KHỞI ĐỘNG

_TIẾT 79, 80_ THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU:

_Bồ Tùng Linh_

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
1. Đọc văn bản:
2. Tác giả:

- Đọc to, rõ ràng, diễn cảm, chú ý phân biệt ngôn ngữ người kể chuyện,
ngôn ngữ nhân vật và lời bình ở cuối tác phẩm.
- Chú ý các thẻ chỉ dẫn chiến lược đọc (theo dõi, dự đoán, đối chiếu)
để có định hướng ban đầu về những vấn đề nổi bật của tác phẩm.
Nêu vài nét về
tác giả?

- Bồ Tùng Linh ( 5/ 6/ 1640 - 25/ 2/ 1715), tự là Lưu Tiên và Kiếm Thần cũng có người gọi
ông là Liễu Tuyền cư
- là một văn sĩ người Trung Hoa dưới triều đại nhà Thanh..
- Ông xuất thân trong gia đình thế gia suy sụp, trở thành tiểu thương. Bố ông là Bồ Bàn Canh
lận đận trong khoa cử nên chuyển sang làm thương nhân, tuy vậy, nhà Bồ Tùng Linh cũng
không được giàu sang. 
- Bồ Tùng Linh có các sáng tác trong cả thơ, tiểu thuyết và truyện ngắn.
- Năm 1980, ông được thế giới kỉ niệm như một Danh nhân văn hoá.
- Các tác phẩm chính:
+ Liêu trai chí dị ( tập hợp khoảng hơn 500 truyện ngắn)
+ Liêu trai văn tập (12 quyển)
+ Liêu trai thi tập (6 quyển với hơn 1000 bài thơ, 170 bài từ, 14 vở ca khúc dân gian và 3 vở
tạp kịch)
- Ngoài “Liêu trai chí dị”, các tác phẩm của ông đều được tập hợp vào bộ “Bồ Tùng Linh tập”.

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
1. Đọc văn bản:
2. Tác giả:
- Là nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc
thời nhà Thanh.
- Ông để lại một khối lượng lớn tác
phẩm thuộc nhiều thể loại, trong đó, tiêu
biểu nhất là “Liêu Trai chí dị”
3. Tác phẩm:

PHIẾU HỌC TẬP
-

Văn bản “Dế Chọi” được xuất xứ từ đâu?.
Văn bản thuộc thể loại gì?
Phương thức biểu đạt của văn bản là gì?
Nhân vật trong truyện.
Chủ đề của văn bản.
Xác định bố cục, nêu nội dung chính từng phần.
Tóm tắt truyện.

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
3. Tác phẩm:

- Xuất xứ: Trích “Liêu Trai chí dị” của Bồ Tùng Linh, Cao Tự Thanh dịch,
NXB Văn hóa – Văn nghệ, thành phố Hồ Chí Minh, 2013, tr.394 – 397.
- Thể loại: truyện truyền kì
- PTBĐ : tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Nhân vật trong truyện: quan tỉnh, quan huyện, Thành Danh, vợ Thành
Danh, đứa con, bà Đồng, dế con.
- Chủ đề: sự ham mê thú vui mù quáng của những người thuộc bộ máy quản
lí nhà nước.
- Bố cục: 3 phần.

Câu chuyện xoay quanh s­ự việc Thành Danh – một chức dịch hiền
lành không dám bổ bán dân chúng tìm dế chọi dâng vua nên phải tự đi
tìm dế chọi. Bi kịch của gia đình anh bắt nguồn từ đó. Bọn quan lại
muốn lấy lòng vua nên đem dâng vua con dế chọi. Vì phải tìm mua dế
dâng vua mà nhiều gia đình khuynh gia bại sản khi đến lượt nộp dế. Và
gia đình Thành Danh cũng như thế. Thành Danh hiền lành nên không
dám sách nhiễu dân chúng, lo lắng quá nên phải tự đi tìm dế. Tìm mãi
không được, hạn nộp dế đã hết, Thành Danh bị quan phạt, bị đánh đập,
lo lắng muốn tự vẫn. Vợ Thành đi xem bói, biết nơi có dế tốt. Thành đã
bắt được một con dế chọi như ý. Nhưng không may con Thành làm dế
bị chết. Bị mẹ mắng, nó sợ hãi nhảy xuống giếng và bị chết đuối.
Thành mất con, mất dế. Con Thành sống lại nhưng vô hồn. Hồn con
Thành hoá thân vào con dế chọi. Dế nhỏ nhưng nhanh nhẹn và chọi rất
giỏi. Dế mang dâng vua, chọi giỏi lại biết nhảy múa, vua rất vừa lòng
và ban thưởng cho quan tỉnh. Gia đình Thành Danh được giàu sang phú
quý.

