Môn : Tiếng Việt
Lớp 5/4

Trong bài hát các bạn nhỏ có những màu màu
da khác nhau như thế nào?
Bạn có màu da vàng, da trắng,
da đen.

Tuy có sự khác biệt như vậy nhưng các bạn
nhỏ đều được ví giống như những gì?

Các bạn giống như những bông
hoa thơm, bông hoa quý…

1. Đọc bài văn dưới đây và thực hiện yêu cầu.
Chú bé vùng biển

Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.
Lúc này, Thắng đang ngồi trên chiếc thuyền đậu ở ngoài cùng. Nó trạc tuổi thằng Chân “phệ”
nhưng cao hơn hẳn cái đầu. Nó cởi trần, phơi nước da rám đỏ khoẻ mạnh của những đứa trẻ lớn
với nắng, nước mặn và gió biển. Thân hình nó rắn chắc, cân đối, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực
nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế
chắc nịch. Thắng có cặp mắt to và sáng. Miệng tươi, hay cười. Cái trán hơi dô ra, trông có vẻ là
một tay bướng bỉnh, gan dạ.
Tấm lưới rộng đang vá phủ lên hai đầu gối, tay Thắng cầm kim tre đưa lên đưa xuống thoăn
thoắt coi bộ rất thành thạo. Chỗ lưới thủng cứ mỗi lúc một nhỏ dần lại. Tay vẫn thoăn thoắt vá
lưới nhưng mắt Thắng thỉnh thoảng lại nhìn lên bờ như có ý chờ đợi ai. Nhác trông thấy lũ trẻ
chạy xuống bến, nó vội vàng đặt tấm lưới trên gối xuống, bước đến bên mạn thuyền, bám tay vào
cọc chèo và đu mình xuống nước, êm không một tiếng động. Nó ngụp một cái lặn biến đi như
một con cá.
Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục.

(Theo Trần Vân)

g
n
o
r
t
ả
t
c
ợ
ư
đ
i
ờ
?
i
ư
a
g
à
l
a. N
n
ê
r
t
n
ă
v
i
bà

Người được tả trong bài văn trên là
Thắng, cậu bé được ví như con cá vược
của thôn Bần, là người bơi giỏi trong số
đám trẻ của thôn.

,
i
à
b
n
â
h
t
,
i
à
b
u
ê
ở
n
m
à
v
n
n
ầ
ê
h
r
p
t
n
.
m
ì
ă
n
v
T
ầ
.
i
h
à
b
p
b
i
a
ỗ
ủ
m
c
i
a
à
ủ
b
c
h
n
kết
í
h
c
g
n
u
d
nội
Phần mở bài

của bài văn: Từ “Thắng”
đến “đáng gờm nhất của bọn trẻ”.
Nội dung chính: Giới thiệu nhân vật
Thắng và tài năng của cậu bé.

,
i
à
b
n
â
h
t
,
i
à
b
u
ê
ở
n
m
à
v
n
n
ầ
ê
h
r
p
t
n
.
m
ì
ă
n
v
T
ầ
.
i
h
à
b
p
b
i
a
ỗ
ủ
m
c
i
a
à
ủ
b
c
t
h
n
kế
í
h
c
g
n
u
d
nộ i
- Phần thân

bài của bài văn: Từ “Lúc
này” đến “biến đi như một con cá”.

Nội dung chính: Miêu tả dáng vóc, thân
hình, tư thế và tác phong làm việc, cách
bơi của cậu bé Thắng.

,
i
à
b
n
â
h
t
,
i
à
b
u
ê
ở
n
m
à
v
n
n
ầ
ê
h
r
p
t
n
.
m
ì
ă
n
v
T
ầ
i
h
à
b.
p
b
i
a
ỗ
ủ
m
c
i
a
à
ủ
b
c
t
h
ế
n
k
í
h
c
g
n
u
d
i
nộ

Phần kết bài của bài văn: Câu còn lại.
Nội dung chính: Miêu tả thái độ, cảm xúc
của bạn bè với cậu bé Thắng.

c
ặ
đ
,
i
à
b
n
â
h
t
n
ả
t
ầ
c
h
ợ
p
ư
g
đ
n
i
o
r
ờ
T
ư
.
i
g
c
ớ
n
v
a
n
ủ
ê
c
l
n
ớ
l
điểm
ẻ
r
ó
t
i
a
g
ứ
à
v
đ
t
n
ộ
ặ
m
?
(m
o
c
à
ớ
n
ư
ế
n
,
h
t
g
n
ư
h
nắ
n
a
r
n
ệ
i
h
)
biển

 
 
 
Ngoại hình

Tầm vóc so với lứa tuổi
Dáng người

Nước da

Hoạt động

Cao hơn hẳn các bạn một cái đầu.
Thân hình rắn chắc, cân đối, nở nang: cổ mập, vai r ộng,
ngực nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay
gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế chắc nịch.
Nước da rám đỏ khoẻ mạnh

Gương mặt

Cặp mắt to và sáng. Miệng tươi, hay cười. Cái trán hơi
dô ra.

