Xác định nhu cầu và lập kế hoạch khuyến nông

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Thị Thúy
Ngày gửi: 11h:54' 12-01-2026
Dung lượng: 983.9 KB
Số lượt tải: 0
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Thị Thúy
Ngày gửi: 11h:54' 12-01-2026
Dung lượng: 983.9 KB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
XÁC ĐỊNHNHU CẦU VÀ
LẬPKẾHOẠCH HOẠTĐỘNG
MÃ SỐ: MĐ 02
KHUYẾNNÔNG
LÂM
NGHỀ: KHUYẾN NÔNG
LÂM
Trình độ: Sơ cấp nghề
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 02
3
LỜI GIỚI THIỆU
Hệ thống khuyến nông đƣợc hình thành và phát triển từ Trung ƣơng tới tận
cơ sở. Các hoạt động khuyến nông đã góp phần và sự nghiệp phát triển bền vững
nông nghiệp và nông thôn. Nội dung chƣơng trình đào tạo đã và đang đƣợc xây
dựng để đƣa vào đào tạo tại các trƣờng với các cấp trình độ khác nhau.
Trong giai đoạn hiện nay, công tác khuyến nông ngày càng hoàn thiện cả về
tổ chức, nội dung và phƣơng pháp. Nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về
nghiệp vụ cho cán bộ khuyến nông lâm các cấp. Giáo trình nghề khuyến nông
lâm đƣợc biên soạn trên cơ sở chƣơng trình khung dạy ngắn hạn nghề khuyến
nông lâm do Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghệ và Nông lâm Nam bộ biên soạn
năm 2009, đƣợc chỉnh sửa, bổ sung và tham khảo trên 20 tài liệu đƣợc cập nhật
trong và ngoài nƣớc và đƣợc tổng kết từ những kinh nghiệm đào tạo khuyến nông
lâm của đội ngũ sƣ phạm Trƣờng Cao đẳng nghề công nghệ và Nông lâm Đông
Bắc trong những năm qua.
Bộ giáo trình đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề đào
tạo, cập nhật những tiến bộ kỹ thuật và thực tế sản xuất tại các cơ sở, địa
phƣơng. Trên cơ sở sơ đồ phân tích nghề, xác định nhiệm vụ của từng bƣớc
công việc để xây dựng nên nội dung của giáo trình.
Để hoàn thành bộ giáo trình chúng tôi nhận đƣợc sự chỉ đạo, hƣớng dẫn
của Vụ tổ chức cán bộ Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Tổng cục dạy
nghề Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội. Trung tâm khuyến nông Quốc gia.
Đồng thời nhận đƣợc những ý kiến có hiệu quả tham gia đóng góp của các nhà
khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các nhà quản lý khuyến nông
Bộ giáo trình là cơ sở cho các giáo viên soạn bài giảng để giảng dạy, là tài
liệu học tập của học viên học nghề Khuyến nông lâm và là tài liệu tham khảo
cho các cán bộ kỹ thuật khuyến nông lâm.
Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Ban
chủ nghiệm và các tác giả mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các nhà khoa học,
các cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện
hơn
Xin chân thành cám ơn/
Tham gia biên soạn:
1. Đặng Minh Tuấn (Chủ biên)
2. Trần Quang Minh
3. Hà Thị Minh Thu
4
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU............................................................................................... 3
MỤC LỤC ......................................................................................................... 4
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia (PRA) ............
10 Mục tiêu: ..........................................................................................................
10
A. Nội dung:..................................................................................................... 10
1. Khái niệm về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia (PRA)..
10
1. Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì? .............. 10
2. Khi nào cần thực hiện phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia?
11
1.4. Ƣu điểm của phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia... 11
2. Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia và thực tế áp dụng tại Việt Nam ....................................................................
11
1.
Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia trên thế
giới ............................................................................................. 11
2. Thực tế áp dụng ở Việt Nam .................................................................. 12
3. Bộ công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia - Một số nguyên
tắc và kỹ thuật cơ bản khi sử dụng......................................................................
13
1. Bộ công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì? ................. 13
2. Một số chỉ dẫn khi sử dụng công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia. .
13
3. Một số kỹ thuật cơ bản khi sử dụng công cụ đánh giá nhanh nông thôn
có ngƣời dân tham gia .......................................................................................
14
1.
Thu thập tài liệu có sẵn ....................................................................... 14
2.
Tạo lập mối quan hệ ............................................................................ 15
3.
Làm việc với nhóm sở thích ................................................................ 15
4.
Sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn linh hoạt ......................................... 16
5.
Họp dân............................................................................................... 17
4. Giới thiệu và hƣớng dẫn sử dụng một số công cụ đánh giá nông thôn
có ngƣời dân tham gia trong hoạt động khuyến nông.........................................
18
1. Công cụ Lƣợc sử thôn, bản .................................................................... 18
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 18
2.
Nội dung ............................................................................................. 18
5
4.2.3. Phƣơng pháp và thời gian tiến hành: ................................................... 20
3. Công cụ xây dựng biểu đồ hƣớng thời gian ............................................
22
1.
Mục đích, ý nghĩa................................................................................ 22
2.
Nội dung ............................................................................................. 22
3.
Phƣơng pháp và thời gian tiến hành .................................................... 22
4.
Vai trò của cán bộ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia .............
23
4. Công cụ điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt ..........................
23
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 23
2.
Nội dung ............................................................................................. 24
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 24
4.
Vai trò của cán bộ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia .............
25
5. Công cụ phân tích lịch mùa vụ ............................................................... 26
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 26
2.
Nội dung ............................................................................................. 26
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 27
6. Công cụ phân tích kinh tế hộ gia đình .................................................... 28
1.
