LÃO HẠC
(Nam Cao)

GV: Nguyễn Thị Bích Huyền

I/ Tìm hiểu chung
1/ Cách xác định đề tài và chủ đề văn bản.
- Đề tài: Tác phẩm viết về hiện tượng phạm vi
nào trong cuộc sống.
- Chủ đề: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên
là gì?
2/ Tác giả:

1. Tác giả

“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam Cao cũng
thể hiện một tư tưởng chung: nỗi băn khoăn đến
đau đớn trước thực trạng con người bị hủy hoại
về nhân phẩm do cuộc sống đói nghèo đẩy tới”.
(Hà Đức Minh)

2/ Tác giả:
- Nam Cao (1915 – 1951)
- Quê quán: Hà Nam
- Hai đề tài chính:
+ Người trí thức tiểu tư sản
+ Người nông dân
- Phong cách:
+ Hiện thực sâu sắc
+ Thấm đẫm tinh thần nhân đạo

3/ Văn bản:

Câu 1/ Tác giả của truyện ngắn “Lão Hạc”
là ai?
.A. Ngô Tất Tố
B. Nam Cao
C. Kim Lân
D. Nguyễn Công Hoan
Câu 2/ Nhân vật chính trong truyện ngắn
“Lão Hạc” là ai?
A. Ông giáo
B. Binh Tư
C. Lão Hạc
D. Cậu Vàng

Câu 3/ Con vật gắn bó thân thiết với lão Hạc
trong truyện là gì?
.A. Con mèo
B. Con chó (cậu Vàng)
C. Con trâu
D. Con gà
Câu 4/ Người kể chuyện trong truyện “Lão
Hạc” là ai?
A. Lão Hạc
B. Binh Tư
C. Ông giáo
D. Tác giả

Câu 5/ Người kể chuyện trong truyện “Lão
Hạc” là ai?
A.
. Lão Hạc
B. Binh Tư
C. Ông giáo
D. Tác giả
Câu 6/ Truyện ngắn “Lão Hạc” được sáng
tác trong giai đoạn nào của văn học Việt
Nam?
A. Sau Cách mạng tháng Tám 1945
B. Thời kì trung đại
C. Trước Cách mạng tháng Tám 1945
D. Thời kì đổi mới

a. Xuất xứ:
- Là tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Nam Cao.
- Đăng báo lần đầu năm 1943.
- Đoạn trích nằm cuối truyện.

3. Kết cấu, bố cục
- Thể loại: Truyện ngắn
- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu
cảm.
- Ngôi kể thứ nhất - lời ông giáo.
- Nhân vật trung tâm: Lão Hạc.
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: (chữ in nhỏ): Gia cảnh nhà lão Hạc.
+ Phần 2: (tiếp -> cũng xong): Lão Hạc sang nhà ông giáo
kể chuyện bán chó và gửi ông giáo tiền và nhờ trông hộ
mảnh vườn.
+ Phần 3: (Còn lại): Cái chết của lão Hạc.
4. Tóm tắt truyện

Lão Hạc là một người nông dân nghèo, sống cùng một
con chó gọi là cậu Vàng. Lão có một người con trai
nhưng vì nghèo không có tiền lấy vợ nên đã bỏ đi làm
đồn điền cao su. Một mình lão phải tự lo liệu mưu
sinh. Sau trận ốm thập tử nhất sinh, nhà lão không còn
gì nữa, lão đành phải bán cậu Vàng - con chó mà lão
hết mực thương yêu như con trai mình. Lão mang hết
số tiền bán chó và dành dụm được từ việc bán mảnh
vườn gửi nhờ ông giáo. Mấy hôm sau lão kiếm được gì
ăn nấy. Một hôm lão xin Binh Tư ít bả chó và nói dối
là đánh bả con chó hay sang vườn để giết thịt ăn
nhưng thực ra là để tự tử. Cái chết của lão Hạc vừa dữ
dội, vật vã vừa đau đớn lại thê lương, chẳng ai hiểu vì
sao lão chết ngoại trừ ông giáo và Binh Tư.

I/ Tìm hiểu chung
II/ Tìm hiểu chi tiết

1. Nhân vật Lão Hạc :
a. Hoàn cảnh của lão Hạc :
- Nhà nghèo, vợ chết sớm.
- Con trai lão đi làm ở đồn điền
cao su.
- Làm thuê để kiếm ăn
- Chỉ có con chó Vàng làm bạn.
 Cuộc sống nghèo khổ, cô đơn, đáng
thương.

b. Tình cảm của lão Hạc đối
với cậu vàng:

CÂU HỎI THẢO LUẬN
? Tìm những chi tiết thể hiện tình cảm của Lão
Hạc dành cho con chó.
? Nguyên nhân vì sao Lão Hạc bán đi cậu vàng.
? Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng lão Hạc khi
kể lại câu chuyện bán con chó. Tác giả miêu tả
tâm trạng lão hạc ở những phương diện nào? Em
có nhận xét gì về tâm trạng của lão bấy giờ.