Trang phục

Cởi trần

Việc làm cử chỉ...

- Lúc đan lưới: tay Thắng cầm kim tre đưa lên đưa
xuống thoăn thoắt coi bộ rất thành thạo. 
- Lúc trông thấy các bạn: nó vội vàng đặt tấm lưới trên
gối xuống, bước đến bên mạn thuyền, bám tay vào cọc
chèo và đu mình xuống nước, êm không một tiếng động.

i
ổ
n
m
à
l
ả
i
g
?
c
ả
á
t
t
,
c
o
ợ
à
ư
n
đ
h
i
c
ờ
á
c
ư
g
g
n
n
ằ
a
B
ủ
.
c
d
m
ể
i
đ
c
ặ
đ
bật

Lựa chọn từ ngữ có sức gợi tả
Sử dụng hình ảnh so sánh
….

Lựa chọn các từ ngữ có sức
gợi tả

- Từ ngữ tả ngoại hình: nước da rám đỏ; thân
hình rắn chắc, cân đối, nở nang, vai rộng, ngực nở
căng, bụng thon hằn rõ những múi;
- Từ ngữ tả hoạt động: đưa lên đưa xuống thoăn
thoắt, đu mình xuống nước.

Sử dụng hình ảnh so sánh

- Tả ngoại hình: hai cánh tay gân guốc như hai
mái bơi chèo
- Tả hoạt động: Nó ngụp một cái lặn biến đi
như một con cá.

2. Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả người.

Bố cục

Cách lựa chọn chi tiết miêu tả
….

Những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả người:

+ Bố cục của bài văn phải đảm bảo có đủ 3 phần: mở bài, thân bài,
kết bài.
+ Cách lựa chọn chi tiết miêu tả: cần chọn lựa các chi ti ết tiêu bi ểu,
khi miêu tả có thể làm rõ liên tưởng, hình dung v ề ng ười đ ược t ả.
+ Cần quan sát người được tả thật kĩ: về ngoại hình, thói quen, c ử
chỉ, hành động, công việc, quan hệ của người đó với m ọi ng ười
xung quanh.
+ Chọn từ ngữ miêu tả thích hợp: dùng từ ngữ phù hợp với người
miêu tả về tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp.

1. Tìm đọc các đoạn văn hoặc bài văn tả người (trẻ em, người lớn,...).
Bài văn tả bà của em (tham khảo):

"Bà hiền như suối trong". Đây là câu thơ mà em rất thích. Bởi vì em rất yêu bà của em. Bà đã
chăm sóc em từ lúc lọt lòng và đã ru em bằng những câu hát ru êm dịu, ngọt ngào.
Bà em là một người phụ nữ tần tảo, đầy nghị lực. Bà luôn phải chống chọi với lưng còng. Tóc bà
bạc phơ. Hai má bà đã hóp, thái dương hơi nhô. Trên khuôn mặt bà đã có nhiều nếp nhăn nhưng
bà vẫn có những nét đẹp của bà thời con gái. Đó là khuôn mặt hình trái xoan, chiếc mũi cao và
hàm răng đều. Tuy lưng bà còng, chân đi chậm nhưng bà vẫn tham công tiếc việc, chẳng mấy khi
ngồi không. Từ sáng sớm, bà đã dậy cho gà ăn, nấu cơm, đun nước, quét nhà, quét sân… Mọi việc
xong xuôi thì bà lại vác cuốc ra vườn cặm cụi xới đất, nhổ cỏ, tưới cây, bón phân cho cây.
Bà rất hiền và tốt bụng. Với con, với cháu bà yêu thương hết mực. Lần nào em về với bà, bà cũng
có bánh hay kẹo cho em, khi thì kẹo lộc của bà đi lễ chùa, khi thì bánh của các bác về thăm nhà
biếu bà. Đặc biệt bà chẳng bao giờ quên hỏi han về việc học hành của em và công việc của bố mẹ
em. Bà luôn căn dặn nhắc nhở em về cách cư xử với mọi người và phải chăm học. Với hàng xóm
láng giềng, bà luôn thăm hỏi, chia sẻ khi ốm đau; giúp đỡ người kém may mắn, gia đình khó
khăn.
Em luôn kính trọng và mong bà sống lâu bởi em luôn hiểu rằng: tình thương yêu bà dành cho em

2. Tìm đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt.