Trong gia đình, khi em có thành tích học tập hoặc
niềm vui mới, mọi người sẽ bộc lộ tình cảm như thế
nào?
Trước những thành công, niềm vui của người khác
(người thân, bạn bè) em sẽ có tình cảm như thế nào
và ứng xử ra sao?

Các em ạ, trong cuộc sống, khi ta đứng trước thành công,

niềm vui của người thân, của bạn bè, con người có những

cảm xúc và cư xử khác nhau. Có người vui vẻ, chúc mừng,

ồi học tập làm theo; song cũng có những lúc ta lại bị

những cảm xúc tiêu cực xâm chiếm tâm hồn. Đó là chút gì

ự ti, đố kị, thấy mình kém cỏi. Và không phải ai cũng đủ

bản lĩnh để đấu tranh với cảm xúc tiêu cực, để sống yêu

Các em ạ, trong cuộc sống, khi ta đứng trước thành công, niềm vui của người thân, của
bạn bè, con người có những cảm xúc và cư xử khác nhau. Có người vui vẻ, chúc
mừng, rồi học tập làm theo; song cũng có những lúc ta lại bị những cảm xúc tiêu cực
xâm chiếm tâm hồn. Đó là chút gì tự ti, đố kị, thấy mình kém cỏi. Và không phải ai
cũng đủ bản lĩnh để đấu tranh với cảm xúc tiêu cực, để sống yêu thương và trân trọng.
Truyện “Bức tranh của em gái tôi” là một câu chuyện cảm động ghi lại tinh tế trạng
thái tâm lí của con người trước thành công của người thân và gợi bao ý nghĩ nhân văn
của cuộc sống.

TIẾT 113,114:
BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
(Tạ Duy Anh )

Hãy trình bày những hiểu biết của
mình về tác giả TẠ DUY ANH ?

1. Xuất xứ của tác phẩm?
2. Trong truyện ngắn Bức tranh của em
gái tôi người kể chuyện là ai? Xuất
hiện ở ngôi thứ mấy? Tác dụng của
việc chọn ngôi kể thứ nhất trong
truyện?
3. Truyện có những nhân vật nào. Ai là
nhân vật chính? Hãy tóm tắt truyện?

Văn bản có thể chia thành mấy phần,
nêu sự việc chính của mỗi phần

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1:
+ Tạ Duy Anh sinh năm :……………………………………
+ Quê quán : ……………………………………………………
+ Một số tác phẩm tiêu biểu :
………………………………………………………….
+ xuất xứ của tác phẩm là :
…………………………………………………………………….
+ người kể chuyện là: ……………………………………kể theo
ngôi thứ …………………………………………tác
dụng...............
……………………………………………………………………
………………………………………………………
+ truyện gồm các nhân vật …………………………………….
……………………………………………………………………
Trong đó ………………………………….là nhân vật chính.
+ Tóm tắt : …………………………………………………….
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
…………………………………………………………………..

I. ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả.

Tạ Duy Anh, sinh năm 1959
Quê : Hoàng Diệu – Chương Mỹ - Hà nội

 Là nhà văn trẻ trong thời
kì đổi mới, có nhiều sáng
tác viết cho thiếu nhi như:
Quả trứng vàng, Vó ngựa
trở về, Bức tranh của em
gái tôi...
 Truyện viết cho thiếu nhi
của ông trong sáng, đậm
chất thơ, giàu ý nghĩa nhân
văn.

*Xuất xứ: “Bức tranh của em gái tôi” là truyện ngắn đoạt giải
Nhì trong cuộc thi viết “Tương lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên
tiền phong 1998.
* Người kể chuyện

- Người kể chuyện là người anh trai

- Người kể chuyện xuất hiện ở ngôi thứ nhất,
xưng tôi
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất có thể khai thác
được chiều sâu tâm lí bởi nhân vật tham gia
vào tiến trình truyện kể.
- Nhân vật chính : Kiều Phương, người anh
trai .

Tóm tắt cốt truyện :
Kiều Phương là cô gái hay lục lọi đồ và thường bôi bẩn lên mặt. Cô
bé có sở thích vẽ tranh nên thường bí mật pha chế màu và vẽ. Khi mọi
người phát hiện ra Kiều Phương có tài năng hội họa thì người anh lúc này
tỏ ra ghen tị và xa lánh em. Kiêù Phương đạt giải nhất tại trại thi vẽ tranh
quốc tế với bức vẽ “anh trai tôi”, lúc này người anh trai mới nhận ra tấm
lòng nhân hậu của em và hối lỗi về bản thân mình.

* Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “phát huy tài
năng”): Tài năng của em gái được
mọi người phát hiện.
- Phần 2 (tiếp đó đến “anh cùng đi
nhận giả”): Lòng ghen tị và mặc
cảm của người anh.
- Phần 3 (còn lại): Tâm trạng, cảm
xúc của người anh khi đứng trước
bức tranh của em gái.

