Tiết 79 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

THÁN TỪ-BIỆN
PHÁP TU TỪ

KHỞI ĐỘNG :

KHỞI ĐỘNG :

Sau khi nghe bài hát “Ơi cuộc sống mến thương'', các em
chỉ ra những từ chỉ cảm xúc?
- Ơi cuộc sống.
- Này chú chim ơi
- Cuộc đời ơi.
- …..

Tiết 79 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

THÁN TỪ-BIỆN
PHÁP TU TỪ

• I. THÁN TỪ:

• 1. Khái niệm
• Thán từ là những từ dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của
người nói (người viết) hoặc dùng để gọi đáp.
• 2. Phân loại
• - Thán từ gồm 2 loại chính:
• + Thán từ bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người nói (người
viết)
• + Thán từ gọi- đáp
6

• I. THÁN TỪ:

• 3. Chức năng, vị trí:
• - Chức năng: Thán từ dùng để thể hiện bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm
xúc một cách ngắn gọn, súc tích
• - Vị trí: Thán từ được tách riêng thành một câu đặc biệt để bổ nghĩa
cho câu phía sau nó. Thán từ là một bộ phận trong câu và có thể
đứng ở vị trí đầu hay giữa câu.

7

•II. LUYỆN TẬP:
•Bài tập 1: Tìm thán từ trong các câu sau:
•a. – Vâng, mời bác và cô lên chơi.
•(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
•b. Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
•(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
•c. Đây rồi, Sói Lam ơi, đây là nơi có kỉ niệm đầu tiên của ta đó!
•(Đa-ni-en Pen-nắc, Mắt sói)
•Trả lời:
•a. Thán từ: vâng
•b. Thán từ: ô
•c. Thán từ: ơi

8

•II. LUYỆN TẬP:
•Bài tập 2: Chỉ ra thán từ trong các câu dưới đây và cho biết mỗi thán từ bộc lộ cảm xúc gì.

•a. Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, khơi
gợi một ý sáng tác, một nét mới đủ là giá trị một chuyến đi dài.
•
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
•b. – Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
•Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.
•
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
•c. Ơ, bác vẽ cháu đấy ư?
•
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
•d. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành được sáng tác
còn là một chặng đường dài.
•
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

9

• II. LUYỆN TẬP:
• Bài tập 2: Trả lời:
• a. Thán từ “ôi” bộc lộ sự xúc động mạnh mẽ trước một điều bất ngờ
• b. Thán từ “trời ơi” thể hiện cảm xúc tiếc nuối của anh thanh niên
khi phải chia tay
• c. Thán từ “ơi” thể hiện sự ngạc nhiên của anh thanh niên khi thấy
ông họa sĩ vẽ mình
• d. Thán từ “chao ôi” thể hiện sự xúc động của ông họa sĩ khi nhận
ra rằng được gặp gỡ anh thanh niên là một cơ hội hiếm có
10

• II. LUYỆN TẬP:
• Bài tập 3: Hãy đặt ba câu, mỗi câu có sử dụng một trong các
thán từ sau: ơ, than ôi, trời ơi.
• - Ơ, cậu đã đi làm về rồi à?
• - Than ôi, tôi đã làm điều gì thế này?
• - Trời ơi, Kiều thật tài sắc vẹn toàn.

11

• II. LUYỆN TẬP: BIỆN PHÁP TU TỪ
• Bài tập 4:Chỉ ra biện pháp tu từ trong những câu sau và nêu tác
dụng:
• a. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón
tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh
thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
• b. Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng
hực như một bó đuốc lớn.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

12

• II. LUYỆN TẬP: BIỆN PHÁP TU TỪ
• Bài tập 4: Trả lời:

• a.
• - Biện pháp tu từ ẩn dụ trong “Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng
những ngón tay bằng bạc”, nhân hóa trong “cái nhìn bao che của những cây tử kinh
thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng”.
• - Tác dụng: Hình ảnh thiên nhiên Sa Pa trở nên đẹp đẽ, tinh tế và đầy chất thơ.
• b.
• - Biện pháp tu từ nhân hóa “nắng đã mạ bạc cả con đèo”, so sánh trong “đốt cháy
rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn”
• - Tác dụng: Giúp nhà văn miêu tả thành công vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa rộng lớn,
hùng vĩ.
13

• III. VẬN DỤNG:
• Bài tập 5: Viết một đoạn văn khoảng 5-7 câu với chủ
đề tự chọn, trong đó có sử dụng ít nhất một thán từ

• Gợi ý: Ôi! Mùa thu về thật rồi đấy ư? Nhìn những chiếc lá bên thềm rơi
xào xạc, tôi mới chợt nhận ra mùa thu đang thỏ thẻ về. Nếu là ngày này
năm ngoái thì ve vẫn còn kêu râm ran và cơn mưa rào mùa hạ vẫn còn
tuôn ào ào. Mới sáng, mấy chú chuồn chuồn ve vẩy giữa ao khiến lũ cá
rô cứ nhảy lên tom tóp. Còn ông mặt trời thì mới bắt đầu vén màn mây,
lờ đờ, chậm rãi thả những tia nắng nhạt xuống trần gian. Thu về có khác
thật! Chao ôi! Mùa thu về để lại cho tôi nhiều bâng khuâng, xao xuyến.
14

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
-Hoàn thiện lại các bài tập
-Chuẩn bị bài : Bếp lửa .