Trò chơi:
BƯỚC LÊN THIÊN ĐƯỜNG
B
B 7
B 6
B 5
B 4
B 3
B 2
1

LÊ
N

c
1

c
2

c
3

c
4

c
5

c
6

c
7

Câu 1
 Bài

26 - Thực hành các em đã chứng minh
được trong quá trình hô hấp tế bào có xảy ra
hiện tượng:

A. Toả nhiệt,
B. Hấp thụ khí oxygen và thải khí carbon dioxide
C. Thu nhiệt
D. Tỏa nhiệt, hấp thụ khí oxygen và thải khí
carbon dioxide

D

Câu 2
 Yêu

cầu chuẩn bị bài học hôm nay không
có nội dung nào?

 A/

Chuẩn bị mẫu vật

 B/

Nộp báo cáo thực hành

 C/

Chuẩn bị bảng nhóm

 D/

Chuẩn bị vở ghi

A

Câu 3
Hôm

nay chúng ta sẽ tìm hiểu
nội dung bài số:
A/ 26
B/ 27
C/28
D/29

Câu 4
 Bài

học hôm nay sẽ tìm hiểu về quá trình
nào của sinh vật?

 A/

Trao đổi nước

 B/

Trao đổi thức ăn

 C/

Trao đổi chất

 D/

Trao đổi khí

Câu 5
Phần

quà đặc biệt:

Câu 6
Trao đổi khí ở những sinh vật :
A/ Động vật
B/ Cả thực vật khi có ánh sáng mặt trời
C/ Cả động vật, thực vật và con người
D/ Chỉ có ở con người

Câu 7
 Dự

A/ 5
B/ 4
C/ 3
D/ 2

đoán bài 27 được học trong mấy tiết?

Em hãy thực hiện động tác hít sâu 3 giây,
sau đó thở ra nhẹ nhàng.
Lặp lại động tác 3 lần.

Khi hô hấp con người hấp thụ khí gì và thải ra
ngoài môi trường khí gì?

Oxygen
Cabon
dioxide

Các loại khí O2 cà CO2 vận chuyển qua cơ quan của hệ hô

Thực vật có trao đổi khí không
?

Thực vật trao đổi khí được thực hiện ở trong cả
quá trình hô hấp và quang hợp

BÀI 27
TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT

CHỦ ĐỀ 7 - BÀI 27
TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT

BÀI 27: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
1. TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT:

Quá trình trao đổi khí ở thực vật, động vật diễn ra
vào thời gian nào trong ngày?

Trả lời:
- Quá trình trao đổi khí ở thực vật, động vật
diễn ra suốt ngày đêm.
- Ở động vật, trao đổi khí thực hiện qua quá
trình hô hấp.
- Ở thực vật, trao đổi khí thực hiện qua cả quá
trình hô hấp (suốt ngày đêm) và quang hợp (khi
có ánh sáng).

Trả lời:
- Cơ chế chung của trao đổi khí giữa cơ thể với
môi trường ngoài là cơ chế khuếch tán.
- Cơ chế khuếch tán là hiện tượng các phân tử khí
di chuyển từ nơi có nồng độ cao sang nơi có nồng
độ thấp, không tiêu tốn năng lượng.

Nêu vai trò của sự trao đổi khí với cơ thể sinh vật?
Trả lời:
giúp cơ thể trao đổi chất với môi trường bên ngoài.

Cho biết mối liên hệ giữa sự trao đổi khí và hô hấp
tế bào?
Trả lời:
Sự trao đổi chất ở cơ thể tạo điề kiện cho hô hấp tế
bào diễn ra.

Luyện tập trang 123: Hoàn thành thông tin
về sự trao đổi khí ở động vật, thực vật trong
bảng sau:
Oxygen
Carbon dioxide
Oxygen

Carbon dioxide
Oxygen
Carbon dioxide

Trao đổi khí là sự trao đổi các chất khí
(carbon dioxide và oxygen) giữa cơ thể với
môi trường.

