TRAO
DUYÊN
TRAO
DUYÊN
(TRÍCH
“TRUYỆN
KIỀU”)

- Nguyễn Du

HĐ 1: KHỞI
ĐỘNG
Đọc diễn cảm trước lớp một số đoạn trích trong
Truyện Kiều và một số bài thơ viết về mối tình
Kim Kiều hoặc sự kiện trao duyên

HĐ 2: HÌNH
THÀNH
KIẾN THỨC

Họ và tên: …………………………

Lớp: ……………..

PHIẾU HỌC TẬP (SỐ 1)
TÌM HIỂU KHÁI QUÁT ĐOẠN TRÍCH “TRAO DUYÊN”

- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………

- Nhân vật trữ tình:
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………

- Cảm hứng chủ đạo:
………………………………………………………………………………………
……….………………………………………………………………………………

- Thể thơ:
………………………………….……………………………………………………

- Bố cục:
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………

Nhận xét:
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………

I. Tìm hiểu chung
? Em hãy tìm hiểu và xác định:
- Hoàn cảnh, xuất xứ đoạn trích
- Nhan đề
- Nhân vật trữ tình
- Cảm hứng chủ đạo
- Thể thơ
- Bố cục

Bố cục chia 4 phần:

Phần 1: (12 câu
đầu):

Bối cảnh của cuộc trao duyên (không
gian, thời gian, hoàn cảnh của nhân
vật) và lời hỏi han của Thúy Vân.

Phần 3: (14 câu
tiếp):
Thúy Kiều trao kỉ vật cho
em và dặn dò em.

Phần 2: (12 câu
tiếp):
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục,
trao duyên cho Thúy Vân.

Phần 4: (10 câu
còn lại):
Tâm trạng đau đớn, tuyệt
vọng của Thúy Kiều.

II.
KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

1. Mười hai câu đầu:
Bối cảnh trao duyên
?. Đọc 12 câu đầu, em hãy xác định
bối cảnh Trao duyên? Từ đó nhận
xét về con người Thúy Kiều?

=> Qua bối cảnh trên, ta thấy Kiều
là người con gái suy nghĩ ven
toàn. Nàng đặt chữ hiếu lên đầu
nhưng không nguôi nghĩ về người
yêu trong nỗi đau của kẻ phụ tình

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1 (NHÓM 1, 2)

- Em nhận xét gì về ngôn ngữ ........................
của Thuý Kiều đối với Thuý
Vân?

........................
........................
........................
........................
........................

- Ngôn ngữ của Nguyễn Du ........................
trong đoạn thơ có gì gần gũi với
cách nói của dân gian?

........................
........................
........................
........................

- Tâm trạng của Kiều khi nói ........................
được ra điều mình muốn nói?
 

........................
........................
........................
........................

- Cảm nhận của em về nhân vật ........................
Thuý Kiều?

........................
........................

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục,
trao duyên cho Thúy Vân.
* 2 câu đầu

? Phân tích những dấu hiệu hoàn
cảnh đặc biệt khác thường? Từ dấu
hiệu ấy, em hãy xác định nỗi lòng của
nàng Kiều?

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho
Thúy Vân.
2 câu đầu: hoàn cảnh đặc biệt khác thường.

- Cậy:

+ nhờ cậy (cậy - thanh trắc ⭢ âm điệu nặng nề
gợi sự quằn quại, đau đớn, khó nói; nhờ- thanh
bằng).
+ tin cậy: tin tưởng.
+ trông cậy: hàm ý hi vọng tha thiết của một
lời trăng trối, có ý tựa nương, gửi gắm, vật nài,
tin tưởng nơi quan hệ ruột thịt. Nàng dùng từ
này vì việc nàng cậy nhờ vừa đột ngột vừa rất
quan trọng với cả hai người.

- Chịu:

+ nhận (tự nguyện).
+ nài ép, bắt buộc, không nhận không được.

- Lạy: thái độ kính cẩn với người bề trên hoặc
với người mình hàm ơn.

