KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Nguyên nhân bùng nổ và hệ quả của
chiến tranh Trịnh –Nguyễn?
2. Tính chất của hai cuộc chiến tranh?

1. Nguyên nhân bùng nổ và hệ quả của chiến
tranh Trịnh –Nguyễn?
a. Nguyên nhân bùng nổ
- 1545 Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm
lên thay nắm binh quyền.
- Nguyễn Hoàng (con thứ của Nguyễn Kim)
xin vào trấn thủ Thuận Hoá (Quảng Nam)
- Nguyễn Hoàng mất, Nguyễn Phúc Nguyên
lên thay dần cắt đứt quan hệ lệ thuộc họ Trịnh.
b. Hệ quả
- Đất nước bị chia cắt Đàng Trong - Đàng
Ngoài, gây đau thương, tổn hại cho dân tộc.

2. Tính chất của hai cuộc chiến tranh?
- Là các cuộc chiến tranh phi nghĩa tranh
giành quyền lực. Đây là nét đen tối trong
bức tranh lịch sử nửa sau thế kỉ XVIII của
nước ta.

THỬ THÁCH CHO EM

https://vtv.vn/video/khat-vong-nonsong-loi-tran-troi-cua-chua-nguyenhoang-430782.htm

 HS Theo dõi đoạn
video, kết hợp quan
sát hình 6.1 SGK/27
HĐ cá nhân: Nêu
những hiểu biết của
em về chúa Nguyễn
Hoàng và công cuộc
khai phá vùng đất
Đằng Trong.

- Chúa Nguyễn Hoàng:
+ Nguyễn Hoàng (1525 - 1613) là con trai thứ hai
của An thành hầu Nguyễn Kim. Ông là một danh
tướng đã từng lập nhiều chiến công ở thời Hậu Lê
nên được vua Lê phong tước Thái úy Đoan quốc
công.
+ Sau khi Nguyễn Kim qua đời, vua Lê trao lại binh
quyền cho Trịnh Kiểm. Biết mình là “gai trong mắt”
của Trịnh Kiểm, Nguyễn Hoàng đã nghe theo lời
khuyên đi về phía nam của trạng Trình Nguyễn Bỉnh
Khiêm. Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ đất
Thuận Hóa. Từ đây, ông đã đặt nền tảng cho cơ
nghiệp của chín vị chúa Nguyễn ở phương nam và
cho cả vương triều Nguyễn sau này.

- Quá trình thực thi chủ quyền biển đảo của các
chúa Nguyễn:
+ Chúa Nguyễn ở Đàng Trong là chính quyền
đầu tiên xác lập chủ quyền đối với hai quần đảo
Hoàng Sa và Trường Sa. Vào đầu thế kỉ XVII,
việc thực thi chủ quyền được thực hiện một cách
chặt chẽ thông qua hoạt động thường xuyên của
hải đội Hoàng Sa.
+ Dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền
chúa Nguyễn, quá trình thực thi chủ quyền tại
hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa được thực
hiện một cách liên tục suốt từ thế kỉ XVII và được
tiếp nối dưới thời nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn.

TIẾT 10 - BÀI 6: CÔNG CUỘC KHAI PHÁ
VÙNG ĐẤT PHÍA NAM TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN
THẾ KỈ XVIII

1. Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam
trong các thế kỷ XVI- XVIII

HĐ cá nhân (2') Đọc mục 1 và quan
sát sơ đồ hình 6.2
trang 27,28 và trả
lời câu hỏi: Trình
bày khái quát công
cuộc khai phá vùng
đất
phía
Nam
trong các thế kỉ
XVI - XVIII?

- Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ
Thuận Hoá.
- Các chúa Nguyễn xây dựng bộ máy
chính quyền Đàng Trong, vừa củng cố
việc phòng thủ vừa thực hiện chính sách
khai hoang, khai phá các vùng đất mới.
- Năm 1757, hệ thống chính quyền trên
vùng đất Nam Bộ được hoàn thiện như
ngày nay.

Dựa vào lược
đồ hình
16.3
trang
70, Hãy
chỉ trên
lược đồ
những
vùng
đất mới
được
các

2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với
quần đảo Hoàng Sa và quần đảo
Trường Sa của các chúa Nguyễn

HĐ cặp đôi (4') - Khai thác tư liệu 1,2
kết hợp thông tin mục 2 trang 28, 29
hãy: Mô tả quá trình thực thi chủ
quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa của người Việt
trong các thế kỉ XVII – XVIII? Những
việc làm đó có ý nghĩa như thế nào?

- Hoạt động có tổ chức, hệ thống và liên
tục qua đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải:
+ Thực thi: khai thác tài nguyên biển và
kiểm soát, quản lí biển, đảo.

+ Các chúa Nguyễn đã lập 2 đội dân binh
độc đáo là đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải
vừa có chức năng kinh tế, vừa có chức
năng kiểm soát, quản lí biển, đảo.

