Câu hỏi 1

Sóng điện từ ?
A. luôn là sóng ngang.
B. luôn là sóng dọc.
C. sóng dọc hoặc ngang.
D. sóng dừng.

09s
02s
05s
14s
13s
01s
04s
03s
08s
07s
06s
12s
11s
10s
15s

Đáp án: A
(Gâ phÝm ENTER ®Ó xem ®¸p ¸n)

15
Đã
giây
hết
bắt
15
đầu
giây

Câu hỏi 2

09s
02s
05s
14s
13s
01s
04s
03s
08s
07s
06s
10s
12s
15s
11s

Sóng điện từ ?
A. là sóng dọc hoặc sóng ngang.
B. là điện từ trường lan truyền trong không gian.
C. có thành phần điện trường và thành phần từ trường
tại một điểm dao động cùng phương.
Đã
15
D. không truyền được trong chân không.

Đáp án: B
(Gâ phÝm ENTER ®Ó xem
®¸p ¸n)

hết
giây
15
bắt
giây
đầu

Câu hỏi 3

Tốc độ lan truyền của sóng điện từ trong chân
không bằng ?
A. 3.107m/s
B. 3.102m/s
C. 3,4.108m/s
D. 3.108m/s

09s
02s
05s
14s
13s
01s
04s
03s
08s
07s
06s
12s
11s
10s
15s

Đáp án: D
(Gâ phÝm ENTER ®Ó xem ®¸p ¸n)

15
Đã
giây
hết
bắt
15
đầu
giây

5

Bài 11- SÓNG ĐIỆN TỪ
Tiết 2

I. SÓNG ĐIỆN TỪ
II. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Khái niệm: là tập hợp các loại sóng điện từ được sắp xếp theo
thứ tự bước sóng giảm dần hoặc tăng dần.

Em hãy sắp xếp các sóng điện từ sau để
tạo thành 1 thang sóng điện từ ?

II. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ

Nhiệm vụ:
Tìm hiểu
bước sóng,
nguồn phát,
tính chất,
công dụng

Nhóm 4:
tia X
Nhóm 3:
sóng vô
tuyến

Nhóm 4:
tia
gamma

Thang
sóng điện
từ
Nhóm 2:
tia tử
ngoại

:
1
m
ó
h
N sáng
ánh thấy
n
ì
h
n

Nhóm 2:
tia hồng
ngoại

NHÓM 1
Tìm hiểu về ánh
sáng nhìn thấy

NHÓM 3
Tìm hiểu về sóng vô
tuyến.

NHÓM 2
Tìm hiểu về tia hồng
ngoại, tia tử ngoại.

NHÓM 4
Tìm hiểu về tia Xtia gamma.

10

1. Ánh sáng nhìn thấy

11

1. Ánh sáng nhìn thấy

Hãy quan sát thí nghiệm sau

12

Nguồn phát
ánh sáng nhìn
thấy

2. Tia hồng ngoại (IR)
 Tia hồng ngoại (IR) là sóng điện từ không nhìn thấy có bước sóng nằm
trong khoảng từ 0,76 m đến 1 mm.
 Nguồn phát tia hồng ngoại: Vật có nhiệt độ cao hơn môi trường xung
quanh thì phát được tia hồng ngoại ra môi trường.
 Nguồn thông dụng là bóng đèn dây tóc, bếp gas, bếp than, điốt hồng
ngoại,...

3. Tia tử ngoại
 Tia tử ngoại (UV) là sóng điện từ
không nhìn thấy có bước sóng
ngắn hơn, nằm trong khoảng từ
1nm đến 380nm.
 Nguồn phát: Vật có nhiệt độ trên
2000°C, nhiệt độ của vật càng cao
thì bước sóng tử ngoại càng nhỏ.
 Hồ quang điện, đèn hơi thuỷ ngân
là nguồn phát tia tử ngoại mạnh.

