CHỦ ĐỀ 3
KINH TẾ THỦ ĐÔ – HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN
Tiết 19, 20, 21
BÀI 7 CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ HÀ NỘI
Giáo dục địa phương lớp 9

1. Khái quát chung về kinh tế Thủ đô
Hỏi: Em hãy cho biết Hà Nội có vị thế như thế nào đối với
cả nước?
- Hà Nội là trung tâm đầu não về chính trị - hành chính
quốc gia.
- Là trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế
và giao dịch quốc tế.

Hỏi: "Chuyển dịch cơ cấu kinh tế" là gì?
Là sự thay đổi về tỉ trọng của các nhóm ngành trong nền
kinh tế:
1. Nhóm ngành Dịch vụ.
2. Nhóm ngành Công nghiệp và Xây dựng.
3. Nhóm ngành Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.

2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo nhóm ngành kinh tế
Hỏi: Quan sát biểu đồ, em hãy cho biết từ năm 2010 đến 2022, màu
sắc nào (tương ứng với ngành nào) luôn chiếm diện tích lớn nhất và
đang có xu hướng to dần ra?

a. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện
đại:
Cơ cấu kinh tế theo nhóm ngành của Hà Nội có sự chuyển
dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá và có cơ cấu kinh tế
hiện đại.
Tỉ trọng nhóm ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản và
nhóm ngành công nghiệp, xây dựng giảm; trong đó tỉ trọng nhóm
nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản rất thấp.
Tỉ trọng nhóm ngành dịch vụ tăng liên tục và chiếm tỉ trọng
cao nhất, cao hơn mức trung bình của cả nước (tỉ trọng nhóm ngành
dịch vụ của cả nước là 41,3%).

b. Cơ cấu sản xuất nông nghiệp của Hà Nội

Trong cơ cấu nhóm ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và
thuỷ sản, tỉ trọng ngành chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp
tăng. Trong khi đó, tỉ trọng ngành trồng trọt giảm, sản xuất
lúa đang có sự thay đổi về cơ cấu giống, mùa vụ, ứng dụng
khoa học công nghệ mới để có chất lượng cao; đẩy mạnh
sản xuất rau vụ đông, rau an toàn, hình thành nền nông
nghiệp công nghệ cao.
Chăn nuôi chiếm tỉ trọng cao hơn trồng trọt, được tăng
cường đầu tư công nghệ hiện đại, giống có năng suất và
chất lượng cao, sử dụng thức ăn công nghiệp.
Ngành nông nghiệp chủ trương gắn kết chặt chẽ giữa
sản xuất nông nghiệp với bảo quản, chế biến, xây dựng
thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm.

Cơ cấu nhóm ngành công nghiệp chuyển dịch theo
hướng đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp có hàm
lượng khoa học cao và có giá trị xuất khẩu lớn như sản xuất
sản phẩm điện tử, máy vi tính, sản xuất máy móc, ô tô và
phương tiện vận tải khác,...
Các ngành công nghiệp được chú trọng đầu tư công
nghệ theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường.
Trong nhóm ngành dịch vụ, tập trung phát triển một số
ngành dịch vụ trên cơ sở ứng dụng khoa học – công nghệ, có
giá trị gia tăng lớn, có hàm lượng tri thức cao như du lịch,
viễn thông, thương mại,...

c. Liên hệ thực tế địa phương (Dành riêng cho học
sinh Tam Đồng - Mê Linh)
Hỏi: Xã Tam Đồng chúng ta là vùng ngoại ô, em vẫn thấy
nhiều cánh đồng hoa và rau. Vậy tại sao số liệu toàn
thành phố ngành Nông nghiệp lại chỉ có 2,1%?
* Do diện tích đất nông nghiệp đang được chuyển sang
đất công nghiệp (như KCN Quang Minh) và đất dịch vụ.
* Hà Nội tập trung phát triển các quận nội thành mạnh về
buôn bán, tài chính và văn phòng nên tỉ trọng nông
nghiệp bị kéo thấp xuống.

Phần Luyện tập:
• Hỏi: Em hãy sắp xếp các ngành sau vào 3 nhóm (Dịch vụ, Công
nghiệp, Nông nghiệp): Trồng hoa cúc, Sản xuất linh kiện điện tử, Bán
hàng tạp hóa, Sửa chữa xe máy, Chăn nuôi lợn.
* Dịch vụ: Bán hàng tạp hóa, Sửa chữa xe máy.
* Công nghiệp: Sản xuất linh kiện điện tử.
* Nông nghiệp: Trồng hoa cúc, Chăn nuôi lợn.

