ĐÂY LÀ
AI

Ngựa ai phun lửa đầy đồng?

Đáp án: Thánh Gióng

Ai sinh trăm trứng đồng bào?

Đáp án: Âu Cơ

Chàng trai mồ côi, được thần
tiên giúp đỡ, sở hữu cây đàn
thần, cung vàng, ngựa sắt và
nhiều phép thuật, là ai?

Đáp án: Thạch Sanh

Vua nước, oai phong, sức mạnh
vô địch, gọi gió, gió đến, hô mưa,
mưa về là ai?"

Đáp án: Thủy Tinh

Ai người tài giỏi, điều khiển núi
non, mang voi chín ngà, gà chín
cựa, ngựa chín hồng mao để cưới
Mị Nương??

Đáp án: Sơn Tinh

Bài 1: Thế giới kì ảo
Tiết 8 Văn bản

SƠN TINH
THỦY TINH
Trích, Nguyễn Nhược Pháp

I. Đọc – Tìm hiểu chung

Giọng vui tươi, trong sáng, dí dởm

.Chú thích
- “Bắt quyết”: động tác của bàn tay khi những nhân vật có khả năng siêu
phàm làm phép hoặc các thầy pháp hành lễ.
- “Lổm cổm” (như “lổm ngổm”): từ gợi tả dáng bò thân nhô cao hẳn lên
trên mặt nền, không có trật tự, không ra hàng lối.
- “Lửa hồng nhuốm sương”: ý nói khi mặt trời lên.

1. Tác giả
- Nguyễn Nhược Pháp (1914 – 1938)
- Quê ở Hà Nội.
- Sáng tác của ông thuộc nhiều thể loại như
kịch, truyện ngắn, thơ nhưng người đọc biết đến
ông nhiều hơn cả ở tư cách nhà thơ với những
bài thơ tiêu biểu như: “Ngày xưa, Chùa Hương,
Tay ngà,…
- Sơn Tinh – Thủy Tinh được đánh giá là một
trong những bài thơ đặc sắc nhất của Nguyễn
Nhược Pháp.

2. Tác phẩm

Thể loại
Thơ bảy chữ
Xuất xứ
“Hoa một mùa”, Nguyễn
Nhược Pháp, NXB Phụ nữ, Hà
Nội, 2018, tr.217 - 223

II. Tìm hiểu văn bản

1.
Cốt truyện và
cách kể của bài thơ

Thảo luận nhóm 4'

Nêu những điểm giống nhau và khác nhau về cốt truyện, cách kể giữa
truyền thuyết “Sơn Tinh, Thủy Tinh” với bài thơ cùng tên của Nguyễn
Nhược Pháp.
- Những điểm giống nhau:
+ Câu chuyện được kể (các nhân vật, các sự kiện
chính, diễn biến)
+ Sử dụng một số chi tiết kì ảo, thể hiện phép
thuật cao cường của Sơn Tinh và Thủy Tinh trong
cuộc giao tranh quyết liệt, long trời lở đất.

- Những điểm khác nhau:
Phương diện

Truyền thuyết “Sơn
Tinh, Thủy Tinh”

Bài thơ “Sơn Tinh,
Thủy Tinh”

Sáng tác dân gian, phương Sản phẩm sáng tạo cá
Tác giả và phương
thức truyền miệng, mang nhân của tác giả, mang
thức sáng tạo
tính tập thể
phong cách của nhà thơ.
Thể loại

Truyền thuyết, kể bằng Thơ, kể chuyện bằng
hình thức văn xuôi
thơ.

Bài thơ của Nguyễn Nhược Pháp ra đời trên cơ sở
Mối quan hệ giữa
truyện dân gian “Sơn Tinh, Thủy Tinh”, có tính chất
hai tác phẩm
sáng tạo lại.

a. Cốt truyện:
Dựa trên cốt truyện truyền thuyết “Sơn Tinh, Thủy Tinh”
+ Nhân vật (Vua Hùng, Mị Nương, Sơn Tinh, Thủy Tinh)
+ Các sự việc chính (Vua Hùng kén rể, Sơn Tinh lấy được Mị
Nương, Thủy Tinh giao tranh hòng cướp lại Mị Nương)
b. Cách kể:
- Thể thơ: Bảy chữ
- Sáng tạo lại truyện dân gian, mang phong cách cá nhân của
tác giả

2. Tìm hiểu chân dung các nhân vật

Nhóm 1+2:
Nhân vật Mị
Liệt Nương
kê những chi
tiết miêu tả Mị
Nương. Những chi
tiết đó giúp em hình
dung thế nào về
nhân vật?

HĐN (4') thực hiện yêu cầu sau

Nhóm 3+4:
Tài năng của
Sơn Tinh và
Phép thuật của Sơn Tinh
Thủy
Tinh
và Thủy Tinh thể hiện
cụ thể như thế nào?