Mục đích ............................................................................................. 28
2.
Nội dung của phỏng vấn HGĐ ............................................................ 28
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 29
7. Công cụ phân loại, xếp hạng cho điểm ................................................... 30
1.
Mục đích của phân loại, xếp hạng và cho điểm ................................... 30
2.
Một số nguyên tắc của công cụ phân loại, xếp hạng và cho điểm ........
31
3.
Các đối tƣợng phân loại, xếp hạng và cho điểm .................................. 31
4.
Phƣơng pháp chủ yếu trong phân loại, xếp hạng và cho điểm .............
31
5.
Thời gian và các bƣớc tiến hành .......................................................... 33
8. Công cụ phân tích tổ chức và xây dựng sơ đồ quan hệ của các tổ chức (sơ
đồ VENN) với cộng đồng thôn bản ............................................................... 34
1.
Mục đích ............................................................................................. 34
2.
Nội dung ............................................................................................. 34
3.
Phƣơng pháp thực hiện công cụ........................................................... 34
5. Phân tích, tổng hợp kết quả PRA và viết báo cáo ...................................... 38
1. Kết quả đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia ................................
38
1.
Kết quả thực hiện các công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân.........
6
Chuẩn bị.............................................................................................. 39
Các bƣớc tiến hành.............................................................................. 39
4.
Mục đích ............................................................................................. 41
5.
Tập báo cáo kết quả đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia. ......... 41
6.
Nội dung và phƣơng pháp viết báo cáo ............................................... 41
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 42
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 43
2.
3.
Bài 2: Xác định, thu thập thông tin có sẵn ........................................................ 44
Mục tiêu: .......................................................................................................... 44
A. Nội dung:..................................................................................................... 44
1. Thông tin là gì? ......................................................................................... 44
2. Các loại thông tin ...................................................................................... 44
3. Các nguồn cung cấp thông tin ................................................................... 44
4. Quy trình và cách thức thực hiện công việc............................................... 44
1.
Liệt kê các thông tin có liên quan đến các hoạt động khuyến nông
lâm xã/thôn ..........................................................................................................
44
2.
Thu thập thông tin theo chủ đề có liên quan đến hoạt động khuyến
nông lâm ở địa
phƣơng? ........................................................................................ 46
B. Câu hỏi và bài tập thực hành. ....................................................................... 46
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 46
Bài 3: Xác định mục tiêu lập kế hoạch và những hoạt động ƣu tiên..................
47 Mục tiêu: ..........................................................................................................
47
A. Nội dung:..................................................................................................... 47
5. Viết mục tiêu............................................................................................. 47
1. Khái niệm .............................................................................................. 47
2. Các phƣơng pháp xác định mục tiêu....................................................... 47
2. Xác định mục tiêu lập kế hoạch ................................................................ 48
3. Lập kế hoạch hoạt động khuyến nông lâm ................................................ 48
1. Tầm quan trọng của lập kế hoạch khuyến nông lâm ............................... 48
2.Tại sao xây dựng chƣơng trình khuyến nông cần có sự tham gia của
ngƣời
dân ................................................................................................................ 49
3. Các bƣớc tiến hành xây dựng hoạt động khuyến nông lâm..................... 49
1.
Điều tra khảo sát nông dân .................................................................. 49
2.
Thu thập thông tin ............................................................................... 50
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 51
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 52
7
Bài 4: Lập kế hoạch tiến độ và lựa chọn phƣơng pháp thực hiện trong khuyến
nông lâm .......................................................................................................... 53
Mục tiêu: .......................................................................................................... 53
A. Nội dung:..................................................................................................... 53
1. Lập kế hoạch tiến độ ................................................................................. 53
1. Liệt kê các hoạt động theo kế hoạch. ...................................................... 53
2. Phân tích các hạng mục công việc trong mỗi hoạt động ƣu tiên. ............ 53
3. Lập bảng kế hoạch tiến độ...................................................................... 54
2. Lựa chọn phƣơng pháp thực hiện các hoạt động khuyến nông lâm............ 54
1. Liệt kê các hoạt động khuyến nông lâm theo kế hoạch ........................... 54
2. Chọn phƣơng pháp thực hiện cho hoạt động khuyến nông lâm .............. 54
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 55
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 55
Bài 5: Họp dân thông qua kế hoạch và viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự
tham gia ........................................................................................................... 56
Mục tiêu: .......................................................................................................... 56
A. Nội dung:..................................................................................................... 56
3. Tổ chức họp dân thông qua kế hoạch trình duyệt ....................................... 56
1. Khái niệm .............................................................................................. 56
2. Xây dựng khung chƣơng trình họp . ....................................................... 56
2. Viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự tham gia ....................................... 57
1. Xử lý và tổng hợp thông tin, số liệu theo chủ đề .................................... 57
2.2 Viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự tham gia...................................... 59
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 60
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 61
Bài 6: Thúc đẩy, lôi cuốn sự tham gia của ngƣời dân trong lập kế hoạch .........
62 Mục tiêu: ..........................................................................................................
62
A. Nội dung...................................................................................................... 62
3. Thúc đẩy là gì?........................................................................................... 62
1. Khái niệm .............................................................................................. 62
2. Ý nghĩa thúc đẩy trong hoạt động: ......................................................... 62
3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình thúc đẩy ......................................... 62
2. Một số kỹ năng thúc đẩy ........................................................................... 62
1. Kỹ năng đặt câu hỏi................................................................................ 62
2. Tổ chức não công. .................................................................................. 63
3. Kỹ năng quan sát.................................................................................... 63
8
2.4. Tổ chức làm việc theo nhóm. .................................................................
63
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................