4. Sóng vô tuyến

CÁC LOẠI SÓNG VÔ TUYẾN
Loại sóng

Bước sóng

Đặc điểm

Ứng dụng

Sóng dài

≥1000m

+ Có năng lượng thấp
+ Bị các vật trên mặt đất hấp thụ mạnh
nhưng nước lại hấp thấy ít

Dùng trong thông tin
liên lạc dưới nước

Sóng trung

100-1000m

+ Ban ngày bị tâng điện lì hấp thụ
mạnh nên không truyền đi xa được.
+ Ban đêm bị tầng điện li phản xạ nên
truyền đi xa được

Dùng trong thông tin
liên lạc vào ban đêm

Sóng ngắn

10-100m

+ Có năng lượng lớn
+ Bị phản xạ nhiêu lần giữa tầng điện
li và mặt đất

Dùng trong thông tin
liên lạc trên mặt đất

+ Có năng lượng rất lớn
+ Không bị tâng điện li hấp thụ hay
phản xạ

Dùng trong thông tin
vũ trụ

Sóng cực ngắn 1-10m

18

 Sóng vi ba (bước sóng khoảng vài cm) được sử dụng cho viễn
thông quốc tế và chuyển tiếp truyền hình qua vệ tinh thông tin và
cho mạng điện thoại di động qua tháp vi ba.

5. Tia X (tia Rơn ghen)

6. Tia gamma (γ)
 Tia gamma có bước sóng nhỏ nhất
trong thang sóng điện từ, khoảng từ 105
nm đến 0,1 nm.
 Trong y học, tia gamma được dùng
trong phẫu thuật, điều trị các căn bệnh
liên quan đến khối u, dị dạng mạch
máu, các bệnh chức năng của não.
 Trong công nghiệp. Tia gamma giúp
phát hiện, các khuyết tật bằng hình ảnh
rõ ràng với độ chính xác cao.

Tổng kết nội dung
Sóng điện từ
• Sóng điện từ là điện từ
trường lan truyền
trong không gian.
• Sóng điện từ là sóng
ngang.
• Sóng điện từ truyền
trong chân không với
tốc đọ bằng tốc độ ánh
sáng c= 3. 108 m/s

Thang sóng điện
từ

Ứng dụng

• Ánh sáng nhìn thấy
• Tia hồng ngoại (IR)
• Tia tử ngoại (UV)
• Sóng vô tuyến
• Tia X (tia Rơn ghen)
• Tia gamma (γ)

• Nhận biết các
loại bức xạ
trong thang
sóng điện từ

PHẦN 1

ĐIỀN
VÀO

CHỖ TRỐNG

Điền vào chỗ trống

Câu hỏi số

Các thiết bị như điện thoại,
vệ tinh sử dụng sóng
để truyền và nhận tín hiệu.

Vô tuyến
NHIỆT

VÔ TUYẾN

ÁNH SÁNG

1

Câu hỏi số

Điền vào chỗ trống

Tia tử ngoại là ánh sáng

đối với mắt người.

KHÔNG NHÌN THẤY
NHÌN THẤY KHÔNG NHÌN
THẤY

NHÌN THẤY MỘT
PHẦN

2

Câu hỏi số

Điền vào chỗ trống

Lò nướng,bếp điện là ứng dụng của

Tia hồng ngoại
TIA X

TIA TỬ
NGOẠI

TIA HỒNG
NGOẠI

.

3

Phần 2: Kéo và thả các mục bên dưới vào danh mục chính xác
PHÁT RA SÓNG VÔ TUYẾN

Phần 2: Kéo và thả các mục bên dưới vào danh mục chính xác
PHÁT RA SÓNG VÔ TUYẾN

Phần 3: Tự luận

1. Giải thích tại sao mỗi khi cho phóng hồ quang
người thợ hàn cần mặt nạ che mặt?
2. Giải thích tại sao Mặt Trời là một nguồn năng
lượng khổng lồ phát ra tia tử ngoại mà con người
và các sinh vật trên Trái Đất vẫn có thể sinh sống
dưới ánh nắng mặt trời được?
29

1. Vì bức xạ phát ra từ hồ
quang điện lúc hàn điện
chứa rất nhiều tia tử ngoại có
thể làm hỏng giác mạc của
mắt và gây ung thư da, do đó
thợ hàn phải có mặt nạ
chuyên dụng che mắt và mặt
lúc thao tác hàn.

2. Ánh sáng Mặt Trời bị
hấp thụ một phần trên
bầu khí quyển Trái Đất
và được cản lại nhờ tầng
Ozon, chỉ một phần nhỏ
hơn tới được bề mặt
Trái Đất, nên con người
vẫn có thể sống được
dưới ánh Mặt Trời.