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong truyện:

Cốt truyện

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Vua mê trò
chọi dế, khiến
dân đen phải
chịu cái họa
nộp dế chọi.

Thành bị ép giữ chức
nhỏ thúc dân kiếm dế
để nộp; do không đáp
ứng được yêu cầu đã
bị đánh đập tàn tệ.

Thành phát hiện con vẫn
còn sống, mặc dù thần thái
đờ đẫn, ngây ngốc, ngủ mê
mệt.
Thành đưa dế lên nộp quan,
nó thắng bất cứ con nào, do
đó Thành được quan thưởng.

Theo sự chỉ dẫn
của bà đồng gù,
Thành đã bắt
được một con dế
quý.

Thành đuổi theo,
bắt được, một con
dế nhỏ trong nhà.

Con trai của Thành tò
mò mở lồng xem, để
dế nhảy mất; sợ bị
cha đánh, nó bỏ trốn,
rơi xuống giếng.

Thành đưa dế ra chọi, không
ngờ nó thắng con dế và thắng
luôn cả con gà loa vào mổ nó.

Dế được dâng lên vua, trở thành
con dế vô địch, lại còn biết nhảy
mỗi khi có nhạc nổi lên

Các quan nâng
đỡ để Thành đỗ
được tú tài

Con trai Thành bình phục, kể lại việc hóa thành  Chuỗi sự kiện được tổ chức
con dế chọi giỏi kia; chỉ vài năm, nhà Thành trở
theo quan hệ tuyến tính
nên giàu sang phú quý.

Không gian, thời gian trong tác phẩm
Không gian

Thời gian

+ Không gian hẹp: ngôi nhà của
Thành, điện thờ của bà đồng gù làm
nghề bói toán, ngôi chùa có mộ cổ nơi
Thành đi tìm dế, cái thôn nhỏ nơi
Thành sinh sống,…
+ Không gian rộng: huyện Hoa Âm,
tỉnh Thiểm Tây, cung vua

+ “Hơn một năm”
+ “Sau vài năm”
+ Thời điểm xác định của lịch
sử (đời Tuyên Đức nhà Minh)

Gắn với sinh hoạt của nhân vật
Những địa danh xác thực

Gắn với sinh hoạt đời
thường
Sự chính xác về thời điểm
lịch sử
 Thái độ mỉa mai xã hội

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:

1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong truyện:
- Cốt truyện: chuỗi sự kiện được tổ chức theo quan hệ tuyến tính.
- Thời gian: Toàn bộ câu chuyện diễn ra đời Tuyên Đức nhà
Minh.
- Không gian: Trong cung, trong dân gian
- Hoàn cảnh nảy sinh: do viên quan lệnh huyện Hòa Âm muốn
lấy lòng quan trên nên đem tiến một con dế chọi.
2. Nhân vật Thành Danh:

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_
- Đã dự khoa Đồng tử nhưng lâu không
thi đỗ
Vì dế chọi mà gia đình Thành lâm
- Tính tình chấtvào
pháccảnh ngộ như thế nào? Cũng
- Bị ép làm lí chính,
cạnmà
kiệtsau đó gia đình
nhờgia
dếsản
chọi
- Gặp kì nộp dế, không dám sách nhiễu
Thành được hưởng những gì?
Nhân vật Thành
dân, lo buồn chỉ muốn chết
Phân
tích
ý
nghĩa
của
sự
đối
lập
có hoàn cảnh như
- Nộp dế không đủ quy cách, bị trách
phạt, chỉ nghĩ tới việcgiữa
tự tử.hai tình huống đó?
thế nào?

Nhân vật

PHIẾU HỌC TẬP
NHÂN VẬT THÀNH DANH

Trước khi tìm được dế

Chi tiết

Nhận xét

Thái độ
của tác
giả

Sau khi tìm được dế

Dế con

Nhân vật

Chi tiết

Nhận xét

Thái độ
của tác
giả

PHIẾU HỌC TẬP
NHÂN VẬT THÀNH DANH

Trước khi tìm được dế
+ Hiền lành, chất phác, giữ
chân chức dịch trong làng.
+ Không muốn làm nhiễu
dân nên đã tự mình đi tìm
dế để nộp cho quan huyện.
Vì không tìm được nên anh
bị phạt đòn, chỉ còn nghĩ
đến chuyện tự tử.

