NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THUÝ
THCS CHU MẠNH TRINH – HƯNG YÊN

Ở ruồi giấm, gene B thân xám là trội hoàn toàn so với
gene b thân đen, gene V cánh dài là trội so với gene v
cánh cụt.
Người ta cho lai giữa ruồi giấm thân xám, cánh dài
thuần chủng với ruồi thân đen, cánh cụt được F1 tất cả
ruồi thân xám, cánh dài. Nếu cho F1 lai phân tích với ruồi
thân đen, cánh cụt.
Trong phép lai trên, nếu các tính trạng di truyền
theo quy luật di truyền của Mendel thì kết quả
phép lai sẽ có bao nhiêu kiểu hình?

FB

?? với tỉ lệ 1 : 1 : 1 : 1.
Có 4 kiểu hình

Trong thực tế lai phân tích ruồi đực F1, Morgan thu được
kết quả là 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh cụt.

Vì sao?

TIẾT 24, 25 - BÀI 45.

DI TRUYỀN LIÊN
KẾT
KHTN 9 - KNTT

I. Quy luật di truyền
1, Thí nghiệm
của Morgan
liên kết

Thomas Hunt Morgan

Hiện tượng di truyền
liên kết do nhà di
truyền học nổi tiếng
người Mĩ là Thomas
Hunt Morgan (1866 –
1945) phát hiện đầu
tiên trên ruồi giấm (2n
= 8) vào năm 1910.

Thomas Hunt Morgan

Morgan chọn ruồi giấm là đối tượng nghiên cứu
vì:
- Ruồi giấm dễ nuôi trong ống nghiệm
- đẻ nhiều
- vòng đời ngắn
- số lượng NST ít
- có nhiều biến dị dễ quan sát

Dựa vào kết quả thí nghiệm, trả lời các câu
hỏi sau:

1. Phép lai trên gồm những
tính trạng nào?
2. Em có nhận xét gì về sự
di truyền của các tính
trạng trong phép lai trên?

Dựa vào kết quả thí nghiệm, trả lời các câu
hỏi sau:

1. Phép lai trên gồm 2 cặp
tính trạng: màu sắc thân và
chiều dài cánh.
- Thân xám, thân đen
- Cánh dài, cánh cụt

Dựa vào kết quả thí nghiệm, trả lời các câu
hỏi sau:

2- Tính trạng thân xám luôn
di truyền cùng cánh dài.
- Tính trạng thân đen luôn di
truyền cùng cánh cụt
 Các gene quy định các tính
trạng này cùng nằm trên 1
NST

2. Giải thích thí nghiệm

Cách viết kiểu gene và giao tử liên kết



 bv

Quan sát hình 45.1 – Giải
thích thí nghiệm của Morgan
và hoàn thành PHT 1

🔎 PHT 1: QUAN SÁT HÌNH, NHÓM VÀ HOÀN THÀNH SƠ ĐỒ LAI
Quy ước gene :
Gene B : Thân xám ; b: thân đen
Gene V : Cánh dài ; v: Cánh cụt
Sơ đồ lai :
Pt/c: Thân xám, cánh dài x Thân đen, cánh cụt
BV
x
.

GP:
F1:

.

BV
……….
……….. 
BV
bv
BV
……….
(100% thân xám, cánh dài)
𝑏v
 

PB: Thân xám, cánh dài x♀ Thân đen, cánh cụt
BV
……….
x
𝑏v
………
BV
, bv

GF1:
bv
Tỉ lệ kiểu gene FB: ……………………..
:
1
.
Tỉ lệ kiểu hình FB : 1xám, dài :

1 đen, cụt

PHT 2: DỰA VÀO PHT 1, THẢO LUẬN NHÓM VÀ
ĐIỀN TỪ HOẶC CỤM TỪ THÍCH HỢP VÀO CHỖ
TRỐNG CHO CÁC CÂU DƯỚI ĐÂY:
Câu 1: Khái niệm di truyền liên kết:
Di truyền liên kết là hiện tượng ………… quy định các
tính trạng ……………………… NST có xu hướng di
truyền …………… trong quá trình giảm phân.
Câu 2: Bảng phân biệt quy luật di truyền liên kết với
quy luật di truyền phân li độc lập:

