KIỂM TRA BÀI CŨ

Nêu tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp
đối với sản xuất và xã hội?

* Tích cực:
- Làm thay đổi căn bản quá trình sản xuất, nâng cao
năng suất lao động, thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển
- Hình thành các khu CN lớn, các TP tập trung đông dân
cư
=> Văn minh nông nghiệp sang văn minh CN
* Những mặt trái của cách mạng công nghiệp:
- Gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường
- Bóc lột sức lao động của phụ nữ và trẻ em
- Sự xâm chiếm và tranh giành thuộc địa…

Hỏi: Hình
ảnh trên
cho
em
biết điều
gì?

LƯỢC ĐỒ CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

- Vị trí: ĐNA nằm ở phía
Đông Nam của Châu Á.
- Gồm 11 quốc gia
- DT: Khoảng 4,5 triệu
km2.
- Dân số: Khoảng 569 triệu
người (2021).
 Giàu TNTN
 Là khu vực có lịch sử
văn hóa lâu đời.

LƯỢC ĐỒ CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

Từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX, trong khi các nước
Châu Á và Bắc Mĩ đã căn bản hoàn thành cuộc cách mạng tư sản,
sau đó là cách mạng công nghiệp thì các nước Châu Á nói chung
và khu vực Đông Nam Á nói riêng vẫn chìm đắm dưới chế độ
phong kiến và nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu. Từ đó Đông Nam
Á sớm trở thành đối tượng xâm lược của thực dân Phương Tây.
Vậy quá trình đó diễn ra như thế nào? Nhân dân các nước Đông
Nam Á đã đấu tranh chống lại ách đô hộ thực dân ra sao? Bài học
hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó.

CHƯƠNG 2
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XVI ĐẾN GIỮA THẾ KỶ XIX

Tiết 6: Bài 4:

ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XVI ĐẾN
GIỮA THẾ KỶ XIX

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực
dân phương Tây
HS đọc mục 1sgk/T19, 20 HĐ cá nhân – 3ph, trả lời 2 câu
hỏi sau:
1. Khái quát nguyên nhân thực dân phương Tây xâm nhập
Đông Nam Á từ nửa sau TKXVI đến giữa thế kỉ XIX?
2. Nêu những nét chính về quá trình xâm nhập của thực dân
phương Tây vào Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến
giữa thế kỉ XIX?
HS báo cáo

*Nguyên nhân:
- ĐNA có vị trí chiến lược quan trọng
- Giàu tài nguyên thiên nhiên, dân số đông
- Chế độ phong kiến suy yếu, xã hội khủng hoảng
- Là thị trường lớn…
* Quá trình xâm chiếm:

Anh, Hà Lan,
Pháp

Anh
BĐN, TBN,
Anh, Pháp

TBN

Anh, Hà
Lan, Pháp

BĐN, Hà Lan,
TBN, Anh
BĐN

Trong các thế kỉ XVI –
XIX, bằng nhiều cách
thức và thủ đoạn khác
nhau như: ngoại giao,
buôn bán, truyền giáo,
khống chế chính trị ép kí
hiệp ước và dùng vũ lực
thôn tính, thực dân
phương Tây đã từng bước
xâm chiếm gần hết các
quốc gia Đông Nam Á.

- In-đô-nê-xi-a: TKXVI Bồ Đào Nha, Hà Lan, TBN, Anh;
giữa TK XIX bị Hà Lan xâm chiếm
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến Điện (Mi-an-ma): Anh,
Pháp, Hà Lan tranh chấp gây ảnh hưởng.
- Phi-lip-pin: giữa TK XVI Tây Ban Nha xâm chiếm áp đặt
chính ách thống trị 350 năm

- 3 nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Cam pu chia):
BĐN, TBN, Anh, Pháp xâm chiếm.
- Xiêm (Thái Lan): Do chính sách ngoại giao mềm dẻo
của vua Ra-ma biết lợi dụng mâu thuẫn giữa Anh và Pháp
nên Xiêm giữ được nền độc lập tương đối. Đến giữa TK
XIX tuy bị TD Anh xâm chiếm nhưng thực chất Xiêm
phụ thuộc vào Anh và Pháp.

https://youtu.be/FQwwwSSXcD4?si=D5mEDU_zQNiLSoig
=> Giữa TK XIX, hầu hết các nước ĐNA đều trở thành, thuộc
địa – phụ thuộc của TD phương Tây.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân
phương Tây
HĐCN (3'), đọc thông tin SGK –T21, quan sát H.4.3
sgk/T20 trả lời câu hỏi:
1. Chính quyền thực dân thực hiện ách cai trị chủ yếu nào
ở các nước thuộc địa?
2. Tóm tắt những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế,
văn hoá, xã hội của các nước Đông Nam Á dưới ách đô hộ
của thực dân phương Tây.

