BÀI 19 ĐÒN
BẨY
Nhã
Uyên

MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Hiểu và nhớ được khái niệm của đòn bẩy.
- Xác định được cấu tạo chính xác của đòn bẩy.
- Nắm được vai trò của đòn bẩy trong thực tiễn.
- Phân biệt được 3 loại đòn bẩy.
- Làm được bài tập trong SGK và giải thích hiện
tượng đời sống.

NỘI DUNG BÀI HỌC
I

Cấu tạo của
đòn bẩy

II

Moment lực
và phân loại

III

Ứng dụng của
đòn bẩy

IV

Tổng kết và
bài tập

CÂU HỎI MỞ ĐẦU

Có cách nào để nâng vật lên mà
không cần tác dụng lực theo
phương thẳng đứng không?

=> ĐÒN BẨY

• Hình vẽ bên tái hiện
một trong những dụng
cụ mà người Ai Cập xưa
đã dùng để nâng một
tảng đá lên cao khi xây
dựng kim tự tháp. Đó là
dụng cụ nào?

=> ĐÒN BẨY

I. CẤU TẠO CỦA ĐÒN BẨY
Dùng một thước gỗ và bút chì bố
trí như Hình 20.1, ta dễ dàng
nâng chồng sách lên khỏi mặt
bàn với một lực nhỏ từ ngón tay.
=>Thước gỗ được sử dụng
như trong Hình 20.1 là một
đòn bẩy.
Hình 20.1. Một đòn bẩy đơn giản

I. CẤU TẠO CỦA ĐÒN BẨY

Hình 20.1. Một đòn bẩy đơn giản

Cấu tạo của đòn bẩy:
– Điểm tựa O. Đòn bẩy quay quanh
điểm tựa này, còn được gọi là trục
quay.
– Trọng lượng của vật cần nâng,
kí hiệu là F1, đặt vào điểm O1 của
đòn bẩy.
– Lực tác dụng, kí hiệu là F2, đặt
vào điểm O2 của đòn bẩy.

Đòn bẩy là một thanh cứng có thể quay
quanh một trục xác định gọi là điểm tựa.

I. CẤU TẠO CỦA ĐÒN BẨY
Em hãy xác định: Điểm
tựa O, trọng lượng nâng
F1 và lực tác dụng F2
và đưa ra nhận xét?
=> Khi tác động vào đầu
bên trái một lực hướng
xuống thì bên phải sẽ xuất
hiện một lực giúp nâng vật
lên.

II. MOMENT LỰC VÀ PHÂN LOẠI
a) Moment lực

Moment lực = Lực × Cánh tay đòn
•
•
📌
•
•

Cánh tay đòn = khoảng cách từ điểm đặt lực → điểm tựa.
Cánh tay đòn càng dài → càng dễ tác dụng.
Ví dụ:
Cán búa dài → nhổ đinh dễ.
Tay cầm kéo càng xa trục → cắt càng nhẹ.

II. MOMENT LỰC VÀ PHÂN LOẠI
b) Phân loại đòn bẩy

• Điểm tựa ở giữa
• Ví dụ: kéo, búa nhổ
đinh, bập bênh
=> Đặc điểm:
• Đổi hướng lực
• Có thể tăng hoặc
giảm lực

• Vật ở giữa
• Ví dụ: xe cút kít,
mở nắp chai
=> Đặc điểm:
• Luôn có lợi về lực
• Dùng ít sức hơn

• Lực tác dụng ở giữa
• Ví dụ: tay người,
nhíp
=> Đặc điểm:
• Không lợi về lực
nhưng lợi về tốc độ
và độ chính xác

II. MOMENT LỰC VÀ PHÂN LOẠI
c) Câu hỏi
Búa nhổ đinh hoạt động
theo nguyên tắc đòn bẩy,
trong đó moment lực tác
dụng làm đầu búa quay
quanh điểm tựa O giúp nhổ
đinh ra khỏi tấm gỗ. Biểu
diễn sơ đồ đòn bẩy và
chỉ ra các điểm O1 và O2
trên hình.

II. MOMENT LỰC VÀ PHÂN LOẠI

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn
a) Để nâng vật, người thợ phải
tác dụng lực F2 có phương,
chiều như thế nào? Nêu nhận
xét về hướng của lực tác dụng
và hướng chuyển động của vật.
b) Muốn nâng vật với lực F2
nhỏ hơn, phải dịch chuyển
điểm tựa O về phía nào?

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn
Trong cơ thể người, hệ
thống xương và cơ bắp tạo
thành các loại đòn bẩy khác
nhau. Xương đóng vai trò là
thanh của đòn bẩy, các khớp
nối của xương là điểm tựa
của đòn bẩy, cơ bắp cung
cấp lực cho đòn bẩy hoạt
động

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn
a) Các dụng cụ hoạt động
dựa trên nguyên tắc đòn
bẩy loại nào?
b) Nêu lợi ích của các đòn
bẩy kể trên.

III. Ứng dụng của đòn bẩy
trong thực tiễn
Kết luận:
Đòn bẩy có thể làm thay
đổi hướng tác dụng của
lực, hoặc làm tăng, giảm
lực tuỳ theo mục đích sử
dụng.

IV. TỔNG KẾT
Đòn bẩy là một thanh cứng có thể quay
quanh một trục xác định gọi là điểm tựa.

Đòn bẩy có thể làm thay đổi hướng tác dụng
của lực, hoặc làm tăng, giảm lực tuỳ theo
mục đích sử dụng.

IV. Bài tập
1. Dùng tuanơvít để mở nắp
hộp sơn. Trong trường hợp
nào ở hình dưới đây thì mở
nắp hộp sơn dễ dàng hơn?

2.Khi sử dụng kéo cắt giấy để
cắt giấy dày hoặc bìa cứng ta
nên đặt chúng ở phần nào của
kéo?