BÀI 25

Tiết 118: TRUYỀN
NĂNG LƯỢNG
NHIỆT (tiết 2)

I. Các hình thức truyền năng lượng nhiệt
3. Hiện tượng bức xạ nhiệt

Ngoài lớp khí quyển bao quanh Trái Đất, khoảng không gian còn
lại giữa Mặt Trời và Trái Đất là chân không. Tuy nhiên, hằng ngày
Mặt Trời vẫn không ngừng truyền năng lượng tới Trái Đất. Vậy năng
lượng được truyền từ Mặt Trời tới Trái Đất bằng cách nào?

Hiện tượng bức xạ nhiệt

3. Hiện tượng bức xạ nhiệt

 Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt ( các tia nhiệt đi
thẳng ) và có thể truyền qua chân không
Ví dụ :
+Nhiệt do Mặt Trời truyền xuống Trái Đất chủ yếu bằng bức xạ nhiệt.

Phiếu học tập số 1:
?1. Đứng gần một bếp lửa, ta cảm thấy nóng. Nhiệt năng mà cơ thể
nhận được từ bếp chủ yếu là do dẫn nhiệt, đối lưu hay bức xạ nhiệt?
?2. Tại sao mùa hè người ta thường mặc áo màu trắng, ít mặc áo màu
đen?

Sản phẩm phiếu học tập số 1:
?1. Đứng gần một bếp lửa, ta cảm thấy nóng. Nhiệt năng mà cơ thể
nhận được từ bếp chủ yếu là do bức xạ nhiệt.
?2. Mùa hè người ta thường mặc áo màu trắng, ít mặc áo màu đen vì
các vật có màu sáng ít hấp thụ các tia nhiệt hơn nên mặc áo trắng vào
mùa hè sẽ giảm khả năng hấp thụ các tia nhiệt làm cho ta có cảm giác
mát hơn.

II.TRUYỀN NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH

Nhiệt độ trung bình của bề mặt Mặt Trời khoảng 6000 °C nên bức xạ
nhiệt của Mặt Trời là những bức xạ mạnh có thể dễ dàng truyền qua lớp khí
quyểnTrái Đất và các chất rắn trong suốt khác. Nhiệt độ trung bình của bề
mặt Trái Đất chỉ khoảng 18°C nên bức xạ nhiệt của Trái Đất là những bức
xạ yếu, không vượt qua được lớp khí quyển bao quanh Trái Đất, không vượt
qua được ngay cả các lớp kính trong suốt. Người ta đã dựa vào sự khác nhau
của hai loại bức xạ này để làm nhà lợp kính trồng cây nhằm giữ lại nhiều
năng lượng mặt trời hơn, giúp cây trồng trong nhà lợp kính phát triển mạnh
mẽ hơn. Tác dụng giữ bức xạ nhiệt này của nhà lợp kính được gọi là hiệu
ứng nhà kính.
Kết luận: Tác dụng giữ bức xạ nhiệt của nhà lợp kính (nhà kính nhân tạo)
được gọi là hiệu ứng nhà kính.

II.TRUYỀN NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH

Phiếu học tập số 2
Hãy thảo luận về những vấn đề sau đây:
1. Mô tả sự truyền năng lượng trong hiệu ứng nhà kính khí quyển.
2. Những nguyên nhân nào làm tăng nhanh hàm lượng CO2 trong khí
quyển và những biện pháp nào có thể làm giảm sự tăng hàm lượng
CO2 trong khí quyển?
Câu trả lời phiếu học tập số 2:
1. Mặt Trời truyền năng lượng nhiệt xuống Trái Đất dưới hình
thức bức xạ nhiệt. Trái Đất hấp thụ một phần năng lượng này,
đồng thời phản xạ lại một phần dưới hình thức bức xạ nhiệt của
Trái Đất. Bầu khí quyển bao quanh Trái Đất có tác dụng giống
như một nhà lợp kính, giữ lại bức xạ nhiệt của Trái Đất làm cho
bề mặt của Trái Đất và không khí bao quanh nóng lên.

Câu trả lời phiếu học tập số 2:
2. Nguyên nhân làm tăng nhanh hàm lượng CO2 trong khí quyển:
+ Hoạt động sản xuất gia tăng, mở rộng.
+ Quá trình khai thác tài nguyên thiên nhiên.
+ Sự phát triển của các phương tiện giao thông vận tải.
+ Diện tích rừng, diện tích trồng cây xanh giảm….
- Những biện pháp có thể làm giảm sự tăng hàm lượng CO2 trong khí
quyển:
+ Trồng thêm nhiều rừng, nhiều cây xanh.
+ Sử dụng các nguồn năng lượng mới, hạn chế tạo ra khí thải độc
hại, khí CO2 trong sản xuất và giao thông, sinh hoạt như: năng lượng
gió, mặt trời, nước,...
+ Chuyển từ phương tiện giao thông chạy bằng xăng, dầu sang các