NỘI DUNG GHI VỞ :
I. Tìm hiểu chung :
1. Tác giả :Tạ Duy Anh, sinh năm 1959. Quê : Hoàng Diệu – Chương Mỹ - Hà nội
2. Tác phẩm
*Xuất xứ: “Bức tranh của em gái tôi” là truyện ngắn đoạt giải Nhì trong cuộc thi viết
“Tương lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên tiền phong 1998.

* Ngôi kể, nhân vật , cốt truyện :
- Ngôi kể : thứ nhất, người kể chuyện là người anh trai .
- Nhân vật chính: Kiều Phương và người anh trai .
- Tóm tắt : Kiều Phương là cô gái hay lục lọi đồ và thường bôi bẩn lên mặt. Cô bé có sở
thích vẽ tranh nên thường bí mật pha chế màu và vẽ. Khi mọi người phát hiện ra Kiều
Phương có tài năng hội họa thì người anh lúc này tỏ ra ghen tị và xa lánh em. Kiêù Phương
đạt giải nhất tại trại thi vẽ tranh quốc tế với bức vẽ “anh trai tôi”, lúc này người anh tra
mới nhận ra tấm lòng nhân hậu của em và hối lỗi về bản thân mình.
- Bố cục : 3 phần

II. ĐỌC - TÌM HIỂU VĂN BẢN.
1. Nhân vật người em gái

PHIẾU HỌC TẬP 2:

? Tìm chi tiết miêu tả về ngoại hình, tính cách của Kiều
Phương?
……………………………………………………………
……………………………………………………………
…

Nhận xét về nhân vật:
………………………………………
…………………………….

? Sở thích của Kiều Phương? Tìm chi tiết nói về sở thích đó
của nhân vật?
………………………………………………………………
………………………………………………………………

Nhận xét về nhân vật:
………………………………………
……………………………..

? Tìm những chi tiết thể hiện cách cư xử của Kiều Phương
dành cho mọi người và cho anh trai?
? Bức tranh Kiều Phương vẽ anh trai đã bộc lộ điều gì?
………………………………………………………………
………………………………………………………………

Nhận xét về nhân vật:
………………………………………
…………………………….

II. Đọc- hiểu văn bản.
1. Nhân vật người em gái.

* Ngoại hình, tính cách.
Tên là Kiều Phương
Anh đặt cho biệt hiệu là Mèo bởi vì khuôn
mặt luôn bị chính nó bôi bẩn.
Dùng tên Mèo để xưng hô với bạn thật vui vẻ
Hay lục lọi các đồ vật

Hồn nhiên
vô tư
trong sáng,
dễ thương.

II. Đọc- hiểu văn bản.
1. Nhân vật người em gái.

* Sở thích: Yêu thích vẽ.
Em tự chế thuốc vẽ bằng những vật liệu có
sẵn trong nhà từ các xoong nồi, bí mật vẽ
tranh.
Mọi thứ trong nhà đều được đưa vào tranh:
cái bát cám lợn sứt mẻ cũng trở nên ngộ
nghĩnh; con mèo vằn vào tranh to hơn cả con
hổ nhưng nét mặt lại rất dễ mến...

Là cô bé
chăm chỉ, say
mê nghệ thuật,
có năng khiếu
hội họa, đáng
khâm phục.

*Tình cảm dành cho gia
đình, mọi người:
Vui vẻ chấp nhận biệt hiệu “Mèo” anh tặng.
Dễ thân với bé Quỳnh, chú Tiến Lê ( họa sĩ)
Bị anh mắng vô cớ cũng không khóc hay
cãi lại.
Đi thi vẽ tranh - vẽ về anh trai với tất cả tình
yêu thương anh.
Được giải, hồ hởi ôm cổ anh chia vui.

Bức tranh đạt giải đã
thể hiện tài năng hội
họa vượt trội và tấm
lòng nhân hậu, yêu
thương anh của Kiều
Phương.
Vui vẻ, cởi mở,
nhân hậu.

NỘI DUNG GHI VỞ :
1. Nhân vật người em gái.
- Hồn nhiên vô tư trong sáng, dễ thương.
- Là cô bé chăm chỉ, say mê nghệ thuật, có năng
khiếu hội họa, đáng khâm phục.
Bức tranh đạt giải đã thể hiện tài năng hội họa vượt
trội và tấm lòng nhân hậu, yêu thương anh của Kiều
Phương.
=> Với mọi người Vui vẻ, cởi mở, nhân hậu, vị
tha.

II. ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN.
2. Nhân vật người anh
PHIẾU HỌC TẬP 3:
Ghi lại các từ ngữ thể hiện cảm xúc, thái độ, hành động
của nhân vật “tôi” trước khi xem bức chân dung của mình
do em gái vẽ.
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………

Nhận xét về thái độ , tâm trạng của
nhân vật người anh :
………………………………………
…………………………….

