô và Mĩ đã tác động như thế
nào đến các khu vực trên thế
giới

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Nhóm 1: Quan sát bảng số liệu trong sgk trang 42, em hãy rút ra nhận xét gì
về sự đối đầu giữa hai hệ thống tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa?

=> Mĩ đứng đầu hệ thống tư bản chủ nghĩa và Liên Xô đứng đầu hệ

thống xã hội chủ nghĩa luôn trong tình trạng đối đầu căng thẳng trên
các lĩnh vực kinh tế , chính trị- quân sự. Tuy hai cường quốc Mĩ và
Liên xô không trực tiếp đánh nhau nhưng tất cả các điểm nóng quân
sự trên thế giới đều có mặt hai cường quốc này.

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Nhóm 2: Để chống lại Liên Xô và các nước XHCN, Mĩ và các nước TBCN đã
có những hành động gì?
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh

Thông điệp của tổng thống Mĩ Tơruman tại
Quốc Hội (12-3-1947)

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh.

?

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh
 tập hợp Tây Âu vào liên minh chống
Liên Xô và Đông Âu.

Âm mưu
của Mĩ
trong kế
hoạch
Mác-san ?
Ngoại trưởng Mác-san

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
- Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman khởi đầu Chiến tranh lạnh.

Lá cờ NATO

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh  tập hợp Tây
Âu vào liên minh chống LX và Đông Âu.
- Năm 1949, Mĩ thành lập khối quân sự
NATO  chống lại Liên Xô và các nước
XHCN

Trụ sở NATO tại Bruxells – Bỉ

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Nhóm 3: Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN với Mĩ và
các nước TBCN?

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN
- Tháng 1- 1949, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập Hội đồng tương trợ KT
- Tháng 5 - 1955, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập khối chính trị- quân sự
Vacsava

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN

- Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh.

- Tháng 1- 1949, LX và các nước XHCN
thành lập Hội đồng tương trợ KT (SEV)

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh.

- Tháng 5 - 1955, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập khối chính trị- quân sự
Vacsava

- Năm 1949, Mĩ thành lập khối quân sự
NATO .

Khối quân sự NATO

Khối quân sự Vác-sa-va

Sự xác lập của trật tự 2 cực, 2 phe. Chiến tranh lạnh bao trùm toàn thế giới.

Quan sát Bảng lực lượng quân sự giữa hai khối NATO và VACSAVA (giữa
thập kỉ 70), Em rút ra nhận xét gì?
SỐ LƯỢNG
Quân số
Xe tăng
Máy bay chiến đấu
Tàu chiến các loại
Vũ khí hạt nhân chiến lược

Khối NATO

3.660 200

Khối VACSAVA

5.373 100

30 690

59 470

7.876

7 130

499

102

1018

1398

Chạy đua vũ trang, tăng cường ngân sách quân sự

Tàu sân bay – Mỹ

Máy bay F4–Mĩ

Tàu sân bay – Liên Xô

Máy bay MIC 21 – Liên Xô

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN

- Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh.

- Tháng 1- 1949, LX và các nước XHCN
thành lập Hội đồng tương trợ KT (SEV)

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh.

- Tháng 5 - 1955, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập khối chính trị- quân sự
Vacsava

- Năm 1949, Mĩ thành lập khối quân sự
NATO .

Cả hai khối đều chạy đua vũ trang

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)
Nhóm 4: Sự đối đầu giữa Liên Xô và Mĩ đã tác động như thế nào
đến các khu vực trên thế giới?

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
-Nước Đức bị chia cắt. Tây Đức chịu ảnh hưởng của Mĩ . Đông Đức chịu ảnh
hưởng của Liên Xô

Bức tường Béc lin ngăn cách Đông Đức và Tây Đức- một biểu hiện của Chiến tranh Lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
- Bán đảo Triều Tiên bị chia cắt. Hàn quốc chịu ảnh hưởng của Mĩ. Triều tiên
chịu ảnh hưởng của Liên xô. Sự chia cắt kéo dài đến hiện nay

Khối vỏ đạn pháo và cối khổng lồ của lính Mỹ
và Hàn Quốc bắn về đối phương trong 4 ngày
được thu gom tại đồn Harry, ngày 18/6/1953.

Liên Xô và Mỹ đồng ý chia bán đảo Triều Tiên
thành hai phần, với đường phân cách là vĩ
tuyến 38.
 