Câu 1. Cơ cấu kinh tế là:
A. Tổng số dân cư trong một vùng
B. Sự phân chia các hoạt động kinh tế thành các khu vực
C. Sự phân bố dân cư theo ngành nghề
D. Tổng sản phẩm quốc nội
👉 Đáp án: B
Câu 2. Hà Nội hiện nay có mấy khu vực kinh tế chủ yếu?
A. 2 B. 3 C. 4 D. 5
👉 Đáp án: B
Câu 3. Khu vực kinh tế nào chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế
Hà Nội hiện nay?
A. Nông nghiệp B. Công nghiệp C. Dịch vụ D. Thủ công nghiệp
👉 Đáp án: C

Câu 4. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế Hà Nội là:
A. Tăng nông nghiệp

B. Giảm dịch vụ

C. Tăng dịch vụ, giảm nông nghiệp

D. Không thay đổi

👉 Đáp án: C
Câu 5. Nguyên nhân quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế Hà Nội là:
A. Dân số tăng nhanh

B. Đô thị hóa và hội nhập

C. Thiên nhiên thuận lợi

D. Truyền thống lâu đời

👉 Đáp án: B

Câu 6. Nhận định sau đây nói về cơ cấu kinh tế Hà Nội hiện nay:
a) Cơ cấu kinh tế Hà Nội gồm ba khu vực chính: nông nghiệp, công
nghiệp – xây dựng và dịch vụ.
b) Khu vực nông nghiệp hiện chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế
Hà Nội.
c) Khu vực dịch vụ giữ vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế
Thủ đô.
d) Cơ cấu kinh tế Hà Nội không có sự thay đổi qua các thời kì.

👉 Đáp án: a) Đúng

b) Sai

c) Đúng

d) Sai

Câu 7. Nhận định sau đây nói về xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Hà Nội:
a) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi tỉ trọng giữa các khu vực
kinh tế.
b) Hà Nội đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm dịch vụ, tăng
nông nghiệp.
c) Quá trình đô thị hóa có ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế Hà
Nội.
d) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế góp phần thúc đẩy sự phát triển hiện đại
của Thủ đô.
👉 Đáp án: a) Đúng

b) Sai

c) Đúng

d) Đúng

Phần Vận dụng
• “Xã Tiến Thắng đang từng bước đổi mới để phát triển kinh tế. Em hãy
liên hệ kiến thức đã học để cho biết:
• Ở xã Tiến Thắng hiện nay có những hoạt động kinh tế nào?
• Bản thân em cần làm gì để góp phần xây dựng quê hương?”
• GV yêu cầu HS viết đoạn văn 5–6 câu, thời gian 4 phút.

🌱 GỢI Ý BÀI LÀM MẪU
Hiện nay, xã Tiến Thắng vẫn phát triển nông nghiệp như trồng trọt và
chăn nuôi, nhưng đã có thêm các hoạt động dịch vụ buôn bán, sửa
chữa, vận chuyển. Đường làng, ngõ xóm được bê tông hóa, đời sống
người dân ngày càng cải thiện. Điều đó cho thấy cơ cấu kinh tế của xã
đang dần thay đổi. Là học sinh, em cần chăm ngoan, học tốt, giữ gìn
vệ sinh môi trường và tích cực tham gia các hoạt động của địa phương
để góp phần xây dựng quê hương Tiến Thắng ngày càng phát triển.

3. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu
GRDP theo ngành kinh tế (Tiết 2)

Cơ cấu theo lãnh thổ của Hà Nội có sự chuyển dịch
tích cực nhằm khai thác tốt các thế mạnh, thu hút đầu tư,
tạo việc làm và nâng cao đời sống của người dân.
Trong nông nghiệp, phát triển mạnh hình thức trang
trại nông nghiệp, gia trại, hợp tác xã sản xuất nông sản an
toàn, các vùng chuyên canh sản xuất quy mô lớn về các
nông sản có thế mạnh như: lúa gạo chất lượng cao, rau,
hoa – cây cảnh, cây ăn quả; chăn nuôi bò, lợn, gia cầm.

Trong công nghiệp, Hà Nội phát triển các khu công
nghiệp, khu công nghệ cao như: khu công nghiệp Bắc
Thăng Long, Nam Thăng Long, Nội Bài, Quang Minh, 67 Sài
Đồng B, Thạch Thất – Quốc Oai, Phú Nghĩa; khu công nghệ
cao Hoà Lạc;...
Các khu công nghiệp thu hút nhiều vốn đầu tư nước
ngoài, phát triển khoa học công nghệ, gia tăng trị giá xuất
khẩu, làm thay đổi cơ cấu ngành, tăng cường liên kết vùng
và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, giải quyết nhiều
việc làm và nâng cao đời sống người dân

Trong dịch vụ, Hà Nội là đầu mối giao thông vận
tải, trung tâm thương mại, tài chính ngân hàng lớn
hàng đầu cả nước. Thành phố Hà Nội là một trong bốn
trung tâm du lịch cấp quốc gia của nước ta

Phần luyện tập
Câu 1. Ngành kinh tế chiếm tỉ trọng cao nhất trong cơ cấu kinh tế Hà
Nội hiện nay là:
A. Nông nghiệp
B. Công nghiệp C. Dịch vụ
D. Xây dựng
👉 Đáp án: C
Câu 2. Vùng phát triển nông nghiệp chủ yếu của Hà Nội hiện nay là:
A. Khu vực nội thành
B. Các huyện ngoại thành
C. Khu công nghiệp
D. Trung tâm thương mại
👉 Đáp án: B