Ghi lại các từ ngữ thể hiện cảm xúc, thái độ, hành động của
nhân vật “tôi” sau khi xem bức chân dung của mình do em
gái vẽ. Vì sao người anh lại có sự thay đổi như vậy?
………………………………………………………………
………………………………………………………………

Nhận xét về thái độ , tâm trạng của
nhân vật người anh :
………………………………………
……………………………..
………………………………………

a. Thái độ hành động của người anh trước khi xem bức chân
dung em gái vẽ mình.
+ Gục đầu muốc khóc.
+ Không thể thân với mèo như trước được nữa.
+ Chẳng tìm thấy ở mình một năng khiếu gì cả.
+ Lén xem tranh của em gái.
+ Trút ra một tiếng thở dài
+ Hay gắt gỏng với em, đẩy em ra...

=> Thái độ thất vọng, buồn chán, thiếu tự tin, mặc
cảm, xa lánh , đố kị với em .

* Bức tranh :
 Đóng khung, lồng kính
 Một chú bé đang ngồi nhìn ra ngoài
cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh.
 Mặt chú bé toả ra một thứ ánh sáng
kỳ lạ
 Suy tư mơ mộng.

b. Thái độ hành động của người anh sau khi xem bức chân dung em gái vẽ mìn
* Thái độ:
- Giật sững người, bám chặt vào mẹ
- Ngỡ ngàng, hãnh diện rồi xấu hổ
=> Xúc động, ngạc nhiên, không ngờ mình hoàn thiện đến thế. Chính
tình yêu thương của Kiều Phương đã giúp người anh nhận ra sự
ích kỉ, đố kị của bản thân để khắc phục và hoàn thiện hơn.

NỘI DUNG GHI VỞ :
2. Nhân vật người anh.
* Trước khi xem bức chân dung em gái vẽ mình.
-Thái độ thất vọng, buồn chán, thiếu tự tin, mặc cảm, xa
lánh , đố kị với em .
* Sau khi xem bức chân dung em gái vẽ mình
- Xúc động, ngạc nhiên,cảm thấy xấu hổ không ngờ trong
mắt đứa em mình hoàn thiện đến thế.
=> Chính tình yêu thương của Kiều Phương đã
giúp người anh nhận ra sự ích kỉ, đố kị của bản
thân để khắc phục và hoàn thiện hơn.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
Khắc hoạ nhân vật qua ngôn ngữ,
cử chỉ, hành động, tâm lí …
Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn.
Ngôi kể thứ nhất

2. Nội dung.
Tình cảm gia đình chính là điểm
tựa giúp con người vươn tới những
sáng tạo và thành công trong cuộc
sống.
Mỗi con người phải biết vượt lên
sự hạn chế của bản thân để hướng
tới điều hoàn thiện về nhân cách

LUYỆN TẬP
Bài 1:

Em thích nhân vật nào trong
truyện? Vì sao?

Yêu thích nhân vậ
t người em
gái: vì Kiều Phươ
ng là cô bé
có tài năng hội họ
a , đặ c b iệ t
ở em có tình cảm
trong sáng,
hồn nhiên, tấm
lòng nhân
hậu, sự đáng y
êu. C h í n h
Kiều Phương
đ ã giúp
người anh nhận
ra sự hạn
chế của chính mìn
h.

Nhân vật người anh tuy có những
điểm tiêu cực như sự đố kị, nhỏ
nhen, ghen ghét trước tài năng
của em mình; nhưng người anh
đã sớm tự nhận thức và biết nhận
ra sai lầm của mình. Từ đó,
người anh đã tự hoàn thiện nhân
cách, tâm hồn trong sáng trở lại,
cư xử đúng mực với em, gìn giữ
và vun đắp tình cảm anh em.

Từ câu chuyện em rút ra bài học
gì cho mình trong cuộc sống ?

Bài học:
+ Từ cảm xúc chân thật của người anh giúp người đọc tự nhận
thức mình, tự nhận ra những sai lầm của bản thân để sống tốt
hơn.
+ Không được đố kị trước tài năng, thành công, niềm vui của
người khác.

Câu hỏi 3 :
Từ văn bản Chuyện cổ tích về loài
người, Mây và sóng, Bức tranh của
em gái tôi, em nhận thấy điều quan
trọng nhất có thể gắn kết các thành
viên trong gia đình là gì?

Mọi thành viên trong gia đình luôn yêu thương, chia
sẻ, gắn kết với nhau.
Sự gắn kết đó phải ở cả hai phía, trao đi và nhận lại.
Tôn trọng sự khác biệt, biết gạt bỏ những cảm xúc ghen ghét, đố kị,
trân trọng những điểm mạnh của các thành viên, động viên cổ vũ cho
người thân để họ có điều kiện phát triển bản thân...