Chương 5:
VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
Bài 14:
CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
THỜI NGÔ – ĐINH - TIỀN LÊ (938 – 1009)
1. Ngô Quyền dựng nền độc lập
2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh
3. Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê (năm 981)
4. Tổ chức chính quyền thời Đinh – Tiền Lê
5. Đời sống xã hội, văn hóa thời Ngô – Đinh – Tiền Lê

1. Ngô Quyền dựng nền độc lập
- Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua,
chọn Cổ Loa làm kinh đô.
- Thiết lập bộ máy chính quyền mới
+ Vua đứng đầu
+ Dưới có quan văn, quan võ.
+ Cử tướng trấn giữ các châu
- Ý nghĩa: Đất nước được bình yên,
nền độc lập được củng cố.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
HS
Em hãy nêu những việc làm thể
hiện ý thức độc lập tự chủ của
Ngô Quyền trong xây dựng đất
nước. Nêu ý nghĩa của việc làm
đó. Đường Lâm (Hà
Hình 14.2. Cổng làng
Nội – “Làng hai vua”

Quan sát hình 14.2. Cổng
làng Đường Lâm (Hà Nội –
“Làng hai vua”

Lăng Ngô Quyền ở Đường Lâm

Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Ngô
Vua
Trung
ương

Địa
phương

Quan văn

Quan võ

Thứ sử các Châu (Châu Hoan, Châu Phong,…)

2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh
Bộ Lĩnh và sự thành lập của nhà Đinh

Toàn cảnh Hoa Lư

2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh
Bộ Lĩnh và sự thành lập của nhà Đinh
- Năm 944 Ngô Quyền mất, chính quyền suy yếu  đất nước loạn 12 sứ quân.
- Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ ở Hoa Lư, liên kết một số sứ quân, cùng nhân dân dẹp loạn.
- Năm 967, Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước.
- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), đặt tên nước là Đại Cồ
Việt, đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình), đúc tiền đồng.

“Bé thì chăn nghé, chăn trâu
Trận bày đã lấy bông lau làm cờ
Lớn lên xây dựng cơ đồ,
Mười hai sứ tướng bấy giờ đều thua”

Đền thờ vua Đinh ( Ninh Bình)

3. Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê (năm 981)
a) Hoàn cảnh: Nhà Đinh rối loạn, nhà Tống
lăm le xâm lược, Lê Hoàn được suy tôn làm
vua.
b) Diễn biến: Năm 981 quân Tống xâm lược
nước ta bằng 2 đường thuỷ và bộ. Lê Hoàn trực
tiếp chỉ huy cuộc kháng chiến.
c) Kết quả: Cuộc kháng chiến thắng lợi.
d) Ý nghĩa: Khẳng định quyền làm chủ đất
nước; đánh bại âm mưu xâm lược của nhà
Tống.

4. Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê

Chính quyền thời Đinh

Chính quyền thời Tiền Lê
VUA
TRUNG

HOÀNG ĐẾ

TRUNG

ƯƠNG

ƯƠNG
BAN
VÕ

CAO
TĂNG

BAN
VĂN

ĐỊA
PHƯƠNG

QUAN ĐẠI THẦN

BAN VĂN

BAN VÕ

LỘ

PHỦ

TĂNG QUAN
ĐẠO QUAN

ĐỊA

ĐẠO

CHÂU

PHƯƠNG

CHÂU

Cấm quân

Quân
đội

Quân địa
phương

5. Đời sống xã hội và văn hóa thời Đinh -Tiền Lê

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
1. Đời sống xã hội thời Ngô –
Đinh – Tiền Lê có điểm gì nổi
bật?
2. Đời sống văn hóa thời Ngô
– Đinh – Tiền Lê có điểm gì
nổi bật?

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu 1. Bộ máy nhà nước thời Ngô, ở các địa
phương do ai đứng đầu?
A. Các quan thứ sử

C . Các quan văn

B. Nhà vua

D. Các quan võ

2. “Loạn 12 sứ quân'' gây ra nguy cơ lớn nhất cho đất
nước là? 
A . Kinh tế suy sụp

B. Ngoại xâm đe
dọa.

C. Nhân dân đói khổ

D. Đất nước bất ổn

Sile chính

Câu 3. Đố ai trên Bạch Đằng giang
Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời
Phá quân Nam Hán tơi bời
Gươm thần độc lập giữa trời vang lên
A. Lê Lợi

B. Lê Hoàn

C. Trần Quốc Tuấn

D. Ngô Quyền

Sile chính

Câu 4. Việc làm nào dưới đây của Ngô Quyền chứng tỏ ông
nêu cao ý chí xây dựng chính quyền độc lập?

A. Xưng là Tiết độ sứ

B. Làm Tiết độ sứ

C. Lập triều đình quân
chủ.

D. Đóng đô ở Cổ Loa..

Sile chính

Câu 5. Vua nào thưở bé chăn trâu
Trường Yên một ngọn cờ lau tập tành
Sứ quân dẹp loạn phân tranh
Dựng nền thống nhất sử xanh còn truyền

.      

B. Đinh Bộ Lĩnh

A. Trần Thái Tổ
C. Lê Thánh Tông

D. Lê Lợi

Sile

Câu 6. Đinh Bộ Lĩnh lập căn cứ của mình ở đâu
để dẹp loạn 12 sứ quân?
A. Cổ Loa

B. Phong Châu

C. Bạch Hạc

D. Hoa Lư ( Ninh Bình)

Sile chính

1
2

BÀI 2: Ô CHỮ KỲ DIỆU
1
BẠCHĐẰNG
T I ẾTĐỘS Ứ

2

3

Đ I N H C Ô N G T RỨ

3

4

BÔNGLAU

4

5
6

NHÂNDÂ N
P H O N G CH Â U
1.Ngô
Quyền
chiến
thắng
Hán
2.Sau
5.
khi
Bộ
xưng
Lĩnh
vương
dẹp
được
12
Quyền
sứ
quân
quyết
nhờcờ?
3.
4.
6.Đinh
Thứ
Thuở
Kiều
sửCông
bé
Hoan
Đinh
Hãn
Châu
Bộ
làNgô
Lĩnh
Thứ
làquân
ai?
lấy
sửNam
châu
gìđãlàm
trên
sông
nào?
định
sự
ủng
bỏhộ
chức
củagìai?của phong kiến phương

5

6

Bài 3. Hãy hoàn thiện các thông tin ở cột sự kiện (A) (thời Ngô –
Đinh – Tiền Lê) tương ứng với ý nghĩa (B) theo nội dung dưới đây:
 

Sự kiện (A)

Ý nghĩa (B)

a

?

Mở đầu thời kì dựng nền độc lập.

b

?

Khởi xướng quá trình thống nhất đất
nước.

c

?

Nền độc lập của đất nước được giữ vững.

 

Sự kiện (A)

Ý nghĩa (B)

a

Năm 939, Ngô Quyền xưng Mở đầu thời kì dựng nền độc lập.
vương, bỏ chức Tiết độ sứ và
đóng đô ở Cổ Loa.

b

Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ Khởi xướng quá trình thống nhất
quân
đất nước.

c

Năm 981, Lê Hoàn đánh thắng Nền độc lập của đất nước được giữ
quân Tống.
vững.

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Hãy chọn và giới thiệu một nhân vật lịch sử đã có công dựng nước hoặc
giữ nước thời Ngô – Đinh – Tiền Lê. Điều gì khiến em khâm phục, muốn
học tập hoặc noi gương nhân vật đó?