Nhóm 5+6:
Cảnh giao
tranh giữa Sơn
Cảnh giao tranh giữa Sơn
Tinh
và
Thủy
Tinh và Thủy Tinh được
nhà thơ Tinh
miêu tả bằng
những chi tiết nào? Phân
tích một chi tiết gây ấn
tượng mạnh đối với em.

a. Nhân vật Mị Nương
- Con vua Hùng Vương thứ mười tám
*Ngoại hình
•
•
•
•
•
•
•

Xinh như tiên
Tóc xanh,
Viền má hây hây đỏ,
Miệng bé thắm như san hô,
Tay trắng nõn nà
Hai chân nhỏ,
Bao người mê nên làm thơ ca
ngợi,…

 Xinh đẹp tuyệt trần, nền nã, nết
na và rất đáng yêu.

*Nội tâm
• Nghĩ vì mình mà xảy ra cuộc
chiến khốc liệt giữa Sơn Tinh và
Thủy Tinh: Mị Nương kinh hãi
ngồi trong kiệu/Bỗng chợt nàng
kêu, mắt lệ nhòa/ (Giọng kiêu
hay buồn khoong ai hiểu/Nhưng
thật dễ thương): “Ô! Vì ta!…
 “Hiện đại hóa” nhân vật

b. Nhân vật Sơn Tinh, Thủy Tinh
* Tài năng
Sơn Tinh
- Phi bạch hổ
- Niệm chú đẩy đất vù lên cao
- Tay vẫy hùm
- Đạp long đất núi,…

Thủy Tinh
- Cưỡi lưng rồng uy nghi
- Bắt quyết hô mưa to gió lớn
- Giậm chân rung khắp làng gần
quanh,……

Cả hai nhân vật đều có phép thuật cao cường, sức mạnh vô địch

* Cảnh giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh
Thủy Tinh
sóng cả gầm reo lăn như chớp,
cưỡi lưng rồng hung hăng; đội
quân của Thủy Tinh có cá voi
quác mồm to muốn đớp, cá mập
quẫy đuôi cuồng nhe răng,…

Sơn Tinh
tức khắc niệm chú, đất nẩy vù lên
cao; đưa tay vẫy hùm, voi, báo; các
con vật thì đuôi quắp, nhe nanh, giơ
vuốt, đạp long đất núi, gầm, xông xáo,
cuộc chiến khiến cho máu vọt phì reo
muôn ngấn hồng; quang cảnh xung
quanh thì mây đen hăm hở bay mù
mịt; sấm ran, sét động nổ lòe xanh…
 Cảnh giao tranh dữ dội

Cùng suy ngẫm
Theo em, giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh, người kể chuyện có bộc lộ thái
độ thiên vị đối với nhân vật nào không? Dựa vào đâu em kết luận như
vậy?
Nguyễn Nhược Pháp đã thể hiện một cái nhìn công bằng, không đứng về
bất cứ bên nào. Với ông, câu chuyện về Sơn Tinh, Thủy Tinh là câu
chuyện của tình yêu; cả hai chàng đều đáng yêu, vì yêu nên mới ghen
tuông, giận dữ. Chỉ qua những câu thơ kết thúc tác phẩm, ta cũng có thể
thấy được nụ cười hồn hậu, hóm hỉnh và bao dung của nhà thơ trước hành
động dâng nước lên đánh Sơn Tinh của Thủy Tinh: Thủy Tinh năm năm
dâng nước bể/ Đục núi hò reo đòi Mị Nương/ Trần gian đâu có người dai
thế/ Cũng bởi thần yêu nên khác thường.  tạo nên sự tươi mới, trẻ trung,
sức hấp dẫn của bài thơ.

3. Tính chất kì ảo
trong bài thơ

H: Tính chất kì ảo thể hiện như thế nào trong câu
chuyện được kể bằng thơ này? Cách miêu tả những yếu
tố kì ảo có gì đặc sắc?

- Những yếu tố kì ảo:
+ thần núi, thần nước mà cũng muốn lấy người trần làm vợ;
+ thần nào cũng có những phép thần thông phi thường, có thể trổ tài ngay
trước mặt mọi người;
+ trong giao tranh, đội quân của Thủy Tinh là những loài thủy tộc ghê gớm;
+ đội quân của Sơn Tinh là những con vật dữ tợn của chống rừng xanh;
+ hằng năm vì mối thù không lấy được Mị Nương mà Thủy Tinh không
bao giờ quên gây chiến….
Cách miêu tả rất đặc sắc, thể hiện trí tưởng tượng phong phú, sáng
tạo; khả năng liên tưởng tài tình, cách miêu tả giàu tính hài hước,
vui nhộn.
 Mang lại sự hấp dẫn, thú vị cho tác phẩm.

