BÀI 11: ĐÈN ĐIỆN

MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Nhận biết được các bộ phận chính của một số loại
bóng đèn
 
- Mô tả được nguyên lý làm việc của một số loại bóng
đèn
  
- Lựa
chọn và sử dụng được các loại bóng đèn đúng
cách tiết kiệm và an toàn

Lịch sử hình thành và
phát minh ra đèn sợi
đốt:Năm 1879, nhà bác

Nhà bác học Thomas Edison

học người Mĩ Thomas
Edison đã phát minh ra
đèn sợi đốt đầu tiên. Năm
1939 đèn huỳnh quang
xuất hiện. Vậy để phân
biệt được các loại đèn
điện và biết được cấu tạo,
đặc điểm, nguyên lí làm
việc của đèn sợi đốt ra
sao, bài học hôm nay
chúng ta cùng tìm hiểu.

I. KHÁI QUÁT CHUNG
Đèn điện là đồ dùng điện dùng để chiếu sáng  ngoài
công dụng chiếu sáng một số loại đèn điện còn được
dùng để sưởi ấm trang trí

II . MỘT SỐ LOẠI BÓNG ĐÈN THÔNG DỤNG

1. ĐÈN SỢI ĐỐT
a. Cấu tạo

Đèn sợi đốt còn gọi là đèn dây tóc
Quan sát hình 11.2, hãy tìm hiểu cấu tạo của đèn sợi đốt và điền
tên các bộ phận chính của đèn vào chỗ trống (…) ở các câu
sau:
2
Bóng thuỷ tinh
1…………………...:
Sợi đốt
2……………………:
Đuôi đèn
3……………………:
Dựa vào hình em hãy cho
biết đuôi đèn có mấy loại?

1
a

Có 2 loại: đèn đuôi xoáy hình a, đèn
đuôi ngạnh hình b.

b
3
Hình 11.2

1. ĐÈN SỢI ĐỐT
a. Cấu tạo
Đèn sợi đốt còn gọi là đèn dây tóc
Đèn sợi đốt có ba bộ phận chính:
+ Sợi đốt
+ Bóng thuỷ tinh
+ Đuôi đèn
* Sợi đốt (còn gọi là dây tóc)
-Tại
Hãy
Sợisao
đốt
quan
là
sát
và
cho
loại
biết
có dạng
dây
tóc
xo
nóidây
sợikim
đốt
là phần
tử lò
quan
xoắn,
bóngthường
đèn có
làm
hình
bằng
dạng
vonfram
gì? Được
để
trọng
nhất
của
đèn?
chịu
làmđược
bằngđốt
vậtnóng
liệu ởgì?
nhiệt độ cao.
Vì ở đó điện năng được biến thành
- Sợitóc
đốtđược
là phần
tửbằng
quan trọng
nhấtcó
Dây
làm
kim
loại
quang năng.
của đèn,
đó điệnthường
năng được
dạng
lò xoở xoắn,
làmbiến
bằng
đổi thành quang năng.
Vonfram.

1. ĐÈN SỢI ĐỐT

a. Cấu tạo
*) Sợi đốt (còn gọi là dây tóc)
*) Bóng thuỷ tinh
Bóng đèn sợi đốt được làm bằng
vật liệu gì?
Được làm bằng thuỷ tinh chịu nhiệt
Vì sao phải hút hết không khí (tạo chân
không)và bơm khí trơ vào bóng?
Để làm tăng tuổi thọ của bóng

1. Đèn sợi đốt
Bóng
thủy tinh
a.*.Cấu
tạo



- Bóng thủy tinh được
làm bằng thủy tinh chịu
nhiệt.
- Rút hết không khí và
bơm khí trơ vào để làm
tăng tuổi thọ của bóng.
- Có 2 loại: + bóng sáng
+ Bóng mờ

1. ĐÈN SỢI ĐỐT

Hai cực
tiếp xúc

a. Cấu tạo
*) Đuôi đèn
Đuôi đèn được làm bằng vật liệu gì?
Trên đuôi đèn có mấy cực tiếp xúc?
Đuôi đèn được làm bằng đồng hoặc sắt
tráng kẽm và được gắn chặt với bóng thuỷ
tinh.
Trên đuôi có hai cực tiếp xúc
Quan sát hình hãy cho biết có mấy kiểu
đuôi đèn?
Có hai kiểu:
- Đuôi xoáy
- Đuôi ngạnh

1. ĐÈN SỢI ĐỐT

a. Cấu tạo
b. Nguyên lý làm việc
Quan sát hiện tượng phát sáng của đèn em hãy
nêu nguyên lý làm việc của đèn sợi đốt?
Khi đóng điện, dòng điện chạy trong dây tóc đèn làm dây
Tóc đèn nóng lên đến nhiệt độ cao, dây tóc đèn phát sáng.