65
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 65
HƢỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN .......................................................... 66
I. Vị trí, tính chất của mô đun:.......................................................................... 66
II. Mục tiêu của mô đun: .................................................................................. 66
III. Nội dung chính của mô đun :...................................................................... 66
IV. Hƣớng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ............................................... 67
V. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập ............................................................ 67
VI. Tài liệu tham khảo...................................................................................... 69
9
CHƢƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
XÁC ĐỊNH NHU CẦU VÀ LẬP KẾ HOẠCH HOẠT
ĐỘNG KHUYẾN NÔNG LÂM
Mã mô đun: MĐ 02
Giới thiệu mô đun:
Chƣơng trình mô đun nhằm trang bị cho ngƣời học những kiến thức cơ
bản về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia, trình tự các
bƣớc lập kế hoạch có ngƣời dân tham gia. Từ những thông tin thu thập đƣợc là
cơ sở cho việc lập kế hoạch phát triển thôn bản. Thông qua mô đun giúp cho
ngƣời học hiểu rõ hơn về nông thôn, nông nghiệp và nông dân từ đó có thái độ
đúng trong công tác khuyến nông lâm.
Nội dung mô đun dƣợc chia làm 6 bài
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia Bài 2: Xác định, thu thập thông tin có sẵn
Bài 3: Xác định mục tiêu lập kế hoạch và những hoạt
động ƣu tiên
Bài 4: Lập kế hoạch tiến độ và lựa chọn phƣơng pháp thực hiện trong
khuyến nông lâm
Bài 5: Họp dân thông qua kế hoạch và viết cáo cáo đánh giá nông thôn có
sự tham gia
Bài 6: Thúc đẩy lôi cuốn ngƣời dân tham gia lập kế hoạch khuyến nông
lâm
Trong quá trình giảng dạy và học tập môn học giáo viên nêu vấn đề,
ngƣời học chủ động lĩnh hội kiến thức vã vận dụng ngày vào tình hình thực
tế ở địa phƣơng nơi minh sinh sống
10
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
(PRA) Mục tiêu:
-Giải thích đƣợc vai trò, đặc điểm và ƣu, nhƣợc điểm của phƣơng
pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia.
-Sử dụng đƣợc một số công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia để thu thập số liệu về dân sinh, kinh tế và quản lý tài nguyên rừng phục vụ
lập kế hoạch hoạt động khuyến nông lâm.
-Có tinh thần trách nhiệm với công việc, đoàn kết, chia sẻ kinh
nghiệm, khiêm tốn học hỏi lẫn nhau.
A. Nội dung:
1. Khái niệm về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
(PRA)
1.
Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì?
PRA là chữ viết tắt của ba từ tiếng Anh: Participatory Rural Appraisal,
nghĩa là phƣơng pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của ngƣời dân.
PRA bao gồm một loạt cách tiếp cận và phƣơng pháp khuyến khích, lôi
cuốn ngƣời dân nông thôn cùng tham gia chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến
thức của họ về đời sống và điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch và thực hiện.
PRA giúp cho cán bộ khuyến nông:
- Học hỏi từ ngƣời dân, cùng ngƣời dân và bằng ngƣời dân.
- Là ngƣời thúc đẩy để giúp ngƣời dân địa phƣơng tự phân tích, lập kế
hoạch
và thực hiện.
Những đặc điểm chủ yếu của của phương pháp đánh giá nông thôn có
người dân tham gia (PRA)
-Phƣơng pháp luận PRA đƣợc xây dựng dựa trên kiến thức và năng lực
vốn có của nông dân về xác định vấn đề, ra quyết định, huy động nguồn lực, tổ
chức thực hiện... để cùng phát triển cộng đồng.
-PRA sử dụng các kỹ thuật thu hút sự tham gia của ngƣời dân và kỹ
năng thúc đẩy và tạo điều kiện của cán bộ khuyến nông.
-PRA tạo điều kiện cho ngƣời dân địa phƣơng tham gia tự nguyện, sáng
tạo vào mọi quá trình xác định vấn đề, xác định mục tiêu, ra quyết định, thực
hiện, giám sát và đánh giá.
-Các hoạt động của PRA chủ yếu tập trung vào phát triển cộng đồng
một cách bền vững thông qua sự nỗ lực của chính cộng đồng.
-PRA luôn đề cao thái độ học hỏi, chia sẻ, trao đổi và thúc đẩy của cán
bộ khuyến nông.
1.2. Khi nào cần thực hiện phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia?
11
PRA cần được thực hiện khi:
-Ngƣời dân cần có các giải pháp thực tiễn, cùng tham gia để phát triển
cộng đồng của họ.
- Cần xác định lại các nhiệm vụ và nội dung hoạt động của công tác khuyến
nông.
- Cần có các chủ đề, đề tài nghiên cứu phát triển có sự tham gia của ngƣời dân.
-Cần có các biện pháp để khắc phục những khó khăn sẽ xảy ra hoặc
kế hoạch của các hoạt động tiếp theo.
Tóm lại: PRA cần dùng cho nhiều lĩnh vực có cùng điểm xuất phát từ
ngƣời dân lấy dân làm gốc, lấy cộng đồng thôn bản làm cơ sở.
3.Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia đƣợc áp
dụng vào lĩnh vực nào?
PRA có thể áp dụng cho tất cả các lĩnh vực liên quan đến phát triển nông
thôn nhƣ: trồng trọt, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, y tế, giáo dục, giới, an toàn
lƣơng thực, tín dụng, kế hoạch hoá gia đình...
4. Ƣu điểm của phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
-PRA làm thay đổi thái độ và phƣơng pháp luận về đánh giá và phát
triển nông thôn trƣớc đây.
