BÀI 5: MÀU SẮC TRĂM MIỀN

Văn bản 2:
Chuyện cơm hến
Hoàng Phủ Ngọc Tường

CHUYỆN CƠM HẾN
I. Đọc, tìm hiểu chung.
1. Đọc
Yêu cầu

ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

 Sử dụng các chiến lược đọc trong hộp chỉ dẫn
như theo dõi, suy luận
 Chú ý các từ ngữ khó và từ ngữ địa phương
được chú thích dưới chân trang
 Giọng đọc phù hợp với bài tản văn: khi thì giọng
hài hước, khi thì giọng trữ tình

CHUYỆN CƠM HẾN
I. Đọc, tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

Hoàng Phủ Ngọc Tường, sinh năm 1937
Quê: Quảng Trị
Sáng tác của ông toát lên cảm hứng ngợi ca
vẻ đẹp đất nước và con người trên khắp
mọi miền Tổ quốc, đặc biệt là Huế.
Trong mảng tản văn, nhà văn thể hiện vốn văn
hoá sâu rộng, cách tiếp cận đời sống độc đáo,
tâm hồn nhạy cảm, ngòi bút tài hoa, cái tôi
công dân giàu trách nhiệm với xã hội. 

CHUYỆN CƠM HẾN
I. Đọc, tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG
Tác phẩm tiêu biểu

CHUYỆN CƠM HẾN
I. Đọc, tìm hiểu chung.
2.Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

Thể loại

Xuất xứ

PTBĐ

ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG

Tản văn

Trích trong “Huế - Di tích và con
người”, NXB Đà Nẵng

Tự sự kết hợp miêu
tả, biểu cảm,

CHUYỆN CƠM HẾN
I. Đọc, tìm hiểu chung.
2.Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

Phần 1:
Từ đầu đến “những đồ
giả”

Món cơm hến, đặc
sản xứ Huế

ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG
Bố cục

Phần 2:
Đoạn còn lại

Món ăn đặc sản cũng
giống như một di tích
văn hóa của Huế

CHUYỆN CƠM HẾN
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Cơm hến – món ăn bình dân

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Nguyên liệu làm cơm hến: ruột hến, cơm
nguội, miến măng khô, rau sống, thịt heo
Gia vị làm cơm hến: da heo, tốp mỡ, ớt,
muối, mè, đậu phộng, ruốc sống, bánh
tráng nướng, vị tinh.
Cách bán cơm hến: bán rong trên đường
phố, bất cứ ai cũng có thể ăn, người nghèo
cũng ăn được vì nó phù hợp với túi tiền
của tất cả mọi người.

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
2. Đặc điểm trong phong cách ăn uống của người Huế thông qua món cơm hến

• Người Huế có khẩu vị ăn khác thường so với những
người ở địa phương khác
- “Người Huế ăn giống như bài học cuộc đời, phải nếm đủ vị mặn,
lạt, cay, ngọt, bùi, không chê vị nào”
- “tỏ ra thích thú với hai vị mà thiên hạ đều sợ, là cay và đắng”
• Người Huế có tài ăn cay.
• Người Huế có đủ cung bậc ngôn ngữ diễn tả vị
cay
- Cay phỏng miệng, cay xé lưỡi, cay điếc mũi, cay chảy
nước mắt, cay toát mồ hôi, cay điếc tai, cay điếc óc,…

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
2. Đặc điểm trong phong cách ăn uống của người Huế thông qua món cơm hến

• Phong cách ăn uống của người Huế thể hiện qua món cơm hến
Cơm: cơm nguội
Hến: hến cồn
Rau sống: rau sống làm bằng thân chuối hoặc bắp xuối
xắt mỏng như sợi tơ trộn lẫn với môn bạc hà, khế và
rau thơm thái nhỏ, giá chần, có khi điểm thêm mấy
bông vạn thọ vàng
Nước luộc hến
Gia vị: ớt tương, ớt tương màu, ớt cầm nước mắm, ruốc
sống, bánh tráng nướng,…

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
2. Đặc điểm trong phong cách ăn uống của người Huế thông qua món cơm hến

=> Món cơm hến là kết quả của nghệ thuật
chế biến tỉ mỉ, cầu kì rất đặc trưng phong
cách ăn uống của người Huế. Qua món cơm
hến, ta thấy người Huế đã nâng một món
ăn bình dân lên thành nghệ thuật ẩm thực