- Thưa: thái độ kính cẩn, trang trọng.

=> Hoàn cảnh đặc biệt khác thường: Kiều là người phiền lụy, mang ơn
chính người em gái ruột của mình.

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho
Thúy Vân.
- Tương tư: tình yêu nam nữ; “gánh
tương tư”.

=> Người xưa xem tình yêu là một gánh
nghĩa vụ, gánh nặng, chữ tình đi liền với
chữ nghĩa, giữa những người yêu nhau
có mối duyên tiền định, sẵn có từ kiếp
trước.

- Câu 3: sự dang dở, tình yêu tan vỡ.

- Mối tơ thừa - mối tình duyên Kim Kiều:
+ cách nói nhún mình.
+ trân trọng với Vân vì nàng hiểu sự thiệt
thòi của em.
- Mặc em: phó mặc, ủy thác ⭢ vừa có ý
mong muốn vừa có ý ép buộc Thúy Vân
phải nhận lời.

=> Câu 3- 4: Thúy Kiều mong muốn, ép buộc Thúy Vân thay mình nối
duyên cùng Kim Trọng.

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho
Thúy Vân.
Câu 5 - 8: Lí do trao duyên - kể lại vắn tắt câu
chuyện tình yêu của Kiều- Kim:
+ Trót thề nguyền đính ước với chàng Kim:
“Kể từ khi gặp chàng Kim
Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề”
+ Tai họa bất kì:
“Sự đâu sóng gió bất kỳ
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai”

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho
- Câu 9 - 12: lời thuyết phục Thúy VânThúy
của Kiều:Vân.
+ Ngày xuân - phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ cho tuổi trẻ.

0
1

+ Lí do thứ nhất:
Thúy Vân còn trẻ:
“Ngày xuân em hãy
còn dài”.

0
2

+ Lí do thứ hai: Viện đến tình
cảm chị em ruột thịt, Kiều
mong Vân thay mình trả
nghĩa với chàng Kim. Thành
ngữ “thịt nát xương mòn”,
“ngậm cười chín suối” =>
chỉ cái chết.

0
3
+ Lí do thứ ba: Được vậy
thì Kiều có chết cũng được
mãn nguyện, thơm lây vì
em đã giúp mình sống trọn
nghĩa với chàng Kim.

2. Mười hai câu thơ tiếp theo:
Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho
Thúy Vân.

* Phẩm chất của Thúy
Kiều:
+ Sắc sảo khôn ngoan.
+ Luôn nghĩ đến người khác hơn cả bản thân
mình, đức hi sinh, lòng vị tha.

PHIẾU BÀI TẬP (Nhóm 3, 4)

- Kiều trao kỉ vật cho em trong tâm ........................
trạng như thế nào?
- Những kỉ vật thiêng liêng này có ý
nghĩa như thế nào đối với Kiều.

- Kiều đã dự đoán trước số phận
của mình như thế nào?
- Tâm trạng Kiều đến đây như thế
nào.
- Sau khi trao kỉ vật, Thuý Kiều dặn
em điều gì? Tâm trạng của Kiều lúc
bấy giờ?

........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................
........................

PHIẾU BÀI TẬP (Nhóm 3, 4)

3. Mười bốn câu tiếp: Thúy Kiều trao kỉ vật cho em
và dặn dò em.
Câu 13 - 14:

“Chiếc vành với bức tờ mây
Duyên này thì giữ vật này của chung”

- Thúy Kiều trao kỉ vật tình yêu cho Thúy Vân:
chiếc vành, bức tờ mây:
+ Với người ngoài cuộc: ko có giá trị vật chất đáng kể.
+ Với Thúy Kiều: quý giá, gợi tình cảm sâu nặng, lời thề ước thiêng liêng của Kim- Kiều.
- Của chung:
+ của Kim, Kiều.
+ nay còn là của Vân.
=> tiếc nuối, đau đớn.
=> Kiều chỉ có thể trao duyên (nghĩa) nhưng tình không thể trao.
=> Nghĩ đến cái chết.
- Của tin: phím đàn, mảnh hương nguyền - những vật gắn bó, gợi tình yêu Kim- Kiều.