-PRA tạo ra quá trình cùng học hỏi của cả hai phía: cán bộ khuyến nông
và ngƣời dân.
-PRA cho phép mỗi nhóm ngƣời sống trong làng bản tự đề ra các giải
pháp phù hợp với chính họ để có thể thực hiện và đạt đƣợc lợi ích.
-Thông qua PRA, mỗi thành viên trong làng bản nhận thấy tiếng nói
của mình đƣợc lắng nghe và ghi nhận để cùng thúc đẩy sự đóng góp chung.
-Thông qua PRA cả ngƣời dân và cán bộ khuyến nông đều đƣợc thử
thách để cùng phát triển thôn bản.
-Những ngƣời nghèo, ít đƣợc học hành hoặc những nhóm ngƣời "thấp
kém" trong thôn, bản đƣợc thu hút một cách tích cực tham gia vào lập kế
hoạch, thực hiện, giám sát và đánh giá, tạo ra sự công bằng dân chủ trong việc
tham gia phát triển nông thôn.
2.Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia và thực tế áp dụng tại Việt Nam
1.Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời
dân tham gia trên thế giới
Vào giữa thập kỷ 80, phƣơng pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA)
đƣợc sử dụng rộng rãi vào các chƣơng trình phát triển nông thôn. Nhƣng
phƣơng pháp này đã bộc lộ một số hạn chế cơ bản là:
12
- Cán bộ phát triển nông thôn thu thập thông tin từ ngƣời dân thông qua một
loạt các bài tập và phỏng vấn. Các số liệu thu đƣợc họ tự xử lý,
lƣu giữ,
không chia sẻ cùng với ngƣời dân.
- Cán bộ phát triển nông thôn dùng kết quả RRA cho mục đích lập kế hoạch
thôn, bản theo kiểu can thiệp từ bên ngoài bằng các dự án hay
chƣơng
trình nghiên cứu. Ngƣời ta nhận thấy cần phải thay đổi thái độ
và cách ứng xử trong cách tiếp cận hƣớng tới ngƣời dân trong RRA sang
quá trình học
hỏi từ ngƣời dân để thu thập thông tin và cùng
ngƣời dân phân tích và lập
kế hoạch.
Từ nhận thức trên, vào cuối thập kỷ 80, Gordon Conway, Robert Chambers
và nhiều ngƣời khác đã xây dựng phƣơng pháp PRA từ các phƣơng pháp RRA
nhƣ: RRA thăm dò, RRA chủ đề, RRA giám sát, RRA cùng tham gia. RRA
cùng tham gia là nhịp cầu nối giữa RRA sang PRA và lần đầu tiên áp dụng ở
Kenya và Ấn Độ vào năm 1988.
Vào đầu những năm 90 là cuộc bùng nổ sử dụng PRA ở ấ n Độ và các
nƣớc khác ở châu á, châu Phi vào các dự án phát triển nông thôn. Tiếp sau đó
là sự tiếp nhận PRA của các tổ chức quốc tế và phi chính phủ của các chƣơng
trình, dự án tại các nƣớc phát triển.
2.2. Thực tế áp dụng ở Việt Nam
Thực tế áp dụng PRA ở Việt Nam trong những năm qua như sau:
-PRA đƣợc sử dụng nhƣ là một phƣơng pháp chủ yếu của cán bộ
khuyến nông để tìm kiếm và hiểu biết điều kiện thôn, bản trƣớc khi họ thực
hiện các hoạt động hỗ trợ. Cán bộ khuyến nông cùng nông dân học sử dụng
PRA và họ sẽ có đƣợc sự hiểu biết cao hơn sau mỗi lần nhƣ vậy.
-Cuối mỗi đợt PRA, một bản kế hoạch phát triển thôn, bản đƣợc xây
dựng dựa trên điều kiện thực tế và mong muốn của cộng đồng. Điều này
tạo cho ngƣời dân cảm nhận sâu sắc về nghĩa vụ và lợi ích của họ trong thực
hiện.
-PRA đƣợc sử dụng cho phân tích chủ đề của từng lĩnh vực cụ thể
nhƣ: trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, tín dụng, thị trƣờng... PRA còn đƣợc sử
dụng nhƣ là các yếu tố gián tiếp làm thay đổi cách suy nghĩ của mỗi cá nhân
hay tổ chức cộng đồng nhƣ phải làm gì và làm thế nào cho thôn, bản.
-PRA đƣợc sử dụng cho giám sát và đánh giá hàng năm để chỉ ra
điểm mạnh, điểm yếu của hoạt động tại thôn, bản, từ đó điều chỉnh và lập
các hoạt động chi tiết trong năm sau.
-PRA đƣợc sử dụng nhƣ một quá trình học hỏi của ngƣời dân thôn, bản.
Quá trình này tạo ra khả năng tự quản lý, điều hành và thực hiện bằng chính
năng lực của cộng đồng.
Tuy nhiên, PRA cũng có một số khó khăn khi tổ chức thực hiện như sau:
-Thời gian thực hiện PRA tƣơng đối dài kể từ khi chuẩn bị, thực hiện
dƣới thôn, bản đến khi tổng hợp và viết báo cáo.
13
-Khi thực hiện PRA tại thôn, bản đòi hỏi nhiều nông dân tham gia có
thể làm ảnh hƣởng đến sản xuất nếu PRA đƣợc tổ chức vào đúng mùa vụ gieo
trồng hay thu hoạch.
-Tổ cán bộ PRA gồm nhiều ngƣời cho nên gặp khó khăn trong việc tổ
chức thực hiện PRA dƣới thôn, bản.