Quy luật di truyền
Đặc điểm phân biệt
Liên kết gene
Phân li độc lập
Sự di truyền các tính Các tính trạng thường di Các tính trạng di truyền
trạng
truyền ……….
………………
Sự phân bố của các
gene quy định các
tính trạng

Các cặp gene quy định các Các cặp gene quy định các
tính trạng ………………… cặp tính trạng …….………….. NST
NST tương đồng
tương đồng khác nhau

……………. sự xuất hiện
biến dị tổ hợp, nhưng
Biến dị tổ hợp ở đời đảm bảo cho sự di truyền
………………….. nhóm tính
con
trạng luôn đi cùng với
nhau, giúp duy trì sự ổn
định của loài

Làm xuất hiện nhiều biến dị
tổ hợp, là một trong những
nguyên nhân giải thích sự
………………………. tính trạng
của các loài sinh sản hữu tính

PHT 2: Mỗi ý đúng được 1 điểm
Câu 1: Khái niệm di truyền liên kết:
cùng nằm trên một
các gene quy định các tính trạng ………………………
Di truyền liên kết là hiện tượng …………
cùng nhau trong quá trình giảm phân.
NST có xu hướng di truyền ……………
Câu 2: Bảng phân biệt quy luật di truyền liên kết với quy luật di truyền phân li độc lập:
Đặc điểm phân biệt
Sự di truyền các tính
trạng

Quy luật di truyền

Liên kết gene
Các tính trạng thường di truyền
cùng nhau
……….

Phân li độc lập

độc lập
Các tính trạng di truyền ………………

Sự phân bố của các
Các cặp gene quy định các tính trạng Các cặp gene quy định các tính trạng
nằm trên các cặp NST tương đồng
cùng nằm trên một cặp NST …….…………..
gene quy định các tính …………………………
trạng
tương đồng
khác nhau

Biến dị tổ hợp ở đời
con

hạn chế sự xuất hiện biến dị tổ
…………….
hợp, nhưng đảm bảo cho sự di truyền
bền vững nhóm tính trạng luôn đi
…………….
cùng với nhau, giúp duy trì sự ổn
định của loài

Làm xuất hiện nhiều biến dị tổ hợp, là
một trong những nguyên nhân giải thích
đa dạng tính trạng của các loài sinh
sự ………….
sản hữu tính

Di truyền liên kết là hiện
tượng các gene quy định
các tính trạng cùng nằm
trên một NST có xu hướng
di truyền cùng nhau trong
quá trình giảm phân.

C. HĐLT

100
Câu hỏi 1: Morgan đã sử dụng đối tượng nghiên cứu
nào cho các thí nghiệm của mình:
 A. Đậu Hà lan.

 B. Chuột bạch.

 C. Ruồi giấm.

 D. Tinh tinh

200
Câu hỏi 2 : Morgan làm thí nghiệm theo dõi sự di truyền của
hai cặp tính trạng về…
 A. Màu hạt và hình dạng vỏ hạt.

 B. Hình dạng mắt và màu mắt.

 C. Màu hoa và kích thước của cánh hoa.  D. Màu sắc của thân và độ dài của cánh.

500
Câu hỏi 3: Nếu hai gen liên kết hoàn toàn (không có hoán vị
gene) thì tỷ lệ kiểu hình nào xuất hiện trong phép lai phân tích
của Morgan?

 A. 1:1

 B. 3:1

 C. 1:2:1

 D. 9:3:3:1

1000
Câu hỏi 4 : Khi cho các ruồi giấm F1 có thân xám, cánh dài
lai phân tích, Morgan thu được tỉ lệ kểu Hình ở phép lai
phân tích là:
 A. 3 thân xám, cánh dài : 1 thân đen,
cánh ngắn

 B. 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen,
cánh ngắn

 C. 3 thân xám, cánh ngắn : 1 thân đen,
cánh dài

 D. 1 thân xám, cánh ngắn : 1 thân đen,
cánh dài

1500
Câu hỏi 6 : Để phát hiện hiện tượng di truyền liên
kết, Morgan sử dụng:
 A. Phép lai phân tích ruồi cái F1.
 C. Phép lai phân tích ruồi giấm đực F1.