3. Mười bốn câu tiếp: Thúy Kiều trao kỉ vật cho em
và dặn dò em.
Câu 13 - 14:

“Chiếc vành với bức tờ mây
Duyên này thì giữ vật này của chung”

=> Trao kỉ vật cho em, lí trí Kiều bảo phải trao nhưng tình cảm thì muốn níu giữ. Biết bao
giằng xé trong hai chữ “của chung” ấy. Biết bao tiếc nuối, đớn đau. Nàng tự nhận mình là
“người mệnh bạc”- người có số phận bất hạnh. Nàng chỉ có thể phó thác cho Vân việc nối mối
duyên dang dở với Kim Trọng để trả nghĩa cho chàng chứ ko thể trao tình yêu. Nên sau khi trao
kỉ vật, trao duyên rồi nhưng nàng không tìm được sự thanh thản. Nàng coi mình như đã chết...

3. Mười bốn câu tiếp: Thúy Kiều trao kỉ vật cho em
và dặn dò em.
Câu 15 - 24:

Dù em nên vợ nên chồng,
Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên!
Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.
Mai sau dù có bao giờ,
Đốt lò hương ấy, so tơ phím này.
Trông ra ngọn cỏ gió cây,
Thấy hiu hiu gió, thì hay chị về.
Hồn còn mang nặng lời thề,
Nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai.
Dạ đài cách mặt, khuất lời,

- Cảnh sum họp của Kim Trọng - Thúy Vân:
=> Linh hồn cô độc, bất hạnh của Thúy Kiều.
+ Tình yêu thủy chung, mãnh liệt.
+ Ý thức ngày càng rõ hơn về bi kịch của Thúy Kiều .

3. Mười bốn câu tiếp: Thúy Kiều trao kỉ vật cho em
và dặn dò em.
Ngày xưa - thời gian quá khứ xa xôi - thời gian tâm lí
chia cuộc đời Kiều làm hai mảng đối lập:

Quá khứ

Hiện tại

Đẹp, rực rỡ

Thảm khốc

=> Quá khứ đã trở thành ảo ảnh vô cùng xa xôi.

3. Mười bốn câu tiếp: Thúy Kiều trao kỉ vật cho em
và dặn dò em.
Hàng loạt những từ nói về cái chết:

+ Hồn, nát thân bồ liễu, dạ đài, thác oan: nỗi đau đớn
tuyệt vọng và dự cảm tương lai bất hạnh của Kiều.
+ “Mất người ... thác oan”: Kiều vẽ ra viễn cảnh tương lai đối lập giữa một bên là cảnh sum vầy
của Kim Trọng - Thúy Vân với một bên là linh hồn cô độc, bất hạnh của nàng. Vậy là dù có chết
nàng vẫn không quên được mối tình với chàng Kim. Nói cách khác đó là một tình cảm bền chặt,
thủy chung, mãnh liệt. Nàng ý thức ngày càng rõ hơn về bi kịch của mình nên đã chuyển từ đối
thoại sang độc thoại nội tâm. Trong khi dự cảm về viễn cảnh tương lai mình phải chết oan, chết
hận, hồn tả tơi bay vật vờ trong gió, ko siêu thoát được, nhưng vẫn mang nặng lời thề, Kiều như
càng dần quên sự có mặt của em để độc thoại.

Kiều tự độc thoại nội tâm
của mình như thế nào ở
đoạn kết?

4. Mười câu cuối : Tâm trạng đau
đớn của Thúy Kiều sau khi trao
duyên cho em

- Ý thức về hiện tại: Bây giờ
+ Trâm gãy bình tan.
+ Phận bạc như vôi.
+ Nước chảy, hoa trôi.
=> Những thành ngữ chỉ sự tan
vỡ, dở dang, bạc bẽo, trôi nổi
của tình duyên và số phận con
người.