-Thời tiết,
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
XÁC ĐỊNHNHU CẦU VÀ
LẬPKẾHOẠCH HOẠTĐỘNG
MÃ SỐ: MĐ 02
KHUYẾNNÔNG
LÂM
NGHỀ: KHUYẾN NÔNG
LÂM
Trình độ: Sơ cấp nghề
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 02
3
LỜI GIỚI THIỆU
Hệ thống khuyến nông đƣợc hình thành và phát triển từ Trung ƣơng tới tận
cơ sở. Các hoạt động khuyến nông đã góp phần và sự nghiệp phát triển bền vững
nông nghiệp và nông thôn. Nội dung chƣơng trình đào tạo đã và đang đƣợc xây
dựng để đƣa vào đào tạo tại các trƣờng với các cấp trình độ khác nhau.
Trong giai đoạn hiện nay, công tác khuyến nông ngày càng hoàn thiện cả về
tổ chức, nội dung và phƣơng pháp. Nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về
nghiệp vụ cho cán bộ khuyến nông lâm các cấp. Giáo trình nghề khuyến nông
lâm đƣợc biên soạn trên cơ sở chƣơng trình khung dạy ngắn hạn nghề khuyến
nông lâm do Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghệ và Nông lâm Nam bộ biên soạn
năm 2009, đƣợc chỉnh sửa, bổ sung và tham khảo trên 20 tài liệu đƣợc cập nhật
trong và ngoài nƣớc và đƣợc tổng kết từ những kinh nghiệm đào tạo khuyến nông
lâm của đội ngũ sƣ phạm Trƣờng Cao đẳng nghề công nghệ và Nông lâm Đông
Bắc trong những năm qua.
Bộ giáo trình đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề đào
tạo, cập nhật những tiến bộ kỹ thuật và thực tế sản xuất tại các cơ sở, địa
phƣơng. Trên cơ sở sơ đồ phân tích nghề, xác định nhiệm vụ của từng bƣớc
công việc để xây dựng nên nội dung của giáo trình.
Để hoàn thành bộ giáo trình chúng tôi nhận đƣợc sự chỉ đạo, hƣớng dẫn
của Vụ tổ chức cán bộ Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Tổng cục dạy
nghề Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội. Trung tâm khuyến nông Quốc gia.
Đồng thời nhận đƣợc những ý kiến có hiệu quả tham gia đóng góp của các nhà
khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các nhà quản lý khuyến nông
Bộ giáo trình là cơ sở cho các giáo viên soạn bài giảng để giảng dạy, là tài
liệu học tập của học viên học nghề Khuyến nông lâm và là tài liệu tham khảo
cho các cán bộ kỹ thuật khuyến nông lâm.
Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Ban
chủ nghiệm và các tác giả mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các nhà khoa học,
các cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện
hơn
Xin chân thành cám ơn/
Tham gia biên soạn:
1. Đặng Minh Tuấn (Chủ biên)
2. Trần Quang Minh
3. Hà Thị Minh Thu
4
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU............................................................................................... 3
MỤC LỤC ......................................................................................................... 4
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia (PRA) ............
10 Mục tiêu: ..........................................................................................................
10
A. Nội dung:..................................................................................................... 10
1. Khái niệm về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia (PRA)..
10
1. Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì? .............. 10
2. Khi nào cần thực hiện phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia?
11
1.4. Ƣu điểm của phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia... 11
2. Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia và thực tế áp dụng tại Việt Nam ....................................................................
11
1.
Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia trên thế
giới ............................................................................................. 11
2. Thực tế áp dụng ở Việt Nam .................................................................. 12
3. Bộ công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia - Một số nguyên
tắc và kỹ thuật cơ bản khi sử dụng......................................................................
13
1. Bộ công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì? ................. 13
2. Một số chỉ dẫn khi sử dụng công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia. .
13
3. Một số kỹ thuật cơ bản khi sử dụng công cụ đánh giá nhanh nông thôn
có ngƣời dân tham gia .......................................................................................
14
1.
Thu thập tài liệu có sẵn ....................................................................... 14
2.
Tạo lập mối quan hệ ............................................................................ 15
3.
Làm việc với nhóm sở thích ................................................................ 15
4.
Sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn linh hoạt ......................................... 16
5.
Họp dân............................................................................................... 17
4. Giới thiệu và hƣớng dẫn sử dụng một số công cụ đánh giá nông thôn
có ngƣời dân tham gia trong hoạt động khuyến nông.........................................
18
1. Công cụ Lƣợc sử thôn, bản .................................................................... 18
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 18
2.
Nội dung ............................................................................................. 18
5
4.2.3. Phƣơng pháp và thời gian tiến hành: ................................................... 20
3. Công cụ xây dựng biểu đồ hƣớng thời gian ............................................
22
1.
Mục đích, ý nghĩa................................................................................ 22
2.
Nội dung ............................................................................................. 22
3.
Phƣơng pháp và thời gian tiến hành .................................................... 22
4.
Vai trò của cán bộ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia .............
23
4. Công cụ điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt ..........................
23
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 23
2.
Nội dung ............................................................................................. 24
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 24
4.
Vai trò của cán bộ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia .............
25
5. Công cụ phân tích lịch mùa vụ ............................................................... 26
1.
Mục đích và ý nghĩa ............................................................................ 26
2.
Nội dung ............................................................................................. 26
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 27
6. Công cụ phân tích kinh tế hộ gia đình .................................................... 28
1.
Mục đích ............................................................................................. 28
2.
Nội dung của phỏng vấn HGĐ ............................................................ 28
3.
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành ................................................... 29
7. Công cụ phân loại, xếp hạng cho điểm ................................................... 30
1.