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
3. Hình ảnh chị bán hàng cùng gánh cơm và ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá của người Huế
a. Hình ảnh chị bán hàng
Hình dáng: Dáng gầy mỏng manh, chiếc áo đen dày cũ kĩ, chiếc
nón cời và tiếng rao lanh lảnh
Gánh cơm hến của chị có 14 vị, mà mỗi bát có giá 500 đồng
(thời giá những cuối thế kỉ XX)
Lời nói của chị: “Nói như cậu thì…còn chi là Huế!”
Vị lửa: giữ cho nước dùng hến được nóng, không có nó không
thành món cơm hến đúng vị, và nó còn là “vị” của tình cảm
con người với nghề, của ý thức nỗ lực giữ gìn chất Huế, là “vị”
của tâm hồn, là “vị” của niềm tin vào những nét đẹp không dễ
mất trong cuộc sống

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
3. Hình ảnh chị bán hàng cùng gánh cơm và ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá của người Huế
b. Ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc

• Người dân Huế ý thức được việc giữ gìn nét văn hoá truyền thống cổ truyền và
họ coi việc bảo tồn truyền thống như một điều không cần bàn cãi. Văn hoá được
lưu truyền từ chính cuộc sống bình dị, tự nhiên của cộng đồng cư dân. Nó như
mạch ngầm chảy trong cách sống, cách nghĩ của con người ở những vùng miền
khác nhau. Mỗi cư dân trong cộng đồng là một hạt mầm vừa nối tiếp, vừa nuôi
dưỡng những nét đẹo văn hoá địa phương.

CHUYỆN CƠM HẾN
TÌM HIỂU CHI TIẾT

II. Tìm hiểu chi tiết
4. Mối liên hệ giữa người viết và văn bản

Bóng dáng nhà văn trong văn bản
Cách miêu tả, cách nêu ý kiến, cách
bộc lộ cảm xúc

Cái tôi, công dân có trách nhiệm với cộng
đồng, biết trân trọng truyền thống văn hoá,
lịch sử, yêu tha thiết quê hương, gắn bó với
quê hương với những điều nhỏ nhất

CHUYỆN CƠM HẾN
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật

TỔNG KẾT

- Ngôn ngữ bình dị, đậm chất địa phương
- Lối viết lôi cuốn, hấp dẫn
- Cái tôi yêu quê hương, yêu văn hóa ẩm thực

CHUYỆN CƠM HẾN
III. Tổng kết
2. Nội dung

TỔNG KẾT

Văn bản đã bàn luận về món cơm hến – một nét ẩm thực truyền
thống của xứ Huế. Chuyện cơm hến không phải chỉ đơn giản là
văn bản giới thiệu một món ăn. Tác giả còn giới thiệu đến người
đọc những câu chuyện xung quanh món cơm hến và đặc biệt là
khẳng định giá trị văn hóa tinh thần của món ăn.

CHUYỆN CƠM HẾN
IV. Luyện tập, vận dụng

LUYỆN TẬP VẬN DỤNG

Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về một nét sinh hoạt thể hiện vẻ đẹp của con người và truyền
thống văn hoá nơi em đang sống

Gợi ý:
Yêu cầu:
Hình thức: viết đoạn văn dung lượng khoảng 5-7 câu
Nội dung: miêu tả nét sinh hoạt thể hiện vẻ đẹp của con người và truyền thống văn
hoá nơi em sống
- Nét sinh hoạt truyền thống văn hóa đó là gì?
- Nét sinh hoạt, truyền thống văn hóa đó có gì đặc biệt?
- Em có cảm nhận gì về nét sinh hoạt, truyền thống văn hoá
đó?

CHUYỆN CƠM HẾN
IV. Luyện tập, vận dụng

LUYỆN TẬP VẬN DỤNG

Đoạn văn tham khảo

Giữa lòng thủ đô Hà Nội đầy tấp nập thì đâu đó vẫn
có những quán hàng bày bán cốm non. Hương cốm non
của đồng quê phả vào trong cơn gió bay ngào ngạt giữa
không gian. Từng người bán hàng tay nhanh nhẹn và
khéo léo gói những gói cốm nhỏ cho người mua. Góc
phố Hà Nội mùa thu thì việc ăn cốm làm cho con người
có thể cảm nhận được vị dẻo thơm của hạt gạo theo một
nét rất riêng. Dường như Cốm đã trở thành một đặc
trưng không thể thiếu của mảnh đất ngàn năm văn hiến,
nó không chỉ là một thứ quà ăn vui miệng mà còn níu
giữ tâm hồn của những người con Hà Nội.