4. Mười câu cuối : Tâm trạng đau
đớn của Thúy Kiều sau khi trao
duyên cho em
- Hàng loạt các câu cảm thán:

+ Tình yêu mãnh liệt: sự chia biệt vĩnh
viễn.
+ Nỗi đau đớn, tuyệt vọng đến mê sảng.
- “Người mệnh bạc”(phần trên): người phụ
bạc.
- “Lạy” (lạy tình quân):
+ Tạ lỗi.
+ Vĩnh biệt.

4. Mười câu cuối :
Tâm trạng đau đớn của Thúy Kiều sau khi trao
duyên cho em

- Hai lần gọi tên Kim Trọng: tức tưởi, nghẹn ngào, đau đớn
đến mê sảng.

Þ Kiều quên đi nỗi đau của mình mà nghĩ nhiều đến
người khác, đức hi sinh cao quý.
Þ 10 câu cuối, Kiều chuyển hẳn sang độc thoại nội
tâm mang tính chất đối thoại với người vắng mặt
(Kim Trọng). Hàng loạt các câu cảm thán gợi tình
yêu mãnh liệt nhưng sự chia biệt là vĩnh viễn. Bi
kịch càng lên cao, Kiều càng đau đớn, tuyệt vọng
đến mê sảng, quên cả ý tứ để chuyển sang nói với
người vắng mặt là chàng Kim.

III. TỔNG
KẾT
? Từ phần khám phá văn bản, em hãy nêu khái quát nội
dung và nghệ thuật của đoạn trích “Trao duyên” ?

III. Tổng kết
Trao Duyên
1. Nội dung
- Qua đoạn trích “Trao duyên”, tác
giả Nguyễn Du đã khắc họa được bi
kịch tình yêu, cùng với thân phận bất
hạnh cũng như nhân cách cao đẹp
của Thúy Kiều.

2. Nghệ thuật
Nghệ thuật
khắc họa
nội tâm
nhân vật.

Sử dụng
hình ảnh
tượng trưng,
ước lệ…

Sử dụng
thành công
ngôn ngữ,
thể thơ của
dân tộc.

LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu cảm nhận của em về
nhân vật Thuý Kiều qua đoạn trích “Trao duyên”.

LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu cảm nhận của em về nhân vật Thuý Kiều
qua đoạn trích “Trao duyên”.
Bài tham khảo:

“Trao duyên” là một trong những đoạn trích tiêu biểu của “Truyện Kiều”
đã thành công trong việc khắc họa tâm lý của nhân vật Thúy Kiều và tái
hiện lại cuộc tình bi kịch của cô. Thúy Kiều là một cô gái xinh đẹp,
không thể theo đuổi tình yêu của mình và phải hy sinh hạnh phúc của
mình vì gia đình. Tình yêu giữa cô và Kim Trọng đẹp đẽ, họ có nhiều kỉ
niệm đẹp cùng nhau, hẹn thề, trao tín vật. Nhưng cuộc đời luôn có những
điều khó lường, và vì hi sinh cho gia đình, Thúy Kiều buộc phải gả cho
Mã Giám Sinh. Nàng đau đớn và khóc than, nhưng vẫn trao tín vật và
thuyết phục em gái mình thay mình đến với Kim Trọng. Qua đoạn “Trao
duyên”, ta có thể cảm nhận được vẻ đẹp của Thúy Kiều - một người con
gái tài năng, hiếu thảo, giàu tình cảm và chung thủy, nhưng cuộc đời lại
trớ trêu và không công bằng với cô.

VẬN DỤNG,
MỞ RỘNG
Liên hệ đoạn trích với cuộc sống, nếu em là nhân
vật Thúy Kiều ở thời đại ngày nay, đứng trước
cảnh gia biến, em có xử lí giống Thúy Kiều
không? Tại sao? Là nữ sinh thời 4.0, em học được
ở Thúy Kiều điều gì?

Chúc các
em học tập
tốt!
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
and includes icons by Flaticon and infographics & images by
Freepik

Please keep this slide for
attribution