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Xây dựng hình tượng nhân vật
dáng dấp thần linh, với nhiều
chi tiết hoang đường, kì ảo.
- Cách kể chuyện qua những vần
thơ đầy lôi cuốn, hấp dẫn.

2. Nội dung
“Sơn Tinh, Thủy Tinh” là câu
chuyện tưởng tượng kì ảo, giải
thích hiện tượng lũ lụt và thể
hiện sức mạnh ước mong của
người Việt cổ muốn chế ngự
thiên tai, đồng thời suy tôn, ca
ngợi công lao dựng nước của các
vua Hùng.

Theo em, điều gì làm nên sức hấp dẫn của bài thơ “Sơn Tinh – Thủy
Tinh”? Vì sao?
- Nghệ thuật kể chuyện
hấp dẫn. Bài thơ của
Nguyễn Nhược Pháp cơ
bản vẫn bám sát cốt
truyện của truyền thuyết
“Sơn Tinh, Thủy Tinh”,
song vì đây là thơ trữ ình
nên ông đã đưa vào trong
bài thơ nhiều liên tưởng
lạ, từ tả cảnh, tả người đến
tả tình, khiến cho câu
chuyện trở nên sinh động
và duyên dáng lạ thường.

- Nghệ thuật miêu tả nhân vật
kết hợp giữa miêu tả ngoại
hình và nội tâm khiến nhân vật
hiện lên rất sinh động, gần gũi,
đời thường. Nhà thơ đã “hiện đại
hóa” các nhân vật, từ Sơn Tinh,
Thủy Tinh, Mị Nương đến Vua
Hùng bằng cách đan xen những
chi tiết miêu tả nội tâm tinh tế,
khiến các nhân vật trong bài thơ
trở nên gần gũi, “đời thường”,
sống động, hấp dẫn và đáng yêu
hơn.

- Thể thơ tự do với
những câu thơ dài
ngắn khác nhau;
cách gieo vần và
ngắt nhịp linh hoạt,
co giãn tự nhiên.

START

Câu 1

Văn bản Sơn Tinh – Thủy Tinh được tác giả lấy
cảm hứng từ tác phẩm nào để sáng tác?

A. Từ truyện truyền kì Sơn
Tinh – Thủy Tinh.

B. Tác giả tự sáng tạo ra
nội dung.

C. Từ tập Liêu trai chí
dị của Bồ Tùng Linh

D. Từ truyền thuyết Sơn
Tinh – Thủy Tinh.

Câu 2

Đâu là chi tiết miêu tả vẻ đẹp của Mị
Nương?

A. Có một mắt ở trán.

B. Tóc xanh viền má
hây hây đỏ.

C. Râu ria quăn xanh
rìa.

D. Cưỡi lưng tồng uy
nghi

Câu 3

Phép lạ của Thủy Tinh không được miêu tả
bằng những chi tiết nào?

A. Nhà lớn, đồi con lổm
cổm bò.

B. Bò lợn và cột nhà trôi
theo dòng nước.

C. Ào ào mưa đổ xuống
như thác.

D. Hất chòm râu xanh, bắt
quyết hô mây to nước cả.

Câu 4

Những chi tiết miêu tả ngoại hình của Mị Nương
giúp em hình dung thế nào về nhân vật này?

A. Mị Nương là một người
con gái sắc sảo, bản lĩnh.

B. Mị Nương là một người
con gái xinh đẹp, đáng yêu.

C. Mị Nương là một người
con gái trưởng thành, chín
chắn.

D. Mị Nương là một người
con gái mạnh mẽ, khỏe
khoắn.

Câu 5

Nguyễn Nhược Pháp đã nhìn nhận trận
chiến giữa Sơn Tinh, Thủy Tinh ở góc độ
nào sau đây?

A. Xuất phát từ sự đố kị, hiếu
thắng của Thủy Tinh.

B. Là câu chuyện của tình
yêu, của lòng ghen.

C. Ông chỉ đang bám sát diễn
biến trong truyền thuyết Sơn
Tinh – Thủy Tinh.

D. Góc độ hiện thực về thiên
tai lũ lụt ở đất nước ta.

Câu 6

Văn bản Sơn Tinh – Thủy Tinh được viết theo thể
loại gì?

A. Thơ tự do.

B. Truyện cổ tích.

C. Truyền kì.

D. Truyền thuyết.

Câ u 7

Khi biết mình đến chậm hơn Sơn Tinh, Thủy
Tinh đã làm gì?

A. Cưỡi lưng rồng hung
hăng, muốn cướp lại Mị
Nương.

B. Càng giương oai, niệm
chú đất nẩy vù lên cao.

C. Ghen tức, hoa tay thần
vẫy hùm, voi, báo.

D. Áo bào phất phơ nụ cười
bay, chấp nhận ra về.