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Mĩ tiến hành phong toả hải quân đối với Cu-ba (10 – 1962). Liên Xô đã hỗ
trợ kinh tế cho Chính phủ Cu-ba, thậm chí đưa quân đội thường trực và
một số tên lửa hạt nhân vào Cu-ba (10 – 1962)

Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba kéo dài 13 ngày (từ ngày 14-10 đến 28-101962) nguy cơ dẫn đến “Ngày tận thế hạt nhân”

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Việt Nam bị Mĩ xâm lược. Liên Xô giúp Việt Nam chống Pháp và chống Mĩ

Vĩ tuyến 17 là ranh giới chia cắt hai miền Việt Nam. Cầu Hiền Lương và nỗi đau
chia cắt( một biểu hiện của Chiến tranh Lạnh)

? Em hiểu Chiến
tranh lạnh là gì?

Là cuộc đối đầu căng thẳng giữa hai phe TBCN
-

CHIẾN
TRANH
LẠNH

do Mĩ đứng đầu và phe XHCN do Liên Xô làm
trụ cột.
Diễn ra trên hầu hết các lĩnh vực từ CT, QS đến

-

KT, văn hóa – tư tưởng. Ngoại trừ xung đột trực
tiếp bằng quân sự giữa hai siêu cường Xô - Mĩ.
Là “chiến tranh không nổ súng, không đổ máu”

-

nhưng thế giới “luôn ở trong tình trạng chiến
tranh”.

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947-1989)
1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
3. Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH( 1947-1989)

3. Hậu quả của Chiến tranh lạnh

3

Hậu quả của Chiến tranh lạnh

-Chiến tranh lạnh được Mĩ và Liên Xô tuyên bố chấm dứt vào
tháng 12 /1989
-Thế giới luôn ở trong tình trạng đối đầu, căng thẳng. Xuất hiện

xung đột, chiến tranh cục bộ, như chiến tranh Triều Tiên, chiến
tranh ở Việt Nam,... và nguy cơ dẫn đến chiến tranh thế giới thứ III
-Các cường quốc chi rất nhiều sức người, sức của cho chạy đua vũ
trang. Con người nhiều nơi phải chịu nghèo đói dịch bệnh.

? Tại sao Liên Xô và Mĩ phải tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh?
Nguyên nhân
Cuộc chạy đua vũ trang làm cho hai siêu cường quá tốn
kém và suy giảm thế mạnh
Nhiều khó khăn và thách thức đặt ra cho hai nước do sự
vươn lên mạnh mẽ của Nhật Bản, Tây Âu…
Liên kết khu vực, hòa hoãn trở thành xu thế chung.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 1
Mĩ phát động cuộc Chiến tranh lạnh chống Liên Xô và các nước
XHCN vào thời gian nào ?
A.
B.
C.
D.

Tháng 2/1945.
Tháng 3/1947
Tháng 7/1947.
Tháng 4/1949.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 2
Nhân tố chủ yếu chi phối quan hệ quốc tế trong phần lớn nửa
sau thế kỉ XX là gì?
A. Sự hình thành các liên minh kinh tế.
B. Sự ra đời của các khối quân sự đối lập.
C. Cục diện “Chiến tranh lạnh”.
D. Xu thế toàn cầu hóa.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 3
Nguyên nhân chủ yếu buộc Mĩ và Liên Xô chấm dứt Chiến
tranh lạnh là do
A. sự phát triển của khoa học kĩ thuật và xu thế toàn cầu hóa.
B. sự phát triển mạnh mẽ của phong trào giải phóng dân tộc.
C. cuộc chạy đua vũ trang kéo dài làm 2 phe tốn kém, suy giảm
thế mạnh .
D. Tây Âu và Nhật Bản vươn lên mạnh mẽ trở thành đối thủ cạnh
tranh của Mĩ.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 4
Cuộc Chiến tranh lạnh đã kết thúc từ tháng 12/1989 nhưng hậu
quả của nó vẫn còn để lại đến ngày nay đó là
A. sự tranh chấp chủ quyền trên biển Hoa Đông.
B. NATO mở rộng phạm vi ảnh hưởng về phía đông.
C. sự khác biệt về chính trị giữa Đông Âu và Tây Âu.
D. tình trạng chia cắt trên bán đảo Triều Tiên.

TÌM HIỂU BÀI MỚI
Bài 10. Liên Xô và Đông Âu
từ năm 1945 đến năm 1991

1

Liên Xô từ năm 1945 đến năm 1991

2

Các nước Đông Âu từ năm 1945 đến
năm 1991