BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG – NGUYÊN
1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258

Dựa vào sơ đồ 17.1 và lược đồ 17.2, hãy
trình bày diễn biến chính của cuộc kháng
chiến chống quân Mông Cổ năm 1258

1-1258

17-1-1258

THĂNG LONG

29-1-1258

-Tháng 1/1258, quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ
huy tiến đánh Đại Việt.
-Vua Trần trực tiếp chỉ huy cuộc kháng chiến, đến vùng Bình
Lệ Nguyên quân giặc bị chặn lại.
-Để bảo toàn lực lượng, nhà Trần thực hiện kế sách “Vườn
không, nhà trống”
 Giặc vào Thăng Long gặp nhiều khó khăn
-Ngày 29/1/1258, nhà Trần mở cuộc phản công ở Đông Bộ
Đầu
 Cuộc kháng chiến thắng lợi.

2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1285

2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1285

1.Khai thác thông tin
trong bài và lược đồ
17.5, em hãy vẽ sơ đồ
tư duy diễn biến chính
của cuộc kháng chiến
chống quân Nguyên
1285.

2.Khai thác tư liệu 17.3 và 17.4, em hãy rút ra đặc điểm chung về tinh thần chống giặc ngoại
xâm của vua quan và nhân dân thời Trần.

Cả nước đồng lòng, chung sức chống giặc.

- Năm 1279, sau khi thôn tính toàn bộ Trung Quốc, nhà Nguyên
ráo riết chuẩn bị xâm lược Đại Việt.
- Vua Trần triêu tập hội nghị Bình Than, hội nghị Diên Hồng để
bàn kế đánh giặc. Trần Hưng Đạo được cử làm tổng chỉ huy các
lực lượng kháng chiến.
- Tháng 1/1285, Thoát Hoan dẫn 50 vạn quân, Toa Đô dẫn 10
vạn quân tấn công Đại Việt.
 Thế giặc mạnh, nhà Trần thực hiện kế sách “vườn không nhà
trống”
- Tháng 5/1285, nhà Trần tổ chức phản công ở Tây Kết, Hàm Tử,
Chương Dương, tiến về giải phóng kinh đô. Cuộc kháng chiến
thắng lợi.

3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1287 – 1288

1. Dựa vào sơ đồ 17.6
và lược đồ 17.7, em
hãy vẽ sơ đồ thời gian
những diễn biến chính
của cuộc kháng chiến
chống quân Nguyên
năm 1287-1288

-Tháng 12/1287, quân
Nguyên tấn công Đại
Việt lần 3

Đường bộ: Thoát Hoan chỉ huy

Đường thủy: Ô Mã Nhi chỉ huy
-Tháng 1/1288, Thoát
Hoan chia 3 đạo tiến
đánh Thăng Long

Ô Mã Nhi chỉ huy 600 chiến thuyền

Trương Văn Hổ và đoàn thuyền
lương bị phục kích tiêu diệt

Nhà trần thực hiện kế sách
“Vườn không nhà trống”
Quân giặc gặp khó khăn, quyết
định rút về nước.

-Tháng 4/1288, Trần
Hưng Đạo bố trí
trận địa quyết chiến
chiến lược trên sông
Bạch Đằng

Quân giặc tháo chạy về nước
Cuộc kháng chiến thắng lợi

Sơ đồ thời gian những diễn biến chính
của cuộc kháng chiến chống quân
Nguyên năm 1287-1288

4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân
xâm lược Mông – Nguyên

a. Nguyên nhân thắng lợi:
- Kết quả của lòng yêu nước, của sự đoàn kết toàn dân, trên
dưới một lòng cùng tham gia đánh giặc. 
- Đề ra kế sách đánh giặc đúng đắn, sáng tạo, biết phát huy
truyền thống đánh giặc “lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống
mạnh”, “tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu”.
- Tài năng của các vua nhà Trần cùng các danh tướng

b. Ý nghĩa lịch sử
- Đập tan tham vọng, ý chí xâm lược của quân Mông- Nguyên,
bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, mở ra nền thái bình hơn
một thế kỉ cho Đại Việt. Góp phần chặn đứng làn sóng xâm lược
của quân Mông Nguyên đối với Nhật Bản, các nước Đông Nam
Á.
- Khẳng định tinh thần quật cường, khí phách của một dân tộc
không chịu khuất phục trước kẻ thù.
- Để lại nhiều bài học quý giá trong cuộc đấu tranh, bảo vệ Tổ
quốc:
+ Dựa vào sức dân để trở thành một khối sức mạnh vô địch.
+ Đoàn kết nội bộ lãnh đạo. Lựa chọn chiến thuật phù hợp.

1. Từ thông tin trong bài, em hãy điền các trận đánh tiêu biểu vào các ô trống tương ứng với từng
cuộc kháng chiến.

2. Từ kiến thức đã học, em hãy đánh giá vai trò của Trần
Thủ Độ và Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến chống
xâm lược Mông - Nguyên. 
*Vai trò của Trần Thủ Độ giữ vai trò là Tổng chỉ huy của
cuộc chiến đấu. Củng cố, giữ vững tinh thần dám đánh và
quyết thắng của quân dân Đại Việt.
* Vai trò của Trần Quốc Tuấn: Là vị chỉ huy quân đội, lãnh
đạo tối cao cùng với các vua Trần. Đưa ra những chủ
trương kế sách đúng đắn, là điều kiện tiên quyết dẫn đến
thắng lợi của các cuộc kháng chiến.

VẬN DỤNG

Theo em, nhân tố quyết định tạo nên chiến thắng
trong các cuộc kháng chiến chống Mông- Nguyên là
gì? Nhân tố đó được kế thừa và phát huy thế nào
trong thời bình?

Nhân tố đó được kế thừa và phát huy trong thời bình:
- Nhân dân tin tưởng và đồng lòng với sự lãnh đạo
sáng suốt của Đảng Cộng Sản Việt Nam.
- Nhân dân chung sức đồng lòng cùng Đảng quyết tâm
khắc phục các hậu quả do thiên tai gây ra, chống lại các
dịch bệnh: dịch AIDS, đại dịch covid 19,v.v…