 B. Phép lai giữa ruồi giấm đực F1 với ruồi
giấm cái F1..
 D. Cả A và C.

2000
Câu hỏi 6 : Nhóm gene liên kết là:
 A. Các gen nằm trên cùng 1 NST.
 C. Các gen nằm trên cùng 1 cặp NST.

 B. Các gen nằm trên cùng các cặp NST.
 D. Các gen nằm trên cùng cromatit.

3000
Câu hỏi 7: Cơ sở của hiện tượng di truyền liên kết là:
 A. Gen phân li độc lập và tổ hợp
tự do.
 C. Sự trao đổi chéo nhiễm sắc thể
trong giảm phân.

 B. Mỗi gen nằm trên một nhiễm
sắc thể.
 D. Hai hay nhiều gen cùng nằm
trên một nhiễm sắc thể.

4000
Câu hỏi 8 : Trong trường hợp các gene liên kết hoàn toàn thì
Giao tử Ab được tạo ra từ kiểu gene nào dưới đây?
 A.
 C. AaBb

 B.

 D. Cả A và B.

5000
Câu hỏi 9: Cơ thể ruồi giấm đực có kiểu gene sẽ cho mấy loại giao tử, biết
quá trình giảm phân diễn ra bình thường và không có trao đổi chéo?

 A. 1

 B. 3

 C. 4

 D. 2

10000
Câu hỏi 10 : Phép lai nào sau đây cho kết quả phân li kiểu hình 25%
quả vàng, nhăn : 50% quả vàng, trơn : 25% quả xanh, trơn. Biết A:
quả vàng, a: quả xanh. B: quả trơn, b: quả nhăn và các gene di
truyền liên kết hoàn toàn.

 A.

 B.

 C.

 D.

Thank
you

II. ỨNG DỤNG DI TRUYỀN LIÊN KẾT
Ý nghĩa
- Di truyền liên kết đảm bảo sự
di truyền bền vững của nhóm
tính trạng luôn đi cùng với
nhau.
- Trong chọn giống, người ta có
thể ứng dụng để chọn được
những nhóm tính trạng tốt luôn
đi cùng với nhau, phù hợp với
mục tiêu sản xuất của con
người.

Câu hỏi 02
Di truyền liên kết có ý
nghĩa như thế nào trong
nông nghiệp? Nêu ví dụ

Di truyền liên kết có ý nghĩa trong nông
nghiệp.

- Chuyển gene để tạo thành nhóm gene quy định cây trồng có
sức đề kháng với thuốc diệt cỏ, thuốc diệt côn trùng, tăng sản
lượng hoặc nâng cao giá trị dinh dưỡng.
- Ở ngô, gene oy1 mã hóa enzyme tham gia tổng hợp diệp lục
và gene orp2 mã hoá enzyme tham gia chuyển hóa
tryptophan đều nằm trên cánh ngắn của nhiễm sắc thể số 10,
sự liên kết của hai gene này được ứng dụng trong việc chọn
lọc các giống ngô có khả năng quang hợp và chuyển hóa
tryptophan cao, tích luỹ nhiều chất dinh dưỡng nhằm tăng
năng suất cây trồng.

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Câu 1.
Ở cà chua, allele A quy định thân cao, allele a quy định thân thấp; allele B quy định
quả tròn, allele b quy định quả bầu dục. Cho lai giống cà chua thân cao, quả tròn
thuần chủng với giống cà chua thân thấp, quả bầu dục. Hãy xác định tỉ lệ phân li
kiểu hình ở F1 và F2 trong 2 trường hợp:
 Trường hợp 1: Hai cặp gene Aa và Bb nằm trên 2 cặp NST tương đồng khác
nhau.
 Trường hợp 2. Hai cặp gene Aa và Bb cùng nằm trên một cặp NST tương đồng.