Mục đích của phân loại, xếp hạng và cho điểm ................................... 30
2.
Một số nguyên tắc của công cụ phân loại, xếp hạng và cho điểm ........
31
3.
Các đối tƣợng phân loại, xếp hạng và cho điểm .................................. 31
4.
Phƣơng pháp chủ yếu trong phân loại, xếp hạng và cho điểm .............
31
5.
Thời gian và các bƣớc tiến hành .......................................................... 33
8. Công cụ phân tích tổ chức và xây dựng sơ đồ quan hệ của các tổ chức (sơ
đồ VENN) với cộng đồng thôn bản ............................................................... 34
1.
Mục đích ............................................................................................. 34
2.
Nội dung ............................................................................................. 34
3.
Phƣơng pháp thực hiện công cụ........................................................... 34
5. Phân tích, tổng hợp kết quả PRA và viết báo cáo ...................................... 38
1. Kết quả đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia ................................
38
1.
Kết quả thực hiện các công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân.........
6
Chuẩn bị.............................................................................................. 39
Các bƣớc tiến hành.............................................................................. 39
4.
Mục đích ............................................................................................. 41
5.
Tập báo cáo kết quả đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia. ......... 41
6.
Nội dung và phƣơng pháp viết báo cáo ............................................... 41
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 42
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 43
2.
3.
Bài 2: Xác định, thu thập thông tin có sẵn ........................................................ 44
Mục tiêu: .......................................................................................................... 44
A. Nội dung:..................................................................................................... 44
1. Thông tin là gì? ......................................................................................... 44
2. Các loại thông tin ...................................................................................... 44
3. Các nguồn cung cấp thông tin ................................................................... 44
4. Quy trình và cách thức thực hiện công việc............................................... 44
1.
Liệt kê các thông tin có liên quan đến các hoạt động khuyến nông
lâm xã/thôn ..........................................................................................................
44
2.
Thu thập thông tin theo chủ đề có liên quan đến hoạt động khuyến
nông lâm ở địa
phƣơng? ........................................................................................ 46
B. Câu hỏi và bài tập thực hành. ....................................................................... 46
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 46
Bài 3: Xác định mục tiêu lập kế hoạch và những hoạt động ƣu tiên..................
47 Mục tiêu: ..........................................................................................................
47
A. Nội dung:..................................................................................................... 47
5. Viết mục tiêu............................................................................................. 47
1. Khái niệm .............................................................................................. 47
2. Các phƣơng pháp xác định mục tiêu....................................................... 47
2. Xác định mục tiêu lập kế hoạch ................................................................ 48
3. Lập kế hoạch hoạt động khuyến nông lâm ................................................ 48
1. Tầm quan trọng của lập kế hoạch khuyến nông lâm ............................... 48
2.Tại sao xây dựng chƣơng trình khuyến nông cần có sự tham gia của
ngƣời
dân ................................................................................................................ 49
3. Các bƣớc tiến hành xây dựng hoạt động khuyến nông lâm..................... 49
1.
Điều tra khảo sát nông dân .................................................................. 49
2.
Thu thập thông tin ............................................................................... 50
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 51
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 52
7
Bài 4: Lập kế hoạch tiến độ và lựa chọn phƣơng pháp thực hiện trong khuyến
nông lâm .......................................................................................................... 53
Mục tiêu: .......................................................................................................... 53
A. Nội dung:..................................................................................................... 53
1. Lập kế hoạch tiến độ ................................................................................. 53
1. Liệt kê các hoạt động theo kế hoạch. ...................................................... 53
2. Phân tích các hạng mục công việc trong mỗi hoạt động ƣu tiên. ............ 53
3. Lập bảng kế hoạch tiến độ...................................................................... 54
2. Lựa chọn phƣơng pháp thực hiện các hoạt động khuyến nông lâm............ 54
1. Liệt kê các hoạt động khuyến nông lâm theo kế hoạch ........................... 54
2. Chọn phƣơng pháp thực hiện cho hoạt động khuyến nông lâm .............. 54
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 55
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 55
Bài 5: Họp dân thông qua kế hoạch và viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự
tham gia ........................................................................................................... 56
Mục tiêu: .......................................................................................................... 56
A. Nội dung:..................................................................................................... 56
3. Tổ chức họp dân thông qua kế hoạch trình duyệt ....................................... 56
1. Khái niệm .............................................................................................. 56
2. Xây dựng khung chƣơng trình họp . ....................................................... 56
2. Viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự tham gia ....................................... 57
1. Xử lý và tổng hợp thông tin, số liệu theo chủ đề .................................... 57
2.2 Viết báo cáo đánh giá nông thôn có sự tham gia...................................... 59
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................ 60
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 61
Bài 6: Thúc đẩy, lôi cuốn sự tham gia của ngƣời dân trong lập kế hoạch .........
62 Mục tiêu: ..........................................................................................................
62
A. Nội dung...................................................................................................... 62
3. Thúc đẩy là gì?........................................................................................... 62
1. Khái niệm .............................................................................................. 62
2. Ý nghĩa thúc đẩy trong hoạt động: ......................................................... 62
3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình thúc đẩy ......................................... 62
