TRƯỜNG TH&THCS NGUYỄN BỈNH KHIÊM

BÀI 26:
LỰC VÀ TÁC DỤNG CỦA LỰC
GV: Nguyễn Vũ Vân Anh

Quan sát hình và cho biết ai đang đẩy, ai đang kéo?

a)

b)
Công nhân đang làm việc

2

I.

3

TÌM HIỂU VỀ LỰC

* Tìm hiểu về lực

Ví dụ sự kéo
Kéo thùng hàng

4

Ví dụ sự đẩy
Đẩy xe ô tô bị chết máy

5

Bác bảo vệ đẩy cánh
cửa sắt ở công viên

TIẾT 100 - BÀI 26: LỰC VÀ TÁC DỤNG CỦA LỰC
I. TÌM HIỂU VỀ LỰC

- Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác gọi là lực.
- Khi vật A đẩy hoặc kéo vật B ta nói vật A tác dụng lực lên vật B.

6

Hãy lấy thêm ví dụ về lực trong
cuộc sống?
Đầu tàu tác dụng lực kéo lên các toa
tàu

Lực của người đàn ông kéo cửa

Lực của người đẩy xe ôtô chết
máy

Lực của người đẩy thùng hàng

Nam châm
tác dụng
lực kéo
(lực hút)
lên cái
ghim

Con bò tác dụng lực
kéo lên cái xe

Vận động
viên tác
dụng lực
đẩy lên
quả tạ

* Tìm hiểu hướng của lực tác dụng
- Hướng của lực tác dụng bao
gồm phương và chiều của lực:
VD: Xe lăn tác dụng kéo lên lò
xo như hình vẽ.
+ Phương của lực: nằm
dọc theo lò xo (nằm
ngang)
+ Chiều: phải sang trái

Hãy xác định hướng của lực trong các trường hợp sau:
Phương: thẳng đứng
Chiều: Trên xuống

Phương: nằm ngang
Chiều: Trái sang phải

10

a. Nam châm tác
dụng lực kéo (hút)
vào quả nặng

b. Tay tác dụng lực
đẩy vào lò xo

LUYỆN TẬP

Hãy xác định phương và chiều của các lực tác dụng
trong các trường hợp sau?

 Lực của dây câu tác
dụng lên con cá có
phương thẳng đứng,
chiều từ dưới lên trên.

 Lực của tay người bắn
cung có phương nằm
ngang, chiều từ phải
qua trái.

Lực của vận động viên
tác dụng lên ván nhảy có
phương thẳng đứng,
chiều từ trên xuống dưới.

Làm thế nào nhận ra có lực tác dụng?

Quan
sát
video,
em
hãy cho biết
lực có thể
gây
ra
những khả
năng
nào
đối với vật?

12

=> Vậy
lực có
khả
năng
làm cho:

13

TIẾT 101 - BÀI 26: LỰC VÀ TÁC DỤNG CỦA LỰC (TT)
I. TÌM HIỂU VỀ LỰC

- Lực làm vật đang đứng yên thì chuyển động, đang
chuyển động thì dừng lại
- Lực làm thay đổi hướng chuyển động của vật
- Lực làm thay đổi tốc độ chuyển động của vật
=> Biến đổi chuyển động

14

Quan
sát
trường hợp
lực tác dụng
lên bóng bay,
dây
chun,
đất nặn trong
video sau.
Cho
biết
bóng cao su,
dây
chun,
đất nặn thay
đổi như thế
nào?

15

=> Bóng cao su, dây chun, đất nặn bị biến dạng

TIẾT 101 - BÀI 26: LỰC VÀ TÁC DỤNG CỦA LỰC (TT)
I. TÌM HIỂU VỀ LỰC

- Lực làm vật đang đứng yên thì chuyển động, đang
chuyển động thì dừng lại
- Lực làm thay đổi hướng chuyển động của vật
- Lực làm thay đổi tốc độ chuyển động của vật
=> Biến đổi chuyển động
- Lực làm vật biến dạng
16

Liên hệ thực tế em hãy cho
biết có trường hợp nào khi
tác dụng lực có thể vừa
làm biến dạng vật vừa làm
thay đổi chuyển động của
vật không?

17

Hình ảnh trên
cho thấy quả
bóng tenis khi bị
vợt tác dụng lực
=> bóng vừa bị
biến dạng, vừa
bị
biến
đổi
chuyển động

18

LUYỆN TẬP

?1: Mô tả tác dụng của lực?

Tay cung thủ tác dụng lực vào dây cung
làm dây cung biến dạng

19

?2: Mô tả tác dụng của lực?

Lực đẩy của gió vào
thuyền buồm làm cánh
buồm biến dạng, thuyền
chuyển động nhanh hơn

20

?3

Bài 3: Trường hợp nào sau đây vật không bị biến
dạng khi chịu tác dụng của lực?
A. Cửa kính bị vỡ khi bị va đập mạnh.
B. Đất xốp khi được cày xới cẩn thận.
C. Cành cây đu đưa khi có gió thổi.
D. Tờ giấy bị nhàu khi ta vò nó lại

24

II. ĐO LỰC

25

Đội nào
kéo mạnh
hơn?