Sau khi tìm được dế
+ Vợ Thành Danh được cô đồng chỉ chỗ
có dế, Thành bắt được nhưng thảm kịch
đã xảy ra. Con trai anh vô  tình làm dế
chết, vì quá sợ bố nên nhảy xuống giếng
chết đuối.  -> Thương con, vật vã kêu
trời muốn chết.
+ Đứa con hóa thân vào con Dế khiến
Thành Danh được học tiếp và thi đỗ tú
tài 

Chất phác, bị chèn ép

. -> Thành Danh trở nên giàu sang phú
quý, gia đình được vinh hiển.

Dế con
 + Nhân vật dế con được hóa
thân bởi con trai của Thành
Danh.
+ Vì sợ hãi và thương cha mẹ đã
trở thành chú dế nhỏ, chọi giỏi
lại còn biết nhảy múa theo tiếng
đàn.

=> Nhờ vậy mà chú đã lấy được
lòng quan nên đã giúp cha mình
được hưởng vinh hoa phú quý.

Cách kể chuyện hấp dẫn
Tập trung vạch trần chế độ tàn bạo, gian ác của bọn quan lại đồng thời bày tỏ sự xót thương cho số
phận những con người “nhỏ bé” luôn bị chà đạp, bóc lột

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:

1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong truyện:
2. Nhân vật Thành Danh:
- Trước khi có dế lạ  chất phát, bị ép tìm dế, không có thời
gian làm ăn, chịu nhiều khốn khổ, tai ương.
- Sau khi có dế lạ  được thưởng tiền bạc, miễn sai dịch, trở nên
sang trọng, danh giá.

3. Yếu tố kì ảo và tính chất hiện thực của truyện:
Chỉ ra những yếu tố kì ảo
của truyện. Nêu tác dụng?

a. Những yếu tố kì ảo
ệc
i
v ảo
sự kì
n hất
ế
đ c
n nh
ẫ
D tí ai
có ứ h
th

Mảnh giấy do bà đồng gù
ném ra sau khi vợ Thành
sắm lễ đến xin bói giúp
Thành bắt được dế quý

Đứa con trai của Thành đã
hóa thân thành con dế, tuy
nhỏ, nhưng có thể thắng bất
cứ con dế kì lạ nào.

Quan hệ liên đới, cùng tập trung
tháo gỡ bế tắc của nhân vật, đẩy
câu chuyện phát triển theo chủ ý
sáng tạo của tác giả.

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong tác phẩm:
2. Nhân vật Thành Danh:

3. Yếu tố kì ảo và tính chất hiện thực của truyện:
a. Yếu tố kì ảo:
Làm nổi bật lên giá trị hiện thực về một xã hội tàn bạo,
đè nén gây ra bao đau thương cho người dân hiền lành lương
thiện. Đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc, đồng cảm
với số phận người dân của nhà văn.
b. Tính chất hiện thực:

b. Tính chất hiện thực
Thời gian xác định (đời
Tuyên Đức nhà Minh)
Địa danh cụ thể (huyện
Hoa Âm, tỉnh Thiểm
Tây)
Bản chất các quan hệ xã
hội thời phong kiến
Yếu tố kì ảo không làm
suy giảm giá trị hiện thực.

Mọi hệ lụy và tác hại của trò chọi dế
đối với đời sống là tất yếu.
Phơi bày bộ mặt của xã hội trong một
thời kì.
Phê phán nghiêm khắc hiện thực xã
hội đương thời.
Châm biếm sự tồn tại công nhiên của
những điều phi lí, vô lối

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong tác phẩm:
2. Nhân vật Thành Danh:
3. Yếu tố kì ảo và tính chất hiện thực của truyện:

a. Yếu tố kì ảo:
Làm nổi bật lên giá trị hiện thực về một xã hội tàn bạo, đè
nén gây ra bao đau thương cho người dân hiền lành lương thiện.
Đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc, đồng cảm với số
phận người dân của nhà văn.
b. Tính chất hiện thực:
Phơi bày bộ mặt xã hội đen tối, chà đạp lên cuộc sống của
người dân, phê phán nghiêm khắc hiện thực xã hội đương thời.

Dị Sử thị nói:
“Họ Thành vì sâu mọt mà nghèo, nhờ dế chọi mà giàu, áo cừu ngựa
tốt vênh vang, lúc làm lí chính bị phạt chắc không nghĩ rằng mình được
thế đâu. Trời đền đáp cho kẻ trưởng giả trọng hậu, tới nỗi tuần phủ tri
huyện cũng được hưởng phúc ấm nhờ con dế. Thường nghe một người lên
trời, gà chó cũng thành tiên, đúng lắm thay!”