Câu 3. Ngành công nghiệp – xây dựng Hà Nội phát triển mạnh ở đâu?
A. Phố cổ
B. Các làng nghề truyền thống
C. Khu công nghiệp, khu đô thị mới
D. Ven hồ
👉 Đáp án: C
Câu 4. Loại hình dịch vụ nào sau đây là thế mạnh nổi bật của Hà Nội?
A. Đánh bắt thủy sản
B. Khai khoáng
C. Du lịch – thương mại
D. Lâm nghiệp
👉 Đáp án: C
Câu 5. Ngành kinh tế nào có xu hướng giảm dần tỉ trọng trong cơ cấu
kinh tế Hà Nội?
A. Dịch vụ B. Công nghiệp C. Nông nghiệp D. Xây dựng
👉 Đáp án: C

Câu 6. Nhận định sau đây đúng hay sai?
a) Nông nghiệp Hà Nội hiện nay chủ yếu phát triển ở khu vực
ngoại thành.
b) Công nghiệp Hà Nội chủ yếu là khai thác khoáng sản.
c) Ngành dịch vụ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong kinh tế Hà
Nội.
d) Du lịch không phải là thế mạnh của Hà Nội.
👉 Đáp án:

a) Đúng

b) Sai

c) Đúng

d) Sai

Câu 7. Cho các ý kiến sau:
a) Hà Nội có nhiều làng nghề truyền thống phục vụ phát triển công
nghiệp – tiểu thủ công nghiệp.
b) Dịch vụ chỉ phát triển ở khu vực nông thôn.
c) Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế giúp Hà Nội phát triển hiện đại hơn.
d) Công nghiệp – xây dựng góp phần tạo nhiều việc làm cho người
dân.

👉 Đáp án:

a) Đúng

b) Sai

c) Đúng

d) Đúng

4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
thành phần kinh tế (tiết 3)

Cơ cấu theo thành phần kinh tế của Hà Nội khá đa dạng, đang tiếp
tục chuyển dịch tích cực.
+ Khu vực kinh tế nhà nước: có xu hướng giảm, song vẫn chiếm tỉ trọng
lớn thứ hai và giữ vai trò quan trọng;
+ Khu vực kinh tế ngoài nhà nước: tăng và chiếm tỉ trọng cao nhất;
+ Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng tỉ trọng trong cơ cấu GRDP.

Thành phố đã ban hành nhiều chính sách nhằm cải thiện môi
trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động
của kinh tế tư nhân.
Thành phố Hà Nội luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về
thu hút vốn nước ngoài với các lĩnh vực chủ yếu là kinh doanh bất
động sản, công nghiệp chế biến chế tạo, thương mại, dịch vụ, xây
dựng và khoa học công nghệ,...
Sự đa dạng của nhiều thành phần kinh tế góp phần phát huy
sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế. Đặc biệt, Luật Thủ đô 2024 được
Quốc hội khóa XV thông qua với nhiều cơ chế đặc thù tạo môi
trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi nhất cho hoạt động của doanh
nghiệp, tạo sức hút lớn đối với đầu tư nước ngoài sẽ tạo ra sự phát
triển đột phá của Thủ đô trong thời gian tới.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 1. Một trong những tác động tích cực của chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Hà Nội là:
A. Giảm dân số thành phố
B. Tăng tỉ trọng nông
nghiệp
C. Tạo thêm nhiều việc làm cho người dân
D. Giảm hoạt động dịch vụ
👉 Đáp án: C
Câu 2. Ngành kinh tế phát triển mạnh nhất và có tác động rõ rệt đến đời
sống đô thị Hà Nội hiện nay là:
A. Nông nghiệp
B. Công nghiệp nặng
C. Dịch vụ
D. Khai khoáng
👉 Đáp án: C

Câu 3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã góp phần làm cho Hà Nội:
A. Trở thành vùng thuần nông
B. Chậm quá trình đô thị hóa
C. Hiện đại hóa và mở rộng không gian đô thị
D. Giảm nhu cầu lao động
👉 Đáp án: C
Câu 4. Hạn chế nổi bật trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Hà
Nội là:
A. Thiếu lao động
B. Ô nhiễm môi trường và ùn tắc giao thông
C. Thiếu dịch vụ D. Giảm thu nhập người dân
👉 Đáp án: B

Câu 5. Ý nghĩa quan trọng nhất của chuyển dịch cơ cấu kinh tế đối
với người dân Hà Nội là:
A. Thay đổi nơi cư trú
B. Có cơ hội nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống
C. Giảm học tập
D. Tăng lao động nông nghiệp
👉 Đáp án: B

Câu 6. Em hãy nêu ngắn gọn tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế
đối với đời sống người dân Hà Nội hiện nay. (5–7 câu)
👉 Gợi ý đáp án
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế giúp Hà Nội phát triển theo hướng hiện đại.
• Nhiều ngành dịch vụ, công nghiệp phát triển tạo thêm việc làm cho
người dân.
• Thu nhập và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao.
• Tuy nhiên, quá trình này cũng gây ra một số vấn đề như ô nhiễm môi
trường, ùn tắc giao thông.
• Vì vậy, Hà Nội cần phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và phát
triển bền vững.