+ “Chia để trị”: chia đất nước thành nhiều vùng khác nhau
để dễ bề cai trị
+ Hậu quả: gây chia rẽ, mâu thuẫn giữa các vùng, các dân
tộc, các nước…làm mất đi khối đoàn kết từ đó củng cố bộ
máy cai trị của chính quyền thực dân.

- Về chính trị:
+ Thực hiện chính sách “chia để trị”
+ Quyền lực tập trung trong tay chính quyền TD
+ Thu hẹp quyền tự do dân chủ của nhân dân.

Ở Việt Nam: Về chính trị,
- TD Pháp thu hẹp tuyệt đối quyền tự do dân chủ của nhân
dân.
- Chia nước ta thành 3 miền: Bắc, Trung, Nam với 3 chế độ
chính trị khác nhau nhằm ngăn cản việc thống nhất đất
nước, gây mâu thuẫn, chia rẽ, mất đoàn kết dân tộc và tôn
giáo.
- Pháp xây nhà tù nhiều hơn trường học, thẳng tay chém giết
những người yêu nước, tắm các cuộc khởi nghĩa của nhân
dân ta trong bể máu.

- Về kinh tế:
+ Đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người dân bản xứ, không mở
mang CN nặng, chỉ xây dựng ngành CN nhẹ (CN chế
biến, sản xuất hang tiêu dùng: rượu, diêm, đường,
muối…)
+ Mở rộng hệ thống đường giao thông…
+ Cướp đoạt ruộng đất lập đồn điền...

Ở Việt Nam: Về kinh tế:
- TD Pháp bóc lột dân ta đến tận xương tủy thông qua
chính sách thuế, khiến dân ta nghèo nàn, nước ta tiêu
điều, xơ xác.
- Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu;
- Chúng giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng-nhập cảng.
- Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý, làm cho dân ta,
nhất là dân cày và dân buôn, trở nên bần cùng. Chúng
không cho các nhà tư sản ta ngóc đầu lên. Chúng bóc lột
công nhân ta một cách vô cùng tàn nhẫn”.

- Về văn hoá:

+ Du nhập văn hoá phương Tây làm mất dần giá trị văn hoá truyền
thống.
+ Thực hiện chính sách nô dịch, đồng hoá, ngu dân để dễ bề cai trị
- Nô dịch tinh thần quần chúng, biến họ thành những đám đông tự ti, khiếp nhược trước sức
mạnh của văn minh đại Pháp, mất tin tưởng vào khả năng và tiền đồ của dân tộc, cắt đứt với
mọi truyền thống tốt đẹp của dân tộc, phục vụ trung thành cho quyền lợi của đế quốc;
- Đào tạo đội ngũ thông dịch viên và những người phục vụ trong bộ máy chính quyền thuộc
địa,
- Truyền bá chữ Pháp, văn hoá Pháp và chữ Quốc ngữ, hạn chế ảnh hưởng của chữ Hán…
- Trường học được tổ chức với ba bậc: bậc ấu học (xã), bậc tiểu học (phủ, huyện) và bậc trung
học (tỉnh).

- Về xã hội: phân hoá sâu sắc

+ Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa phong kiến câu kết với thực
dân.
+ Giai cấp nông dân ngày càng bị bần cùng hoá, phải chịu mọi
thứ thuế, lao dịch nặng nề.
+ Giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản
trí thức hình thành và phát triển, bắt đầu tham gia vào cuộc đấu
tranh giải phóng dân tộc.

Thực dân phương Tây đẩy mạnh chính sách cai
trị trên tất cả mọi lĩnh vực, kiểm soát toàn bộ và
kìm hãm dân bản xứ.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
- Về chính trị
- Về kinh tế
- Về văn hóa
- Về xã hội
(H.4.3(sgk/T21)

Sự thống trị của thực dân phương
Tây đã dẫn đến những chuyển biến
lớn ở các nước Đông Nam Á; đồng
thời cũng đẩy mâu thuẫn dân tộc
giữa nhân dân Đông Nam Á với
chính quyền thực dân ngày càng
sâu sắc, làm bùng nổ nhiều cuộc
đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Mặc dù diễn ra sôi nổi, quyết liệt,
nhưng do nhiều nguyên nhân, các
cuộc đấu tranh của nhân dân Đông
Nam Á trong giai đoạn này vẫn
chưa giành được thắng lợi.