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Cốt truyện và không gian, thời gian trong tác phẩm:
2. Nhân vật Thành Danh:
3. Yếu tố kì ảo và tính chất hiện thực của truyện:

c. Thái độ của tác giả:
giả khắc
muốn
trungthực xã hội đương
- Phê phán Tác
nghiêm
đối tập
với hiện
vạch trần chế độ tàn bạo,Theo
gianem, qua truyện Dế
thời, tố cáo bọn quan lại tàn ác.
Lời bàn của tác giả ở
ác của bọn quan lại đồng chọi,
thời
tác
giả
muốn
tập
- Lời bình
đã thể
sự
mỉagiảmai,
biếm có
sâu
của
Lờihiện
bàn
tác
cócho
tácchâm
dụng
răn
cuối
truyện
tácsắc
dụng
bày tỏ sự
xótcủa
thương
số
trung thể hiện những
đe những
quan lại con
rằng làm
việc
gì
thì
hãy
nghĩ
gì
trong
việc
chuyển
tải
nhà văn.phận
người “nhỏđiều
bé”
tiêu cực gì trong xã
luôntới
bịdân.
chà đạp, bóc lột.

thông điệp của văn bản?
hội lúc bấy giờ?

PHIẾU HỌC TẬP
Những dấu hiệu nào giúp em
nhận biết Dế chọi là truyện
truyền kì?

Những dấu hiệu giúp em nhận biết Dế chọi là
truyện truyền kì:
- Ở truyện có những chi tiết li kì, biến ảo, hoang
đường.
- Không gian, thời gian có sự đan xen giữa cõi
âm, cõi dương, nhân vật là con người chết đi
nhưng hồn có thể biến hóa vào con vật.
- Ở đó là tấm ảnh thu nhỏ, thu vào nghìn vạn
cảnh trạng ở nhân gian mà còn có tác dụng làm
nổi bật tính chất phi lí của những cảnh trạng ấy.

TIẾT 79, 80 THĐH: DẾ CHỌI
_Bồ Tùng Linh_

I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật:
- Câu chuyện mang nhiều yếu tố kì ảo, hoang đường.
- Cách kể chuyện hấp dẫn.
- Kết hợp yếu tố hoang đường và hiện thực.
2. Nội dung:
Qua văn bản, tác giả phê phán sâu sắc xã hội phong kiến
đương thời. Đồng thời thể hiện sự cảm thông của tác giả đối với
người dân bị chà đạp, hãm hại.

LUYỆN TẬP

Ai là nhân vật chính trong văn bản “Dế chọi”?
A. Thành

B. Vợ Thành

C. Con trai Thành

D. Tri huyện

Bà đồng bói toán xuất hiện với vai trò gì?
A. Là người chỉ điểm cho
gia đình Thành nơi có dế.

B. Là người tìm bắt dế cho
Thành.

C. Là người cứu Thành khỏi D. Là người dự đoán trước
những trận đòn roi.
tương lai của Thành.

Đâu là yếu tố kì ảo được sử dụng trong truyện?
A. Chi tiết con dế của Thành
chọi đâu thắng đó.

B. Con dế chọi đấu thắng đó là do
hồn con trai Thành đã hóa thân
vào con dế chọi đó.

C. Chi tiết con trai Thành vớt từ
giếng lên vẫn còn thoi thóp thở, D. Chi tiết bà đồng chỉ điểm
nhưng thần thái ngây ngốc như nơi có dế cho nhà Thành.
người gỗ, ngủ mê mệt.

Đặc trưng nổi bật nào của thể truyền kì được thể hiện
trong văn bản Dế chọi?
A. Tính phê phán, đả kích.

B. Yếu tố bi kịch.

C. Yếu tố hoang đường, kì
ảo.

D. Yếu tố hài hước, châm
biếm.

Đâu là điển cố trong văn bản Dế chọi?
A. Phúc ấm.

B. Ngọc báu liên thành.

C. Trác dị.

D. Giải xác thanh.

Theo em, thể truyền kì có vị trí như thế nào trong tiến
trình phát triển của văn học Việt Nam?
A. Truyền kì có một vị trí vô cùng
quan trọng, là cầu nối giữa văn
học dân gian và văn học viết.

B. Truyền kì đánh dấu sự phát triển của
văn xuôi tự sự trung đại.

D. Truyền kì có một vị trí vô cùng quan
C. Là khởi đầu cho nền văn học trọng, là cầu nối giữa văn học dân gian
viết của dân tộc.
và văn học viết, đánh dấu sự phát triển
của văn xuôi tự sự trung đại.

VẬN DỤNG

Viết một đoạn văn (khoảng 12 - 15 dòng)
thể hiện suy nghĩ của em về một vấn đề
xã hội đặt ra trong truyện Dế chọi.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Bài vừa học:
- Nắm được nội dung bài học.
Bài sắp học:

VIẾT: VIẾTTRUYỆN KỂ SÁNG TẠO