1. ĐÈN SỢI ĐỐT

a. Cấu tạo
b. Nguyên lý làm việc
c. Đặc điểm của đèn sợi đốt
*) Đèn phát ra ánh sáng liên tục
*) Hiệu suất phát quang thấp
Vì sao hiệu suất phát quang của đèn sợi đốt thấp?
Khi làm việc chỉ có khoảng 4% dến 5% điện năng tiêu thụ của
đèn được biến thành quang năng -> không tiết kiệm điện năng.
*) Tuổi thọ thấp
Khi làm việc sợi đốt nóng ở nhiệt độ cao nên nhanh hỏng,
tuổi thọ khoảng 1000 giờ.

1. ĐÈN SỢI ĐỐT

d. Số liệu kĩ thuật
- Điện áp định mức: 127V; 220V
- Công suất định mức: 15W; 25W; 40W; 60W; 75W;
100W; 200W; 300W.

Em hãy cho biết trên bóng đèn thường ghi những số liệu gì?
Nó có ý nghĩa gì?

Điện áp
định mức

Công suất
định mức

Nhà em sử dụng nguồn điện có điện áp 220V, em cần mua
một bóng đèn cho đèn bàn học.
Trong ba bóng đèn có số liệu dưới đây, em sẽ chọn mua bóng
nào? Tại sao?
a. Bóng đèn 1: 220V - 40W
b. Bóng đèn 2: 110V - 40W
c. Bóng đèn 3: 220V - 330W

1. Đèn sợi đốt
A,Cấu tạo
B,Nguyên lí làm việc
C, Đăc điểm
D, Số liệu kĩ thuật
Điện áp định mức

127V, 220V…

Công suất định mức 15W, 25 W, 40W,
60W, 75W…

ĐÈN HUỲNH QUANG

2. Bóng đèn huỳnh quang
a. Cấu tạo
Đèn ống huỳnh quang gồm có những bộ phận nào?
Ống thủy tinh
RAÛNG ÂÄNG
Chân đèn

Hai điện cực
Lớp bột huỳnh
quang
Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

a. Cấu tạo
Đèn ống huỳnh quang gồm có 2 bộ phận chính:
+ Ống thủy tinh
+ 2 Điện cực
Ống thủy tinh
RAÛNG ÂÄNG
Hai điện cực

Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

a. Cấu tạo.
*. Ống thủy tinh

Ống thủy tinh có đặc điểm gì ?
RAÛNG ÂÄNG

Ống thủy tinh
Cấu tạo đèn ống huỳnh quang

a. Cấu tạo.
*. Ống thủy tinh
- Có các loại chiều dài: 0,6m; 1,2m; 1,5m; 2,4m...
- Mặt trong có phủ lớp bột huỳnh quang.
- Trong ống không có không khí, có một ít thủy ngân và khí
trơ(acgon,kripton).
RAÛNG ÂÄNG
Ống thủy tinh

Lớp bột huỳnh quang
có tác dụng gì ?
Lớp bột huỳnh quang có tác dụng tạo ra ánh sáng

Ống thủy tinh

Bột huỳnh
quang
0,3 m

0,6 m
1,2 m
2.4 m

1,5 m

*. Điện cực

Điện cực được làm bằng vật liệu gì?
Điện cực có cấu tạo như thế nào ?

*. Điện cực
Chân đèn

- Làm bằng dây vonfram có dạng lò xo xoắn.
- Điện cực được trán 1 lớp bari-oxit để phát ra điện tử.

Điện
cực

- Có 2 đầu tiếp điện đưa ra ngoài (chân đèn) để nối với nguồn
điện.

c. Đặc điểm của đèn ống huỳnh quang.
*. Hiện tượng nhấp nháy
- Đèn phát ra ánh sáng không liên tục , gây mỏi mắt
*. Hiệu suất phát quang cao
- Khi đèn làm việc, khoảng 20% - 25% điện năng biến đổi
thành quang năng
*. Tuổi thọ cao
- Khoảng 8000h
*. Mồi phóng điện
- Dùng chấn lưu điện cảm, tắc te hoặc chấn lưu điện tử

d. Các số liệu kĩ thuật
Trên bóng đèn có ghi 220V- 40W, các số liệu đó có ý nghĩa gì?
- 220V: Điện áp định mức.
- 40W: Công suất định mức.

d. Các số liệu kĩ thuật
- Điện áp định mức :127V, 220V
- Công suất định mức : 18W, 20W, 36W, 40W. . .

e. Sử dụng
Đèn huỳnh quang thường được sử dụng ở đâu? Làm thế nào để
giữ cho đèn phát sáng tốt ?
- Đèn huỳnh quang thường được sử dụng để chiếu sáng trong
nhà.
- Để giữ cho đèn phát sáng tốt ta phải lau chùi bộ đèn thường
xuyên.