1. Nhân vật Lão Hạc :
b. Tình cảm của Lão Hạc đối với cậu Vàng :
Trước khi bán cậu Vàng
Sau khi bán cậu Vàng
+ Gọi là cậu Vàng
+ Bắt rận, đem ra ao tắm
+ Cho ăn cơm trong một cái bát
như một nhà giàu.
+ Chửi yêu, nói với nó như nói
một đứa cháu.
 Yêu thương, chăm sóc cậu
Vàng như một con người.

* Lão cố làm ra vui vẻ, cười như
mếu. Đôi mắt ầng ậng nước
+ Mặt co rúm, vết nhăn xô lại, ép
…nước mắt
+ miệng móm mém….mếu
*“già…lừa một con chó”
+ “nó nằm im như trách tôi”
 Tâm trạng đau khổ tột cùng,
pha lẫn xót xa, ân hận, day dứt.

 Lão Hạc là người sống có tình nghĩa, nhân hậu, biết yêu thương
loài vật.

1. Nhân vật Lão Hạc :
a. Hoàn cảnh của lão Hạc :
b. Tình cảm của lão Hạc đối
với cậu vàng:
c. Cái chết của lão Hạc

CÂU HỎI THẢO LUẬN
? Trước khi chết lão Hạc đã làm những việc gì?
? Tại sao lão Hạc phải chọn tự kết thúc cuộc đời
mình?
? Theo em lão Hạc không tự kết thúc cuộc đời
mình được không?
? Cái chết của lão Hạc đã nói lên được điều gì?

*. Việc làm của lão Hạc trước khi chết :
- Nhờ ông giáo:
+ Giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ Gửi 30 đồng để lo hộ đám tang
cho mình.
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ
chuối, sung luộc, rau má, củ ráy,
bữa trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như
là hách dịch.
 Coi trọng bổn phận làm cha,
Trân trọng phẩm giá làm người .

* Cái chết của lão Hạc :
- Nguyên nhân:
+ Tình cảnh đói khổ túng quẫn (đó
cũng là số phận cơ cực đáng
thương của những người dân
nghèo trước CMT8)
+ Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh
vườn cho con; không muốn gây
phiền hà cho hàng xóm láng
giềng.
- Cái chết của lão Hạc:
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ
rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt
long sòng sọc. lão tru tréo, bọt
mép sùi ra…giật mạnh…lão vật
vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới
chết”.
Cái chết đau đớn, dữ dội, bi thảm

1. Nhân vật Lão Hạc :
a. Hoàn cảnh của lão Hạc :
b. Tình cảm của lão Hạc đối
với cậu vàng:
c. Cái chết của lão Hạc
*. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
*. Cái chết của lão Hạc
 Nhân vật Lão Hạc đã bộc lộ rõ số phận và nhân phẩm
của người nông dân trước CMT8: nghèo khổ, bế tắc, cùng
đường, giàu tình thương và lòng tự trọng.

Câu 1: Trong tác phẩm “Lão Hạc”, đâu là chi tiết nghệ
thuật quan trọng nhất ?
A. Chi tiết lão Hạc bán chó
B. Chi tiết lão Hạc xin bả chó
C. Chi tiết lão Hạc tự tử bằng bả chó
D. Tất cả đáp án trên đều đúng

Câu 2: Điều quý nhất ở nhân vật lão Hạc ?
A. Tình cảnh khốn cùng của ông
B. Lòng yêu thương đối với con cái
C. Ý thức tự trọng và nhân cách cao đẹp
D. Tình yêu thương vật nuôi.

Câu 3: Khi kể chuyện bán chó thái độ của lão Hạc như thế
nào ?
A. Vui vẻ, thản nhiên
B. Lạnh lùng, vô cảm
C. Đau đớn, ân hận
D. Tức giận, căm ghét

Câu 4: Chi tiết “lão cười như mếu” cho thấy điều gì ở lão
Hạc?
A. Lão cố tỏ ra mạnh mẽ
B. Lão rất vui vì bán được chó
C. Lão đau khổ nhưng cố che giấu nỗi đau
D. Lão hối hận vì không giữ được chó

Câu 5: Vì sao lão Hạc cho rằng mình “đánh lừa một con
chó”?
A. Vì lão ghét con chó
B. Vì lão gọi nó về rồi để người ta bắt
C. Vì con chó phá phách
D. Vì con chó không nghe lời lão

Câu 5: Đoạn đối thoại giữa ông giáo và lão Hạc chủ yếu
thể hiện điều gì?
A. Triết lí sống giản dị, nhân hậu
B. Sự mâu thuẫn trong xã hội
C. Cuộc sống sung túc của người nông dân
D. Niềm vui tuổi già

1. Nhân vật Lão Hạc :
2. Nhân vật ông giáo:

- Chứng kiến và kể lại câu chuyện.
- Là một trí thức nghèo, giàu tình
thương, được mọi người quý trọng.
- Là hàng xóm thân thiết với lão Hạc.
- Tình cảm đối với lão Hạc:
+ Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh
của Lão Hạc.
+ Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ
lòng quý trọng với nhân cách của Lão
Hạc.

