Tri thức tiếng Việt

Mở rộng thành phần chính
và trạng ngữ trong câu bằng cụm từ

Trò chơi

Ai nhanh
hơn

Chọn đáp án đúng:
Các thành phần chính
trong câu tiếng Việt gồm:
A. Trạng ngữ và chủ
ngữ
B. Trạng ngữ và vị ngữ
C. Chủ ngữ và vị ngữ

Chọn đáp án đúng:
Đâu là một trong các thành
phần phụ của câu?
A. Vị ngữ
B. Trạng ngữ
C. Chủ ngữ

Chọn từ/cụm từ thích hợp điền vào chỗ
trống:
Cụm từ có… kết hợp với nhau nhưng
chưa tạo thành câu, trong đó có một
từ (danh từ/ động từ/ tính từ) làm…,
các từ còn lại bổ sung ý nghĩa cho
thành phần trung tâm.
A. hai từ trở lên
trung tâm
B. hai từ … chủ ngữ

…

C. chủ ngữ và vị ngữ … trung
tâm

Chọn đáp án đúng:
Đáp án nào sau đây chỉ
chứa các cụm từ thường
gặp.
A. Danh từ, tính từ,
động từ
B. Cụm danh từ, cụm tính từ, cụm
động từ
C. Danh từ, đại từ, tính từ,
động từ

Xác định trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ
trong câu sau:

Dưới ánh nắng, những cánh hoa
khoe sắc.

Dưới ánh nắng, những cánh hoa
TN

khoe sắc.

CN

VN

Câu trong tiếng Việt có hai
thành phần chính (chủ ngữ,
vị ngữ) và thành phần phụ
(một trong số đó là trạng
ngữ).

Có thể mở rộng các thành phần
của câu không? Và mở rộng
bằng cách nào?

mao lương (từ)
 hàng ngàn cây mao lương
hoa vàng (cụm từ)
chính là một điều bí mật (cụm
từ đơn giản)
 chính là điều bí mật mà tôi
muốn chia sẻ với bạn (cụm từ
phức tạp)
Trước ánh sáng (cụm từ đơn
giản)
 Trước ánh sáng của trái tim
Danko (cụm từ phức tạp)

Có thể mở rộng trạng ngữ, thành phần chính
bằng cụm từ.
Cách mở rộng:
Từ  Cụm từ
Cụm từ đơn giản  cụm từ phức tạp

Mở rộng trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ
trong câu sau:

Dưới ánh nắng, những cánh hoa
khoe sắc.

Dưới ánh nắng ban mai,
những cánh hoa hồng đua
nhau khoe sắc.
 Miêu tả chi tiết, rõ ràng
hơn.

Thực hành tiếng Việt

CUỘC THI
KHĂN TRẢI BÀN
MỞ RỘNG

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
1. Lớp chia thành 5 nhóm (tương ứng với các
câu a, b, c, d, đ trong bài tập 1, trang
83/SGK).
2. Mỗi thành viên tự đọc cặp ngữ liệu và ghi ra
nhận xét của mình lên một phần bảng
nhóm.
3. Các thành viên trong nhóm thống nhất các
tác dụng hợp lý nhất của việc mở rộng trạng

Bài tập 1 (SGK/83)
a1 và a2. Mở rộng chủ ngữ thành cụm từ: Chàng Đan-kô can
trường và kiêu hãnh.

cách
Đan-kô
b1Làm
và rõ
b2.đặc
Mởđiểm
rộngtính
trạng
ngữ
thành cụm từ: Đến cửa sổ nhà
Đào

thể ngữ thành các cụm từ: giữa tiếng
c1Làm
và rõ
c2.địa
Mởđiểm
rộngcụtrạng

gầm gào đắc thắng của rừng rú, trong bóng tối run rẩy; mở
rộng chủ ngữ thành cụm từ: những con người dữ tợn và mệt
mỏi ấy

rõ địa
khung
cảnh; cụm
làm rõ
trạng
d1Làm
và d2.
Mở điểm,
rộng vị
ngữ thành
từ:đặc
mộtđiểm
thung
lũngthái
rất
tinh
thần
đẹp với
những đồng cỏ xanh rờn hai bên
 Làm rõ đặc điểm, tính chất của khung cảnh

đ1 và đ2. mở rộng vị ngữ thành cụm từ: chú ong lạc đường
mà cô đã bỏ quên ở ngoài cửa, khi cô vào trong nhà.
 Làm rõ thông tin về chú ong.

Bài tập 2 (SGK/83 - 84)
a. Trạng ngữ: Nhìn qua ô cửa
Chủ ngữ: ta
Vị ngữ: có cảm tưởng như đứng trước một bể nuôi cá khổng lồ.
b. Chủ ngữ: trái tim
Vị ngữ: cháy sáng rực như mặt trời, sáng hơn mặt trời, và cả
khu rừng im lặng, sáng lên dưới ngọn đuốc của lòng thương
yêu
vĩ đại
c. Trạng
ngữ: đối
dướivới
ánh mọi
hoàngngười.
hôn
Chủ ngữ: trời, sông.
Vị ngữ: đã về chiều, đỏ như dòng máu nóng hổi phụt ra từ bộ ngực bị xé rách của
Đan-kô.
Nếu chúng ta bỏ bớt các cụm từ "khổng lồ" ở câu
a, "dưới ngọn đuốc của lòng thương yêu vĩ đại
đối với mọi người" ở câu b, "phụt ra từ bộ ngực
bị xé rách của Đan-kô" ở câu c thì ý nghĩa của
các câu trên sẽ thay đổi, các đối tượng miêu tả
sẽ không được làm rõ về các đặc điểm, tính chất.

Bài tập 3 (SGK/84)
Câu
 a

b

c

Thành phần được
mở rộng

Câu sau khi mở rộng

Tác dụng của
việc mở rộng
Cụ thể hoá cấp độ
của cơn mưa. 

 vị ngữ

Trời mưa lất phất.  

chủ ngữ

Chú mèo mướp đang Làm rõ chủng loại
nằm ngủ ngon lành.
của chú mèo.

trạng ngữ

Dưới ánh trăng huyền Làm rõ đặc điểm về
ảo, cảnh vật trông thật vẻ đẹp của ánh
đẹp.
trăng.

Bài tập 4 (SGK/84)
a. Biện pháp tu từ nhân hoá (cái mõm hôi
thối của đầm lầy)  làm sinh động hoá
hình ảnh cái đầm lầy.
b. Biện pháp tu từ so sánh (Cây cối được
ánh chớp lạnh lẽo rọi sáng, nom như
những vật sống,…)  giúp cho khung
cảnh được tái hiện lại một cách cụ thể,
sinh động hơn.

Vận dụng

Viết đoạn văn ngắn
(150 – 200 chữ) kể lại một
câu chuyện mang yếu tố
viễn tưởng, có sử dụng ít
nhấ hai câu được mở rộng
các thành phần chính và
trạng ngữ.

Bảng tiêu chí
đánh giá

Tiêu chí

1.Sử dụng đúng ngôi kể.
2. Nội dung bài học phù hợp với văn
bản.
3. Sử dụng ít nhất hai câu mở rộng
thành phần chính và trạng ngữ bằng
cụm từ.
4. Hình thức đoạn văn khoảng (150

Đạt/ chưa
đạt