2. Một số kỹ năng thúc đẩy ........................................................................... 62
1. Kỹ năng đặt câu hỏi................................................................................ 62
2. Tổ chức não công. .................................................................................. 63
3. Kỹ năng quan sát.................................................................................... 63
8
2.4. Tổ chức làm việc theo nhóm. .................................................................
63
B. Câu hỏi và bài tập thực hành........................................................................
65
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 65
HƢỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN .......................................................... 66
I. Vị trí, tính chất của mô đun:.......................................................................... 66
II. Mục tiêu của mô đun: .................................................................................. 66
III. Nội dung chính của mô đun :...................................................................... 66
IV. Hƣớng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ............................................... 67
V. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập ............................................................ 67
VI. Tài liệu tham khảo...................................................................................... 69
9
CHƢƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
XÁC ĐỊNH NHU CẦU VÀ LẬP KẾ HOẠCH HOẠT
ĐỘNG KHUYẾN NÔNG LÂM
Mã mô đun: MĐ 02
Giới thiệu mô đun:
Chƣơng trình mô đun nhằm trang bị cho ngƣời học những kiến thức cơ
bản về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia, trình tự các
bƣớc lập kế hoạch có ngƣời dân tham gia. Từ những thông tin thu thập đƣợc là
cơ sở cho việc lập kế hoạch phát triển thôn bản. Thông qua mô đun giúp cho
ngƣời học hiểu rõ hơn về nông thôn, nông nghiệp và nông dân từ đó có thái độ
đúng trong công tác khuyến nông lâm.
Nội dung mô đun dƣợc chia làm 6 bài
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia Bài 2: Xác định, thu thập thông tin có sẵn
Bài 3: Xác định mục tiêu lập kế hoạch và những hoạt
động ƣu tiên
Bài 4: Lập kế hoạch tiến độ và lựa chọn phƣơng pháp thực hiện trong
khuyến nông lâm
Bài 5: Họp dân thông qua kế hoạch và viết cáo cáo đánh giá nông thôn có
sự tham gia
Bài 6: Thúc đẩy lôi cuốn ngƣời dân tham gia lập kế hoạch khuyến nông
lâm
Trong quá trình giảng dạy và học tập môn học giáo viên nêu vấn đề,
ngƣời học chủ động lĩnh hội kiến thức vã vận dụng ngày vào tình hình thực
tế ở địa phƣơng nơi minh sinh sống
10
Bài 1: Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
(PRA) Mục tiêu:
-Giải thích đƣợc vai trò, đặc điểm và ƣu, nhƣợc điểm của phƣơng
pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia.
-Sử dụng đƣợc một số công cụ đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia để thu thập số liệu về dân sinh, kinh tế và quản lý tài nguyên rừng phục vụ
lập kế hoạch hoạt động khuyến nông lâm.
-Có tinh thần trách nhiệm với công việc, đoàn kết, chia sẻ kinh
nghiệm, khiêm tốn học hỏi lẫn nhau.
A. Nội dung:
1. Khái niệm về phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
(PRA)
1.
Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia là gì?
PRA là chữ viết tắt của ba từ tiếng Anh: Participatory Rural Appraisal,
nghĩa là phƣơng pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của ngƣời dân.
PRA bao gồm một loạt cách tiếp cận và phƣơng pháp khuyến khích, lôi
cuốn ngƣời dân nông thôn cùng tham gia chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến
thức của họ về đời sống và điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch và thực hiện.
PRA giúp cho cán bộ khuyến nông:
- Học hỏi từ ngƣời dân, cùng ngƣời dân và bằng ngƣời dân.
- Là ngƣời thúc đẩy để giúp ngƣời dân địa phƣơng tự phân tích, lập kế
hoạch
và thực hiện.
Những đặc điểm chủ yếu của của phương pháp đánh giá nông thôn có
người dân tham gia (PRA)
-Phƣơng pháp luận PRA đƣợc xây dựng dựa trên kiến thức và năng lực
vốn có của nông dân về xác định vấn đề, ra quyết định, huy động nguồn lực, tổ
chức thực hiện... để cùng phát triển cộng đồng.
-PRA sử dụng các kỹ thuật thu hút sự tham gia của ngƣời dân và kỹ
năng thúc đẩy và tạo điều kiện của cán bộ khuyến nông.
-PRA tạo điều kiện cho ngƣời dân địa phƣơng tham gia tự nguyện, sáng
tạo vào mọi quá trình xác định vấn đề, xác định mục tiêu, ra quyết định, thực
hiện, giám sát và đánh giá.
-Các hoạt động của PRA chủ yếu tập trung vào phát triển cộng đồng
một cách bền vững thông qua sự nỗ lực của chính cộng đồng.
-PRA luôn đề cao thái độ học hỏi, chia sẻ, trao đổi và thúc đẩy của cán
bộ khuyến nông.
1.2. Khi nào cần thực hiện phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham
gia?
11
PRA cần được thực hiện khi:
-Ngƣời dân cần có các giải pháp thực tiễn, cùng tham gia để phát triển
cộng đồng của họ.
- Cần xác định lại các nhiệm vụ và nội dung hoạt động của công tác khuyến
nông.
- Cần có các chủ đề, đề tài nghiên cứu phát triển có sự tham gia của ngƣời dân.
-Cần có các biện pháp để khắc phục những khó khăn sẽ xảy ra hoặc
kế hoạch của các hoạt động tiếp theo.
Tóm lại: PRA cần dùng cho nhiều lĩnh vực có cùng điểm xuất phát từ
ngƣời dân lấy dân làm gốc, lấy cộng đồng thôn bản làm cơ sở.
3.Phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia đƣợc áp
dụng vào lĩnh vực nào?
PRA có thể áp dụng cho tất cả các lĩnh vực liên quan đến phát triển nông
thôn nhƣ: trồng trọt, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, y tế, giáo dục, giới, an toàn
lƣơng thực, tín dụng, kế hoạch hoá gia đình...
4. Ƣu điểm của phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân tham gia
-PRA làm thay đổi thái độ và phƣơng pháp luận về đánh giá và phát
triển nông thôn trƣớc đây.
-PRA tạo ra quá trình cùng học hỏi của cả hai phía: cán bộ khuyến nông
và ngƣời dân.