Đội bên phải có độ lớn lực kéo lớn
hơn đội bên trái.
26

 Đặc trưng đầu tiên dễ nhận thấy của
lực là độ mạnh yếu của lực.
 Độ mạnh hay yếu của lực được gọi là
độ lớn của lực.

27

II. ĐO LỰC
Độ mạnh hay yếu của lực được gọi là độ lớn của lực.

28

Đơn vị đo lực, dụng cụ đo lực

 Đơn vị đo lực: Niutơn, kí hiệu N
 Dụng cụ đo lực: lực kế

29

Nêu ví dụ về các lực có độ mạnh yếu khác nhau.

30

Một số dụng cụ đo lực

Lực kế lò xo
31

Máy đo lực

Đồng hồ đo lực

Tìm hiểu lực kế lò xo

Cấu tạo:
 Lò xo.
 Cái chỉ vạch.
 Vạch chia và số chỉ.
32

Quan sát lực kế lò xo
hình 26.6 và cho biết lực
kế lò xo cấu tạo gồm
những bộ phận chính
nào?

? Lực kế lò xo ở hình 26.6 có giới hạn
đo và độ chia nhỏ nhất là bao nhiêu?

GHĐ: 5 N
ĐCNN: 0,1 N
33

Đo lực bằng lực kế lò xo

Hình 26.7. Đo lực bằng lực kế lò xo

34

Cách dùng lực kế lò xo:

Bước 1

35

• Ước lượng độ lớn của lực.

Cách dùng lực kế lò xo:
Bước 2

• Chọn lực kế thích hợp.

Lực kế được chọn
cần có GHĐ và
ĐCNN phù hợp

36

Cách dùng lực kế lò xo:
Bước 3

• Điều chỉnh lực kế về số 0.
Sử dụng núm điều chỉnh =>
xoay

Xoay núm điều chỉnh sao
cho cái chỉ vạch chỉ đúng
vạch số 0

37

Cách dùng lực kế lò xo:
Bước 4

• Móc vật vào lực kế, đặt lực kế nằm dọc
theo phương của lực cần đo

Hình 26.7. Đo lực bằng lực kế lò xo
38

Cách dùng lực kế lò xo:

Bước 5

39

• Đọc và ghi kết quả đo.

Cách dùng lực kế lò xo:
Bước 1

• Ước lượng độ lớn của lực.

Bước 2

• Chọn lực kế thích hợp.

Bước 3

• Điều chỉnh lực kế về số 0.
• Móc vật vào lực kế, đặt lực kế
nằm dọc theo phương của lực
cần đo
• Đọc và ghi kết quả đo.

Bước 4
Bước 5
40

LUYỆN TẬP
Bài 1: Tìm GHĐ và ĐCNN của lực kế sau?

41

GHĐ: 5N
ĐCNN: 0,1N

Bài 2: Dùng lực kế đo lực kéo mẩu gỗ, đọc kết quả độ lớn của lực hiển thị
trên lực kế trong hình vẽ dưới:

42

III. BIỂU DIỄN LỰC

43

Một đầu kéo đang kéo một thùng hàng lực kéo 500N, biểu
diễn lực này như thế nào?

44

III. BIỂU DIỄN LỰC:

Lực là một đại lượng vừa có độ lớn vừa có phương và chiều (gọi
là đại lượng véc tơ)
1. Cách biểu diễn lực
Lực được biểu diễn bằng một mũi tên có:
+ Gốc (điểm đặt) của lực: đặt vào vật
+ Phương và chiều trùng với phương và chiều của lực.
+ Độ lớn của lực được biểu diễn qua độ dài của mũi tên .
Điểm
đặt

Phương
Độ lớn

Chiều.

Ví dụ 1: Hãy biểu diễn một lực 50 N tác dụng lên xe lăn B.có
* Điểm đặt A.
* Phương nằm ngang.
Tỷ lệ xích: Mỗi
phần tương
* Chiều từ trái sang phải.
ứng 10N
* Độ lớn 50N

Cách 1
Cách 2

B
B

50N

A
A

50N

Ví dụ 2: Biểu diễn lực có:
* Phương nằm ngang
* Chiều từ trái sang phải.
* Độ lớn 45N
45 N

Cách 1:

Cách 2:

45 N

Chú ý: Gốc của mũi tên biểu diễn lực ta cũng
có thể đặt vào trọng tâm của vật:

45 N

45 N
48

LUYỆN TẬP
Bài 1: Hãy biểu diễn lực tác dụng của tay vào cung
tên trong hình sau. Biết lực có phương nằm
ngang, chiều từ phải sang trái, độ lớn 30N

30N

Cách 1

Cách 2

49

30N

Bài 2: Xác định các yếu tố của lực 4N của dây câu tác dụng lên con cá
trong hình vẽ sau và biểu diễn lực đó?

4N

Gốc: đặt vào con cá
Phương: thẳng đứng
Chiều: từ dưới lên
Độ lớn: 4N

50

4N