(1)………....! Cô gái ấy thật hạnh phúc.

Ôi!

A!

Trời ơi!

(2)………....! Con cảm ơn mẹ.

Vâng!

Dạ!

g
n
iế
t
h
n
à
h
c
ự
Tiết 80 Th
Việt
Thán từ

I. Khái niệm,đặc điểm
hình thức và chức
năng của thán từ

1. Bài tập (SGK/23)
- HSHĐCN(3') đọc thông tin mục nhận biết thán từ (SGK/23) và thông tin phần tri thức ngữ
văn – Thán từ, và trả lời câu hỏi sau:
VD1: A! Mẹ đã về.
VD2. Dạ, cảm ơn chị!
- H: Nêu nội dung của hai câu văn trên? Từ A và từ Dạ có tác dụng gì trong câu?
Ví dụ: “A! Mẹ đã về”
 Thông báo sự việc mẹ đã về nhà. Từ“A” biểu thị sự ngạc nhiên, vui mừng của con khi thấy
mẹ về
Ví dụ: Dạ, em cảm ơn chị.
 Từ“dạ” dùng để đáp lại lời người khác một cách lễ phép
=> Từ A và Dạ trong hai câu văn trên được gọi là thán từ.

- H: Qua việc tìm hiểu bài tập, thế nào là thán từ? Thán từ có đặc điểm gì? Chức năng chính của
thán từ?

* Khái niệm thán từ
- Thán từ là những từ bộc lộ trực
tiếp tình cảm, cảm xúc của người
nói (người viết), hoặc dùng để gọiđáp

*Đặc điểm và chức năng của thán từ
- Đặc điểm: thường đứng đầu câu và có khả năng tách ra tạo ra
thành một câu đặc biệt. Khi sử dụng thán từ, người nói thường dùng
kèm theo ngữ điệu, cử chỉ, nét mặt,…tương ứng với tình cảm, cảm
xúc mà thán từ biểu thị.
- Chức năng:
+ Thán từ gọi đáp
+ Thán từ bộc lộ
tình cảm, cảm xúc

Thán từ bộc lộ
tình cảm, cảm xúc

- a, ái, ôi, ơ, ô hay, than ôi,
trời ơi…
- Chức năng: dùng để bộc lộ các trạng
thái tình cảm, cảm xúc (vui mừng, ngạc
nhiên, đau đớn, sợ hãi,…)

Thán từ
gọi đáp

- ơi, vâng, dạ, ừ…
- Chức năng: dùng để gọi đáp

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI (2')

TRỢ TỪ

Phân biệt TRỢ TỪ và THÁN TỪ

THÁN TỪ

- Không tách riêng ra - Có thể được tách ra
thành 1 câu, phải đi thành một câu đặc biệt.
kèm với từ khác.
- Nhấn mạnh/ biểu thị - Bộc lộ tình cảm, cảm
thái độ đánh giá sự vật, xúc, gọi đáp.
sự việc.

II.
Luyện tập

Bài tập 1(SGK/23)
HĐCN( 3' ) làm bài tập 1 (SGK/23).Tìm thán từ trong các câu
sau:

Vâng
a. Vâng,
mời bác và cô lên chơi.
b. Ô
Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
c. Đây rồi, Sói Lam ơi
ơi, đây là nơi có kỉ niệm đầu tiên của ta đó!

Bài tập 2 (SGK/23)
HĐCĐ(4') làm bài tập

Ví dụ
Thán từ
a. Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật
ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một
nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, Ôi
khơi gợi một ý sáng tác, một nét mới
đủ là giá trị một chuyến đi dài.
b. Trời ơi! Chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật Trời ơi
mình nói to, giọng cười nhưng đầy
tiếc rẻ.
Ơ
c. Ơ, bác vẽ cháu đấy ư?

d. Chao ôi, bắt gặp một con người
như anh ta là một cơ hội hãn hữu
Chao
ôi
cho sáng tác, nhưng hoàn thành
được sáng tác còn là một chặng
đường dài.

Tác dụng
thể hiện sự xúc động mạnh mẽ trước một
điều bất ngờ; cho thấy sự xúc động lớn lao,
thái độ ngạc nhiên của người nghệ sĩ khi
ông tìm được một ý tưởng sáng tác có giá
trị trong chuyến đi của mình.
thể hiện cảm xúc tiếc nuối của anh thanh
niên khi anh sắp phải chia tay ông hoạ sĩ, cô
kĩ sư và bác lái xe.
thể hiện sự ngạc nhiên, bối rối của anh thanh
niên khi thấy ông hoạ sĩ vẽ mình.
thể hiện sự xúc động mạnh mẽ của ông hoạ
sĩ khi ông nhận thấy rằng gặp được anh
thanh niên là cơ hội hiếm có trong sáng tác
nhưng hoàn thành được sáng tác đó còn là
một chặng đường dài.

Bài tập 3 (SGK/23)
HĐCN(3') làm bài tập 3(SGK/23). Hãy đặt ba câu, mỗi câu có
sử dụng một trong các thán từ sau: ơ, than ôi, trời ơi

Bài tập 4 (SGK/23)
HSHĐN(4') làm bài tập 4(SGK/23). Chỉ ra biện pháp tu từ trong
các câu sau và nêu tác dụng?
a. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc
dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa
cà lên trên màu xanh của rừng.
b. Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một
bó đuốc lớn.

a. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay
bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô
cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.
+ Biện pháp tu từ ẩn dụ: “những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít
trong nắng những ngón tay bằng bạc”. Những cành thông tròn,
nhọn, vươn lên thẳng tắp, óng ánh dưới ánh nắng, rung tít trong gió
được hình dung như những ngón tay thon thả bằng bạc đang chuyển
động xoay tròn.
+ Biện pháp tu từ nhân hoá: cái nhìn bao che của những cây tử kinh
thỉnh thoảng nhố cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.
Cây tử kinh được nhân hoá, mang đặc điểm, hành động của con người
(nhìn, nhô cái đầu lên).
 Tác dụng: làm cho hình ảnh thiên nhiên Sa Pa trở nên sinh động,
đẹp đẽ, tinh tế và đầy chất thơ.

b. Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực
như một bó đuốc lớn.
+ Biện pháp tu từ nhân hoá: nắng đã mạ bạc cả con
đèo.
+ Biện pháp tu từ so sánh trong hình ảnh đốt cháy
rừng cầy hừng hực như một bó đuốc lớn. Nắng Sa
Pa lúc này đã gay gắt khiến cả con đèo như được
phủ lên bể mặt một lớp kim loại trắng, sáng lấp lánh;
rừng cây dưới nắng rực rỡ tựa như một bó đuốc
khổng lồ.
 Tác dụng: giúp nhà văn miêu tả thành công thiên
nhiên đặc trưng ở vùng núi Sa Pa với nắng, đèo,
rừng cây. Thiên nhiên hiện lên rộng lớn, mênh mông,
hùng vĩ, tráng lệ.

Hướng dẫn học bài

a. Bài cũ.
- Về nhà học bài, khái niệm và đặc điểm thán từ.
- Xem lại nội dung các bài tập đã làm.
b. Bài mới
- Chuẩn bị nội dung văn bản “ Bếp lửa” khi chuẩn bị bài chú ý:
+ Tìm hiểu phần tác giả, tác phẩm, tóm tắt tác phẩm ( Sơ đồ tư duy)
+ Đọc văn bản, tìm hiểu một số chú thích quan trọng trong văn bản.
+ Trả lời các câu hỏi (SGK/25)