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Câu 2. Ở một loài thực vật, xét cơ thể có hai cặp gene nằm trên một cặp NST
tương đồng có kiểu gene Ab/aB. Cơ thể trên giảm phân tạo ra bao nhiêu loại giao
tử? Chọn 1 trong các phương án đúng.
A. 2.
B. 4.
C. 8.
D. 1
Câu 3. Ở một loài thực vật, khi cho cây có kiểu hình thân cao, hoa đỏ dị hợp hai
cặp gene tự thụ phấn thu được thế hệ con có tỉ lệ kiểu hình 1 cây thân cao, hoa
trắng : 2 cây thân cao, hoa đỏ : 1 cây thân thấp, hoa đỏ. Giải thích kết quả thí
nghiệm trên.

HƯỚNG DẪN
Câu 1.
Trường hợp 1: F1 đồng tính, kiểu hình thân cao, quả tròn. F2 có 4 kiểu hình với tỉ lệ:
9 thân cao, quả tròn: 3 thân cao, quả bầu dục: 3 thân thấp, quả tròn: 1 thân thấp,
quả bầu dục.
Trường hợp 2: F2 có 2 kiểu hình với tỉ lệ: 3 thân cao, quả tròn: 1 thân thấp, quả bầu
dục.
Câu 2. A.
Câu 3. Nếu theo quy luật Mendel, cơ thể gồm hai cặp gene dị hợp Aa, Bb tự thụ
phấn thì thể hệ con thu được 4 kiểu hình với tỉ lệ 9 : 3 : 3 : 1 chứ không phải 3 kiểu
hình với tỉ lệ 1 : 2 : 1. Vậy, trường hợp này hai cặp gene phải cùng nằm trên một cặp
NST tương đồng.

Em đã học
 Di truyền liên kết là hiện tượng các gene quy định các tính trạng cùng nằm
trên một NST có xu hướng di truyền cùng nhau trong quá trình giảm phân.
 Các tính trạng do các gene trên một NST quy định luôn di truyền cùng
nhau tạo thành nhóm tính trạng di truyền liên kết. Trong chọn giống, có thể
ứng dụng di truyền liên kết để chọn được những nhóm tính trạng tốt luôn di
truyền cùng nhau, phù hợp với mục tiêu sản xuất của con người.
 Di truyền phân li độc lập làm xuất hiện các biến di tổ hợp, tạo ra sự đa
dạng cho sinh giới, còn di truyền liên kết hạn chế biến dị tổ hợp, đảm bảo
cho sự di truyền bền vững của nhóm tính trạng.

TRẮC NGHIỆM ÔN TẬP
Chọn 1 trong các phương án A, B, C, D

Câu 1. Phát biểu nào dưới đây là đúng về liên kết gene?
A. Trong tế bào, các gene luôn di truyền cùng nhau thành một nhóm liên kết.
B. Liên kết gene đảm bảo sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng.
C. Liên kết gene làm tăng sự xuất hiện biến dị tổ hợp.
D. Ở tất cả các loài động vật, liên kết gene chỉ có ở giới đực mà không có ở giới cái.

Câu 2. Hiện tượng nhiều gene cùng phân bố trên chiều dài của nhiễm sắc
thể hình thành nên
A. nhóm gene liên kết.
C. các cặp gene tương phản.

B. cặp nhiễm sắc thể tương đồng.
D. nhóm gene độc lập.

Câu 3. Di truyền liên kết có thể xảy ra khi nào?
A. Khi cặp bố mẹ thuần chủng và khác nhau bởi hai cặp tính trạng tương phản.
B. Khi không có hiện tượng di tuyền liên kết với giới tính.
C. Khi các cặp gene quy định các tính trạng nằm trên cùng một cặp nhiễm sắc thể tương
đồng.
D. Khi các gene nằm trên các cặp nhiễm sắc thể khác nhau.

Câu 4. Ai là người phát hiện ra hiện tượng di truyền liên kết ở sinh vật?

A. Mendel.

B. Morgan.

C. Darwin.

D. Paplop.