Trong
tấm
bản
đồ
do Đỗ Bá (tên chữ là Công Đạo)
vẽ vào thế kỉ XVII, ghi rõ trong lời
chú giải vùng phủ Quảng Ngãi, xứ
Quảng Nam: Giữa biển có một bãi
cát dài, gọi là Bãi Cát Vàng, dài độ
400 dặm, rộng 20 dặm, đứng dựng
giữa biển, từ cửa Đại chiêm (nay
là cửa Đại thuộc tỉnh Quảng Nam)
đến cửa Sa Vinh (nay là cửa Sa
Huỳnh thuộc tỉnh Quảng Ngãi)...
Họ Nguyễn mỗi năm vào tháng
cuối mùa đông đưa 18 chiếc
thuyền đến (Bãi Cát Vàng) lấy hoá
vật, được phần nhiều là vàng bạc,
tiền tệ, súng đạn

Đỗ Bá miêu tả khoảng năm 1686 “Bãi cát vàng”
(thuộc ngoài khơi Quảng Nam, Quảng Ngãi)

Lịch sử chủ quyền biển đảo Việt Nam

Bằng chứng lịch sử từ thời vua Lê Thánh
Tông vào thế kỉ thứ 15.

Biển đảo Việt Nam: lịch sử, chủ quyền, kinh tế, văn hóa,… tr.115

Gia Long, Minh
Mạng đã lập các
đội Hoàng Sa,
đội Trường Sa
hoạt động liên
tục khẳng định
chủ quyền Đại
Nam trên hai
quần đảo này

Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là các hòn đảo vô chủ cho đến thế
kỷ thứ XVII thời các chúa Nguyễn, hải đội Hoàng Sa được thành lập
với nhiệm vụ là thâu lượm hàng hóa, khí cụ trên các tàu mắc cạn và
đánh bắt hải sản quý hiếm mang về dâng nộp đồng thời tiến hành xem
xét, đo đạc, lưu dấu để ghi nhớ và xác nhận chủ quyền đất nước đối
với các vùng biển đảo này. Về sau còn thực hiện thêm các nhiệm vụ
khác là kiểm tra, kiểm soát và bảo vệ vùng biển đảo mà chúa Nguyễn
đã khẳng định thuộc chủ quyền của mình. Khi chủ quyền biển, đảo
của chúng ta được mở rộng, bản thân Đội Hoàng Sa không quản lý
hết được nên chúa Nguyễn đã quyết định mở thêm đội mới, Đội Bắc
Hải, một phân viện của Đội Hoàng Sa. Nó cũng có nhiệm vụ bảo vệ,
quản lý vùng biển, đảo phía Nam như Trường Sa, đảo Côn-Lôn, Phú
Quốc…” Thông qua việc tổ chức khai thác tài nguyên trên hai quần
đảo Hoàng Sa và Trường Sa liên tục hàng thế kỷ, trên thực tế cũng
như về pháp lý, nhà Nguyễn đã làm chủ hai quần đảo từ khi hai quần
đảo này còn chưa thuộc về lãnh thổ của bất kỳ quốc gia nào và biến
hai quần đảo từ vô chủ thành bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ
Việt Nam.

+ Ý nghĩa: Từng bước xác lập chủ
quyền đối với hai quần đảo này.
- Thời Tây Sơn tiếp tục duy trì quá trình
khai thác và thực thi chủ quyền với hai
quần đảo này (cuối thế kỉ XVIII).

Hiện nay
Hiện nay (sau
khi điều chỉnh
địa giới hành
chính), huyện
đảo Hoàng Sa
thuộc TP. Đà
Nẵng, huyện
đảo Trường Sa
thuộc
tỉnh
Khánh Hòa.

Tất cả những vấn đề
nêu trên cho thấy,
Việt Nam có đầy đủ
chứng cứ lịch sử và
căn cứ pháp lý để
khẳng định chủ
quyền của mình đối
với hai quần đảo
Hoàng
Sa
và
Trường Sa

BIỂN ĐẢO QUÊ
HƯƠNG

Hãy lập bảng tóm tắt về công cuộc khai phá
vùng đất phía Nam trong các thế kỉ XVI XVIII theo các tiêu chí: thời gian, sự kiện
chính.
Thời gian
Năm 1558
Năm 1611
Năm 1653
Năm 1698
Năm 1757
Cuối thế kỉ XVIII

Sự kiện chính

Thời gian
Sự kiện chính
Năm 1558 Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa
Năm 1611 Nguyễn Hoàng lập phủ Phú Yên
Năm 1653 Dinh Thái Khang (Khánh Hòa ngày nay)
được thành lập.
Năm 1698 Phủ Gia Định được thành lập
Năm 1757 Chúa Nguyễn hoàn thiện hệ thống chính
quyền trên vùng đất Nam Bộ tương đương
như ngày nay
Cuối thếChúa Nguyễn đã làm chủ một vùng đất rộng
kỉ XVIII lớn từ phía nam dải Hoành Sơn đến mũi Cà
Mau, bao gồm cả các đảo, quần đảo ở Biển
Đông và vịnh Thái Lan.

Hướng dẫn học bài
- Bài cũ: Học bài theo vở ghi kết hợp tài
liệu.
- Bài mới:
+ Yêu cầu: Đọc bài 7 và trả lời các câu
hỏi tài liệu trang 30,31,32,33
+ Tư liệu: Dựa vào thông tin trong bài 7
sưu tầm tranh ảnh, tư liệu, video… trên
Google.
+ Làm bài tập phần luyện tập và vận
dụng trang 33.