-PRA cho phép mỗi nhóm ngƣời sống trong làng bản tự đề ra các giải
pháp phù hợp với chính họ để có thể thực hiện và đạt đƣợc lợi ích.
-Thông qua PRA, mỗi thành viên trong làng bản nhận thấy tiếng nói
của mình đƣợc lắng nghe và ghi nhận để cùng thúc đẩy sự đóng góp chung.
-Thông qua PRA cả ngƣời dân và cán bộ khuyến nông đều đƣợc thử
thách để cùng phát triển thôn bản.
-Những ngƣời nghèo, ít đƣợc học hành hoặc những nhóm ngƣời "thấp
kém" trong thôn, bản đƣợc thu hút một cách tích cực tham gia vào lập kế
hoạch, thực hiện, giám sát và đánh giá, tạo ra sự công bằng dân chủ trong việc
tham gia phát triển nông thôn.
2.Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời dân
tham gia và thực tế áp dụng tại Việt Nam
1.Quá trình phát triển phƣơng pháp đánh giá nông thôn có ngƣời
dân tham gia trên thế giới
Vào giữa thập kỷ 80, phƣơng pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA)
đƣợc sử dụng rộng rãi vào các chƣơng trình phát triển nông thôn. Nhƣng
phƣơng pháp này đã bộc lộ một số hạn chế cơ bản là:
12
- Cán bộ phát triển nông thôn thu thập thông tin từ ngƣời dân thông qua một
loạt các bài tập và phỏng vấn. Các số liệu thu đƣợc họ tự xử lý,
lƣu giữ,
không chia sẻ cùng với ngƣời dân.
- Cán bộ phát triển nông thôn dùng kết quả RRA cho mục đích lập kế hoạch
thôn, bản theo kiểu can thiệp từ bên ngoài bằng các dự án hay
chƣơng
trình nghiên cứu. Ngƣời ta nhận thấy cần phải thay đổi thái độ
và cách ứng xử trong cách tiếp cận hƣớng tới ngƣời dân trong RRA sang
quá trình học
hỏi từ ngƣời dân để thu thập thông tin và cùng
ngƣời dân phân tích và lập
kế hoạch.
Từ nhận thức trên, vào cuối thập kỷ 80, Gordon Conway, Robert Chambers
và nhiều ngƣời khác đã xây dựng phƣơng pháp PRA từ các phƣơng pháp RRA
nhƣ: RRA thăm dò, RRA chủ đề, RRA giám sát, RRA cùng tham gia. RRA
cùng tham gia là nhịp cầu nối giữa RRA sang PRA và lần đầu tiên áp dụng ở
Kenya và Ấn Độ vào năm 1988.
Vào đầu những năm 90 là cuộc bùng nổ sử dụng PRA ở ấ n Độ và các
nƣớc khác ở châu á, châu Phi vào các dự án phát triển nông thôn. Tiếp sau đó
là sự tiếp nhận PRA của các tổ chức quốc tế và phi chính phủ của các chƣơng
trình, dự án tại các nƣớc phát triển.
2.2. Thực tế áp dụng ở Việt Nam
Thực tế áp dụng PRA ở Việt Nam trong những năm qua như sau:
-PRA đƣợc sử dụng nhƣ là một phƣơng pháp chủ yếu của cán bộ
khuyến nông để tìm kiếm và hiểu biết điều kiện thôn, bản trƣớc khi họ thực
hiện các hoạt động hỗ trợ. Cán bộ khuyến nông cùng nông dân học sử dụng
PRA và họ sẽ có đƣợc sự hiểu biết cao hơn sau mỗi lần nhƣ vậy.
-Cuối mỗi đợt PRA, một bản kế hoạch phát triển thôn, bản đƣợc xây
dựng dựa trên điều kiện thực tế và mong muốn của cộng đồng. Điều này
tạo cho ngƣời dân cảm nhận sâu sắc về nghĩa vụ và lợi ích của họ trong thực
hiện.
-PRA đƣợc sử dụng cho phân tích chủ đề của từng lĩnh vực cụ thể
nhƣ: trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, tín dụng, thị trƣờng... PRA còn đƣợc sử
dụng nhƣ là các yếu tố gián tiếp làm thay đổi cách suy nghĩ của mỗi cá nhân
hay tổ chức cộng đồng nhƣ phải làm gì và làm thế nào cho thôn, bản.
-PRA đƣợc sử dụng cho giám sát và đánh giá hàng năm để chỉ ra
điểm mạnh, điểm yếu của hoạt động tại thôn, bản, từ đó điều chỉnh và lập
các hoạt động chi tiết trong năm sau.
-PRA đƣợc sử dụng nhƣ một quá trình học hỏi của ngƣời dân thôn, bản.
Quá trình này tạo ra khả năng tự quản lý, điều hành và thực hiện bằng chính
năng lực của cộng đồng.
Tuy nhiên, PRA cũng có một số khó khăn khi tổ chức thực hiện như sau:
-Thời gian thực hiện PRA tƣơng đối dài kể từ khi chuẩn bị, thực hiện
dƣới thôn, bản đến khi tổng hợp và viết báo cáo.
13
-Khi thực hiện PRA tại thôn, bản đòi hỏi nhiều nông dân tham gia có
thể làm ảnh hƣởng đến sản xuất nếu PRA đƣợc tổ chức vào đúng mùa vụ gieo
trồng hay thu hoạch.
-Tổ cán bộ PRA gồm nhiều ngƣời cho nên gặp khó khăn trong việc tổ
chức thực hiện PRA dƣới thôn, bản.
-Thời tiết,
 








Các ý kiến mới nhất