MỤC TIÊU

START

12
3

9
6

Hết Giờ

Trao đổi khí ở sinh vật là quá trình

A. Lấy khí O2 từ môi trường vào cơ thể và thải khí CO2 từ cơ
thể ra môi trường.
B. Lấy khí CO2 từ mòi trường vào cơ thể và thải khí O2 từ cơ
thể ra mòi trường.
C. Lấy khí O2 hoặc CO2 từ môi trường vào cơ thể, đóng thời
thải khí CO2 hoặc O2 từ cơ thể ra môi trường.
D. Lấy khí CO2 từ môi trường vào cơthể, đồng thời thải khí
O2và CO2 ra ngoài môi trường.

Đ/án: C

START

12
3

9
6

Hết Giờ

Trao đổi khí ở thực vật diễn ra thông qua quá
trình nào?
A. Quang hợp và thoát hơi nước.
B. Hô hấp.
C. Thoát hơi nước.
D. Quang hợp và hô hấp.

Đ/án: D

START

12
3

9
6

Hết Giờ

Quá trình trao đổi khí ở thực vật
diễn ra vào thời gian nào?

A. sáng
C. Tối
Đ/án: D

B. Chiều
D. Suốt cả ngày đêm

START

12
3

9
6

Quá trình trao đổi khí ở động
vật diễn ra vào thời gian nào?

Hết Giờ

A. sáng
C. Tối

B. Chiều

D. Suốt cả ngày đêm

Đ/án: D

START

12
3

9
6

Hết Giờ

Tại sao khi ở trong phòng kín đông
người một thời gian thì cơ thể
thường thấy nhịp hô hấp tăng?
Đ/án:
- Trong phòng kín đông người, lượng CO2
ngày càng tăng còn O2 ngày càng giảm do
quá trình trao đồi khí của cơ thể dẫn đến
không khí hít vào thiếu O2,
- Vì vậy nhịp hô hấp tăng để lấy đủ O2 cho
cơ thể.

START

12
3

9
6

Hết Giờ

Cơ chế khuếch tán . Các phân tử khí di
chuyển từ nơi có ……(1)… đến nơi
có…………(2)

A. (1)nồng độ cao (2)
nồng độ thấp

B. (1)nồng độ thấp (2)
nồng độ cao

C. (1)nhiều ánh sáng (2)
ít ánh sáng

D. (1)Nhiệt độ cao (2)
nhiệt độ thấp

Đ/án: A

2. TRAO ĐỔI KHÍ Ở THỰC VẬT:

Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của khí khổng

Khí khổng thường phân bố ở lớp biểu bì mặt
trên hay mặt dưới của lá cây?
Trả lời:
- Ở cây Một lá mầm, khí khổng phân bố ở cả biểu bì
mặt trên và mặt dưới của lá.
- Ở cây Hai lá mầm, khí khổng tập trung chủ yếu ở
biểu bì mặt dưới lá.

Quan sát Hình 27.1, mô tả cấu tạo của khí khổng
phù hợp với chức năng trao đổi khí ở thực vật.

Trả lời:
- Mỗi khí khổng có hai tế bào hình hạt đậu áp sát vào nhau.
Các tế bào hình hạt đậu có thành trong dày, thành ngoài mỏng,
đặc điểm này tạo nên một khe hở (lỗ khí) giữa hai tế bào hình
hạt đậu để khí đi vào và đi ra.
- Lỗ khí không bao giờ đóng lại hoàn toàn đảm bảo sự trao đổi
khí cả ngày đêm ở thực vật.

Dựa vào Hình 27.2, hãy cho biết những chất khí nào
có thể di chuyển ra, vào qua các khí khổng?

Trả lời:

Những khí nào có thể di chuyển ra, vào qua các khí khổng:
carbon dioxide, oxygen, hơi nước.

Khí khổng có vai trò gì đối với cây?
Trả lời:
Khí khổng ở lá cây là
nơi chủ yếu thực hiện
trao đổi khí và hơi
nước với môi trường
qua quá trình hô hấp,
quang hợp và thoát
hơi nước.