3. Bóng đèn compact
Bóng đèn compact là bóng
đèn huỳnh quang có công suất
nhỏ có hình chữ U hoặc có
dạng ống xoắn

3. Bóng đèn compac
Cấu tạo của đèn compac

Bóng đèn
Đuôi đèn

3. Đèn compac
- Cấu tạo: Gồm 2 phần: Bóng đèn và đuôi đèn. Chấn lưu
được đặt trong đuôi đèn.
- Nguyên lý làm việc: Giống đèn ống huỳnh quang.
- Đặc điểm: Kích thước gọn, nhẹ, dễ sử dụng. Hiệu suất phát
quang gấp khoảng 4 lần đèn sợi đốt.

Bóng
đèn
Đuôi
đèn

Chấn lưu

Các số liệu kĩ thuật
Trên bóng đèn có ghi 220V- 8W, các số liệu đó có ý nghĩa gì?
- 220V: Điện áp định mức.
- 8W: Công suất định mức.

Các số liệu kĩ thuật
- Điện áp định mức :127V, 220V
- Công suất định mức : 8W, 15W, . . .

4. Bóng đèn LED
Khi hoạt động bảng mạch Led
phát ra ánh sáng và vỏ bóng
giúp phân bố đều ánh Sáng

LED là loại linh kiện điện tử phát sáng khi có
dòng điện chạy qua. Lumen là đơn vị đo độ 
sáng phát ra từ một nguồn sáng kí hiệu là lm  
 

Bóng đèn huỳnh quang và bóng đèn compact
tiêu thụ điện ít hơn so với bóng đèn sợi đốt. 
Bóng bóng  LED tiết kiệm  điện nhiều nhất

MẪU BÁO CÁO THỰC HÀNH

Họ và tên học sinh: ………………………
Lớp:…………………………………………….
1.Loại bóng đèn………………………………
2. Cấu tạo và bộ phận chính của bóng đèn
Loại bóng đèn

Thông số kĩ thuật

Tên bộ phận chính

Chức năng

Kết nối năng
lực

Một nhà sản xuất đưa ra các thông tin về độ sáng
và công suất tiêu thụ của một số loại bóng đèn
như sau
Độ sáng
( Lumen)

Công suất tiêu thụ
Bóng đèn sợi đốt

Bóng đèn compact

Bóng đèn Led

220

25 W

6W

3W

400

40 W

9W

5W

700

60 W

12 W

7W

Nếu một bóng đèn sợi đốt với thông số kỹ thuật 220V
- 40w bị hỏng? Em hãy tham khảo thông tin trên và
lựa chọn một loại bóng đèn để thay thế ?Giải thích sự
lựa chọn của em

Thực hành

 I. Chuẩn bị

Dụng cụ thiết bị: bóng đèn các loại
Phiếu báo cáo thực hành cá nhân theo mẫu( hình 11.6)

Thực
hành
 II. Nội dung và trình  tự thực
hành
1. Nhận biết và phân loại
các loại bóng đèn

2. Đọc thông số kĩ thuật của
mỗi loại bóng đèn
3. Quan sát và chỉ ra chức
năng của các bộ phận
chính của mỗi bóng đèn và
ghi vào vở theo mẫu báo
cáo

Thực hành

 I. Chuẩn bị

Dụng cụ thiết bị: bóng đèn các loại
Phiếu báo cáo thực hành cá nhân theo mẫu( hình 11.6)

MẪU BÁO CÁO THỰC HÀNH

Họ và tên học sinh: ………………………
Lớp:…………………………………………….
1.Loại bóng đèn………………………………
2. Cấu tạo và bộ phận chính của bóng đèn

Loại bóng đèn

Thông số kĩ
thuật

Tên bộ phận
chính

Chức năng

Kết nối năng
lực

Một nhà sản xuất đưa ra các thông tin về độ sáng
và công suất tiêu thụ của một số loại bóng đèn
như sau
Độ sáng
( Lumen)

Công suất tiêu thụ
Bóng đèn sợi đốt

Bóng đèn compact

Bóng đèn Led

220

25 W

6W

3W

400

40 W

9W

5W

700

60 W

12 W

7W

Nếu một bóng đèn sợi đốt với thông số kỹ thuật 220V
- 40w bị hỏng? Em hãy tham khảo thông tin trên và
lựa chọn một loại bóng đèn để thay thế ?Giải thích sự
lựa chọn của em

 Giờ trái đất là một sự kiện quốc tế hàng năm   do 
Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên khuyên các hộ gia
đình, cơ sở kinh doanh tắt đèn điện và các thiết bị
điện không ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt trong
vòng 60 phút

Vận dụng
1. Gia đình em đang sử dụng bóng đèn loại nào ở
khu vực sinh hoạt chung, khu vực nghỉ ngơi, khu
vực nấu ăn?
 2. Đề xuất phương án thay thế bóng đèn ở gia
đình em sao cho tiết kiệm điện năng?