CÂU HỎI THẢO LUẬN
- Khi nói chuyện với Binh Tư ông giáo nghĩ“Cuộc đời
quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
- Khi chứng kiến lão Hạc chết “Cuộc đời quả thật cứ mỗi
ngày một thêm đáng buồn” “Hay vẫn đáng buồn theo một
nghĩa khác”\
- Khi nói chuyện với vợ:
Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố
tìm mà hiểu họ…không bao giờ ta thương”
? Suy nghĩ của ông giáo như thế nào về cuộc đời ?

* Suy nghĩ của ông Giáo về cuộc đời :
- Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
+ Buồn vì: đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện
như Lão Hạc trở thành kẻ trộm cắp như Binh Tư
+ Buồn vì: một con người như Lão Hạc đành phải biến chất vì không
còn tìm đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
- Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
+ Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm và nhân cách của người
lương thiện như Lão Hạc để ta có quyền hy vọng và tin tưởng ở con
người.
“Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Vì người tốt như Lão Hạc mà hoàn toàn vô vọng, phải tìm đến cái
chết như một sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ

* Khi nói chuyện với vợ:
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà
hiểu họ…không bao giờ ta thương”
+ Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa.
+ Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân
đạo: Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh
mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương.
+ Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người:
phải biết đặt mình vào cảnh ngộ của người khác thì mới hiểu và cảm
thông được.

1. Nhân vật Lão Hạc :
2. Nhân vật ông giáo:

- Chứng kiến và kể lại câu chuyện.
- Là một trí thức nghèo, giàu tình
thương, được mọi người quý trọng.
- Là hàng xóm thân thiết với lão Hạc.
- Tình cảm đối với lão Hạc:
+ Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh
của Lão Hạc.
+ Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ
lòng quý trọng với nhân cách của Lão
Hạc.
 Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu
thương và lòng nhân ái sâu sắc. Người trọng nhân cách không
mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.

Tiết 12 - Văn bản:

LÃO HẠC

(Nam Cao)

III. TỔNG KẾT
Cách tạo dựng tình huống bất ngờ

Cách kể kết hợp với tả và bộc lộ cảm xúc

1. Nghệ thuật
:

Cách xây dựng nhân vật độc đáo, sử
dụng nhiều từ ngữ có tác dụng gợi
cảm, sinh động, gây ấn tượng

III. TỔNG KẾT :
Hiện thực về số phận đau thương, bất hạnh,
nghèo đói, túng thiếu của người nông dân xã hội
cũ
Trân trọng, ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của
người nông dân

2. Nội
dung :

Tấm lòng yêu thương, trân trọng và
tài năng nghệ thuật xuất sắc của tác
giả

Tiết 12 - Văn bản:

LÃO HẠC

(Nam Cao)

III. TỔNG KẾT
Cảm thương cho số phận của người
nông dân trước Cách mạng tháng 8.
Trân trọng vẻ đẹp nhân phẩm của
họ
Sống coi trọng danh dự, nhân phẩm,
nghèo cho sạch rách cho thơm

3.Bài học ý
nghĩa:

Trân trọng và yêu quý bản thân.

Qua hai văn bản “Tức nước vỡ bờ” và “Lão Hạc”, em hiểu thế nào về
cuộc đời và tính cách của người nông dân trong xã hội cũ ?
Văn bản “Tức nước vỡ bờ” và “Lão Hạc”: tình cảnh túng quẫn, nghèo
khổ cùng đường và tính cách của tầng lớp nông dân bần cùng trong xã
hội thực dân phong kiến xưa:
* Giống nhau :
- Cuộc đời: Đây là những số phận nghiệt ngã , thương tâm, nghèo khổ,
bần cùng trong xã hội thực dân phong kiến, cái nghèo khổ cùng cực
trước cảnh sưu thuế tàn nhẫn như gia đình chị Dậu phải bán chó, bán con
và đẩy người ta vào cảnh túng quẫn như lão Hạc.
- Tính cách: Vẻ đẹp tâm hồn cao quý, lòng nhân hậu, sự hy sinh
* Khác nhau:
+ Tức nước vỡ bờ: Là sự nhẫn nhịn, hi sinh vì chồng con cũng là sức
mạnh phản kháng của con người khi bị đẩy đến bước đường cùng.
+Lão Hạc: Là ý thức về nhân cách, về lòng tự trọng trong hoàn cảnh
nghèo nàn, khổ cực.
 Nếu vẻ đẹp tâm hồn của chị Dậu là sức mạnh của tình thương yêu, của
tiềm năng phản kháng thì vẻ đẹp của Lão Hạc là vẻ đẹp của nhân cách.