Trả
lời:
Quan
sát Hình 27.3, hãy mô tả sự trao đổi khí diễn ra ở lá cây khi
-cây
Sựquang
trao đổi
hợp khí
và hôdiễn
hấp.ra ở lá cây khi cây quang hợp: Cây
quang hợp vào ban ngày hoặc khi có ánh sáng. Khi cây được
chiếu sáng, khí khổng mở, khí carbon dioxide khuếch tán từ
môi trường qua khí khổng vào khoang chứa khí rồi tới tế bào
thịt lá để cung cấp cho quá trình quang hợp. Ngược lại, khí
oxygen được tạo ra từ quá trình quang hợp sẽ khuếch tán từ
tế bào thịt lá vào khoang chứa khí rồi qua khí khổng để đi ra
ngoài môi trường.
- Sự trao đổi khí diễn ra ở lá cây khi cây hô hấp: Cây hô hấp
suốt ngày đêm. Khi hô hấp, oxygen khuếch tán từ môi trường
qua khí khổng vào khoang chứa khí rồi tới tế bào thịt lá để
cung cấp cho quá trình hô hấp. Ngược lại, khí carbon dioxide
được tạo ra từ quá trình hô hấp tế bào sẽ khuếch tán từ tế bào
thịt lá vào khoang chứa khí rồi qua khí khổng để đi ra ngoài
môi trường.

Sự trao đổi khí có vai trò gì đối với thực
vật và đối với môi trường?
Trả lời:
- Vai trò của trao đổi khí đối với thực vật: Sự trao đổi khí
giúp cung cấp các chất khí (carbon dioxide hoặc oxygen) cho
các hoạt động sống trong cơ thể (quang hợp, hô hấp tế bào,
…). Đồng thời, sự trao đổi khí giúp đào thải các chất khí
(carbon dioxide hoặc oxygen) được tạo ra từ các hoạt động
sống trong cơ thể (hô hấp tế bào, quang hợp,…) tránh việc
tích tụ chất khí gây hại cho cơ thể.
- Vai trò của trao đổi khí đối với môi trường: Sự trao đổi khí
giúp cân bằng hàm lượng khí oxygen và khí carbon dioxide
trong môi trường; tránh hiện tượng hiệu ứng nhà kính kéo
theo các thảm họa môi trường khác như lũ lụt, hạn hán,…

• Thực vật trao đổi khí với môi trường chủ yếu
qua khí khổng ở lá cây trong quá trình quang
hợp và hô hấp.
• Khí khổng có hai tế bào hình hạt đậu, xếp úp
vào nhau tạo ra một khe khí khổng. Khi khí
khổng mở, các loại khí khuếch tán vào và ra
khỏi lá.

Vì sao ban đêm không nên để nhiều hoa hoặc cây
xanh trong phòng ngủ đóng kín cửa?

Trả lời:
Ban đêm không nên để nhiều hoa hoặc cây xanh trong
phòng ngủ đóng kín cửa vì:
- Vào ban đêm, khi không có ánh sáng, cây không quang
hợp mà chỉ hô hấp. Trong quá trình hô hấp, cây lấy vào
khí oxygen và thải ra khí carbon dioxide.
- Vì vậy, trong phòng ngủ vào buổi tối đóng kín cửa
(không khí khó lưu thông), nếu để nhiều hoa hoặc cây
xanh, hoa và cây sẽ lấy oxygen trong phòng và thải ra khí
carbon dioxide. Khi đó, hàm lượng khí oxygen trong
phòng giảm và hàm lượng khí carbon dioxide tăng gây ra
những tác động không tốt cho hô hấp của người trong
phòng.

EM CÓ BIẾT:

Ở đa số các cây trên cạn, khí khổng thường
phân bố ở lớp biểu bì mặt dưới của lá, tránh
sự thoát hơi nước quá nhiều khi tiếp xúc trực
tiếp với ánh sáng mặt trời. Đối những cây có
lá nổi trên mặt nước như sen, súng,…khí
khổng chỉ có ở mặt trên của lá.