Phần 3: Tự luận
Nêu loại sóng điện từ ứng với mỗi tần số sau:
a) 200 kHz

b) 100 MHz

c) 5.1014 Hz

d) 1018 Hz

Bài học đến đây là kết thúc

Xin chân thành cảm ơn
Qúy thầy cô và các em

Hãy xác định phạm vi tần số tương
ứng với các dải bước sóng
Loại bức xạ

Phạm vi bước sóng

Sóng vô tuyến
Sóng vi ba
Tia hồng ngoại
Ánh sáng nhìn thấy
Tia tử ngoại
Tia X

Phạm vi tần số (Hz)

Từ 1mm đến 100km
Từ 1mm đến 1m
Từ 0,76µm đến 1mm
Từ 0,38µm đến
0,76µm
Từ 10nm đến 400nm
Từ 30pm đến 3nm
34

Sử dụng công thức:
Bước sóng trong chân không của thang sóng
điện từ
Loại bức xạ
Phạm vi bước sóng
Phạm vi tần số (Hz)
Sóng vô tuyến

Từ 1 m đến 100 km

Từ 3.103 đến 3.108

Sóng vi ba

Từ 1 mm đến 1 m

Từ 3.108 đến 3.1011

Tia hồng ngoại

Từ 0,76 μm đến 1 mm

Từ 3.1011 đến 3,9.1014

Ánh sáng nhìn
thấy

Từ 0,38 μm đến
0,76 μm

Từ 3,9.1014 đến 7,9.1014

Tia tử ngoại

Từ 10 nm đến 400 nm

Từ 7,5.1014 đến 3.1016

Tia X

Từ 30 pm đến 3 nm

Từ 1017 đến 1019

Thang
sóng
điện từ

Bước sóng

Nguồn phát

Tính chất

Đặc trưng

Công dụng

Sóng vô
tuyến

1mm-100km

Thiên nhiên( sấm sét, các
thiên thể trong vũ trụ) hoặc
nhân tạo ( đài phát thanh,
truyền hình, radar, vệ tinh,
điện thoại di động....)

Có thể truyền qua không khí,
không gian và một số chất rắn,
lỏng

Có thể mang
thông tin bằng
cách điều chế tần
số, biên độ hoặc
pha của sóng.

Truyền thông tin, định
vị, điều khiển từ xa,
nghiên cứu thiên văn

Tia hồng
ngoại

Từ
0,76 μm đến 1
mm

Các vật nóng ( bóng đèn, bếp
ga, lửa mặt trời....)

Có tác dụng nhiệt, bị hấp thụ
mạnh bởi hơi nước và khí CO2,
không có khả năng lon hóa chất
khí

Có thể gây ra hiệu
ứng nhà kính

Sưởi ấm, sấy khô, chữa
bệnh, đo nhiệt độ, dần
đường, quân sự

Các vật phát sáng (mặt trời,
sao, bóng đèn, lửa) hoặc các
vật phản xạ ánh sáng

Có thể tạo ra cảm giác thị giác
cho con người, bị phản xạ, khúc
xạ, nhiều xạ, giao thoa, cực
quang

Có thể tạo ra màu
sắc khác nhau tùy
theo bước sóng

Chiếu sáng, trang trí,
nghệ thuật, nghiên cứu
quạng học, quang phố

Ánh
sáng
nhìn
thấy

Từ 0,38µm
đến 0,76µm

Tia tử
ngoại

Từ 10 nm đến
400 nm

Các vật nóng trên 3000 độ C
(mặt trời, hồ quang điện, đèn
huỳnh quang)

Có khả năng ion hóa chất khí,
gây ra phản ứng quang hóa,
quang hợp, quang điện, sinh hóa

Có thể gây ra ung
thư da, còi xương,
suy giảm miễn
dịch

Chụp ảnh, phát hiện vết
nứt, khử trùng, chữa
bệnh, nghiên cứu phố
học

Tia X

Từ 30 pm đến
3 nm

Ống Coolidge, trong đó các
electron bần từ catot đến anot
và tương tác với nguyên tử của
anot

Có khả năng đâm xuyên mạnh,
bị hấp thụ, tính quang học, sinh
học

Có thể gây ra biến
đổi gen, đột biến,
ung thư

Chụp X-quang, phân
tích cấu trúc tình thế, y
tế, nghiên cứu hạt nhân...

Tia

Từ 10-5 nm

Các phản ứng hạt nhân, phng

Có khả năng đâm xuyên cực.

Có thể gây ra tổn

36

Điều trị ung thư, bảo