II.TRUYỀN NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH

Hiệu ứng nhà kính là năng lượng do các tia nhiệt truyền từ bên ngoài
vào bên trong nhà kính lớn hơn năng lượng do các tia nhiệt từ bên
trong nhà kính truyền ra ngoài

Câu 1. Trong các hình thức truyền nhiệt (dẫn nhiệt, đối lưu,
bức xạ nhiệt), bức xạ nhiệt có đặc điểm khác biệt nhất là:
A. Chỉ xảy ra trong chất lỏng và chất khí.
B. Cần có sự tiếp xúc trực tiếp giữa các vật.
C. Có thể truyền nhiệt xuyên qua chân không.
D. Chỉ truyền được trong các vật rắn có tính dẫn điện.

Câu 2. Tại sao về mùa hè, khi đi ngoài trời nắng, người ta thường ưa
chuộng mặc áo màu sáng (trắng, xanh nhạt) hơn là áo màu tối (đen, tím
than)?
A. Vì áo màu sáng phản xạ nhiệt tốt hơn, hấp thụ bức xạ nhiệt kém hơn.
B. Vì áo màu sáng tỏa nhiệt ra môi trường nhanh hơn.
C. Vì áo màu sáng giúp quá trình đối lưu không khí diễn ra tốt hơn.
D. Vì áo màu sáng dẫn nhiệt kém, giúp cơ thể giữ nhiệt độ ổn định.

Câu 3. Hiệu ứng nhà kính xảy ra do nguyên nhân chủ yếu nào sau
đây?
A. Ánh sáng Mặt Trời không chiếu tới Trái Đất
B. Khí quyển giữ lại một phần nhiệt bức xạ từ Trái Đất
C. Gió thổi làm giảm nhiệt độ Trái Đất
D. Nước biển hấp thụ toàn bộ nhiệt lượng

Câu 4. Tác hại nào sau đây là hậu quả của hiệu ứng nhà kính gia
tăng?
A. Nhiệt độ Trái Đất giảm mạnh
B. Băng tan, mực nước biển dâng cao
C. Không khí trở nên khô hoàn toàn
D. Giảm lượng mưa trên toàn thế giới

Câu 5. Biện pháp nào sau đây góp phần làm giảm hiệu ứng nhà kính?
A. Tăng sử dụng nhiên liệu hóa thạch
B. Chặt phá rừng để lấy đất canh tác
C. Trồng nhiều cây xanh và sử dụng năng lượng tái tạo
D. Xây thêm nhiều nhà máy nhiệt điện

Phích (bình thủy) là
dụng cụ dùng để giữ
nước nóng, có hai lớp
thủy tinh. Giữa hai lớp
thủy tinh là chân không.
Hai mặt đối diện của hai
lớp thủy tinh thường
được tráng bạc. Phích có
nút đậy kín. Hãy phân
tích tác dụng của các bộ
phận sau đây của phích:
lớp chân không; hai mặt
thủy tinh tráng bạc; nút.

Phân tích tác dụng của các bộ phận của phích:
- Lớp chân không có tác dụng ngăn cản sự dẫn nhiệt của nước
nóng ra ngoài.
- Hai mặt thủy tinh tráng bạc có tác dụng phản xạ các tia nhiệt trở
lại nước đựng trong phích, ngăn cản bức xạ nhiệt.
- Nút có tác dụng ngăn cản sự truyền nhiệt bằng đối lưu ra bên
ngoài.

Em có biết:
Cơ thể người luôn truyền nhiệt ra môi trường bên ngoài
nhưng vẫn giữ nhiệt độ không đối vào khoảng 370C. Nếu
không truyền nhiệt ra bên ngoài thì chỉ sau 1 giờ là nhiệt độ
cơ thể người có thể tăng thêm 30C. Trung bình 60% nhiệt do
con người truyền ra bên ngoài dưới dạng bức xạ, 15% dưới
dạng đối lưu, chỉ có 5% dưới dạng dẫn nhiệt, còn lại là do các
nguyên nhân khác.

*Hướng dẫn về nhà cho HS: 
*Đối với bài học ở tiết học này:
- Học bài
- Làm bài tập 25.1, 25.3, 25.4, 25.5 SBT/48,49
- Hướng dẫn làm bài tập 25.4
*Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
- Chuẩn bị : phần III. Công dụng của vật dẫn nhiệt và vật cách nhiệt.
+ Đọc trước bài, trả lời các câu sau:
 Nêu tên những vật dẫn nhiệt tốt, cách nhiệt tốt và ứng dụng của nó trong thực tế.
 Tại sao ở gần biển, không khí mát mẻ hơn ở sâu trong đất liền?