3. TRAO ĐỔI KHÍ Ở ĐỘNG VẬT:

Tìm hiểu cơ quan trao đổi khí ở động vật

Kể tên các cơ quan thực hiện sự trao đổi khí
ở động vật?
Trả lời:
Cơ quan trao đổi khí ở động vật rất đa dạng. Các
loài động vật có thể trao đổi khí qua da, qua hệ
thống ống khí, qua mang, qua phổi,…

Quan sát Hình 27.4, hãy cho biết các đại diện:
giun đất, ruồi, cá, chó trao đổi khí qua các cơ quan
nào?

VIDEO SỰ TRAO ĐỔI KHÍ Ở MỘT SỐ ĐỘNG VẬT

TÌM HIỂU ĐƯỜNG ĐI CỦA KHÍ QUA CÁC CƠ
QUAN HÔ HẤP Ở NGƯỜI

Hãy kể tên các cơ quan hô hấp ở người?

AI VỀ
ĐÍCH

- Các bạn sẽ nhận một quả bóng từ Cô.
- Qủa bóng chuyền đến khi dừng bài hát,
bạn sẽ phải kể tên MỘT cơ quan hô hấp ở
người trong thời gian 2 phút.
- Bạn nào kể đúng, sẽ được ĐIỂM CỘNG.
Bnạ sau, không nhắc lại từ khóa của bạn
trước.

Quan sát Hình 27.5, hãy:
- Nêu tên các cơ quan trong hệ hô hấp của người.
- Mô tả đường đi của khí oxygen và carbon dioxide
qua các cơ quan hô hấp ở người.
Trả lời:
- Các cơ quan trong hệ hô hấp của người:
Mũi, thanh quản, khí quản, phế quản, hai
lá phổi.
- Mô tả đường đi của khí oxygen và
carbon dioxide qua các cơ quan hô hấp ở
người:
+ Đường đi của khí oxygen: Mũi → thanh
quản → khí quản → phế quản → phổi.
+ Đường đi của khí carbon dioxide: Phổi
→ phế quản → khí quản → thanh quản →
mũi.

TRẢ LỜI CÂU HỎI Ở HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
 Hình bên thể hiện sự trao đổi khí giữa cơ thể
người với môi trường. Cơ thể chúng ta lấy khí
oxygen và thải khí carbon dioxide qua những
hoạt động nào? Các loại khí này vận chuyển
qua các cơ quan của hệ hô hấp như thế nào?

Trả lời:
- Cơ thể chúng ta lấy khí oxygen và thải khí carbon dioxide
qua hoạt động chủ yếu là hô hấp (hít vào, thở ra).
- Sự vận chuyển các loại khí qua các cơ quan của hệ hô hấp
ở người: Khi hít vào, không khí ở môi trường ngoài đi qua
khoang mũi, khí quản, phế quản để đi vào phổi và đến tận
các phế nang trong phổi. Ở các phế nang, oxygen khuếch
tán vào máu và được vận chuyển đến để cung cấp cho các
tế bào trong cơ thể; carbon dioxide từ máu sẽ khuếch tán
vào phế nang và được đưa ra ngoài qua việc thở ra.

3. TRAO ĐỔI KHÍ Ở ĐỘNG VẬT:
GHI NHỚ:

- Ở động vật, trao đổi khí giữa cơ thể với môi
trường diễn ra ở cơ quan trao đổi khí như bề mặt
da, hệ thống ống khí, mang, hoặc phổi.
- Ở người, trao đổi khí diễn ra ở phổi. Khi hít
vào, khí oxygen trong không khí được dẫn vào
phổi đến các phế nang. Tại các phế nang, khí
oxygen khuếch tán vào mạch máu, khí carbon
dioxide từ máu sẽ khuếch tán vào phế nang và
thải ra môi trường qua động tác thở.