BÀI 6.
HÀNH TRÌNH TRI THỨC
(Nghị luận xã hội)

Tri thức ngữ văn
TỰ HỌC – MỘT THÚ VUI BỔ ÍCH

KHỞI
ĐỘNG

Em hãy xem video “Đác-uyn – Nhà bác học không ngừng
học” và trả lời các câu hỏi:

? Tại sao Đác-uyn dù đã lớn tuổi
nhưng vẫn tiếp tục học? Theo em
việc học của mỗi người có lúc
nào dừng lại không? Vậy việc
học có ý nghĩa gì với chúng ta?

Học là một hoạt động không thể thiếu đối với tất cả mọi người
từ khi sinh ra cho đến suốt cuộc đời. Mỗi người muốn tồn tại
phát triển và thích ứng được với XH thì cần phải học tập ở mọi
hình thức bởi cuộc sống luôn vận động và phát triển không
ngừng. Lê nin từng nói: “Học, học nữa, học mãi”. Câu nói đó
luôn có giá trị ở mọi thời đại, đặc biệt trong xã hội ngày nay
đang hướng tới nền kinh tế tri thức, nó đòi hỏi mọi người phải
vận động để theo kịp sự phát triển của xã hội. Chính vì vậy mà
tinh thần tự học có vai trò vô cùng quan trọng.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

A. TRI THỨC NGỮ VĂN

01. KHÁI NIỆM
Văn bản nghị luận về 1 vấn đề đời sống
VB nghị luận
về
(nghị luận xã hội) được viết ra để bàn về
một vấn đềmột
đời sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối
sống viết ra
để
với xã hội, hay một vấn đề thuộc lĩnh vực
làm gì? tư tưởng, đạo đức, lối sống của con
người.

02. ĐẶC ĐIỂM
Điền từ còn thiếu vào chỗ trống để nêu được đặc điểm văn bản nghị
luận về một vấn đề đời sống
trình tự hợp lí khen
bằng chứng
vấn đề
hiện tượng
chê
lí lẽ
Văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống có những đặc điểm:
- Thể hiện rõ ý kiến………,……., đồng tình, phản đối của người viết đối với
…………………, …………...cần bàn luận.
- Trình bày những……., ……………..để thuyết phục người đọc, người nghe.
Bằng chứng có thể là nhân vật, sự kiện, số liệu liên quan đến vấn đề cần bàn
luận.
- Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo…………………

B. Văn bản:
TỰ HỌC – MỘT THÚ VUI BỔ ÍCH

1. CHUẨN BỊ ĐỌC

? Qua video em hiểu
thế nào là tự học??
Theo em, việc tự học
có gì thú vị?

2. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

*. Tác giả
- Nguyễn Hiến Lê (1912 – 1984)
- Quê: Sơn Tây (Ba Vì – Hà Nội)
- Ông là một tác giả, dịch giả, nhà giáo dục,
nhà văn hoá với nhiều tác phẩm sáng tác, biên
soạn, dịch thuật nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đọc đọc to, rõ ràng

3. SUY NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

1.

Mối liên hệ giữa các ý kiến, lí
lẽ, bằng chứng trong văn bản

THẢO LUẬN NHÓM HOÀN THÀNH PHT SỐ1
Hoàn thiện sơ đồ sau:

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN
Thú vui tự học

Ý kiến 1

Lí lẽ……….
Dẫn chứng………..

Ý kiến 2

Lí lẽ……….
Dẫn chứng………..

Ý kiến 3

Lí lẽ……….
Dẫn chứng………..

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN
Thú vui tự học
Ý kiến 1
Thú tự học giống thú đi bộ

- Lí lẽ: Tự học giúp
người học hình thành
tri thức một cách tự
chủ, tự do
- Dẫn chứng: Biết được
viên Dạ Minh Châu,
khúc Nghệ thường vũ y,
kiến thức về côn
trùng…

Ý kiến 2
Thú tự học là phương
thuốc chữa bệnh âu sầu

Ý kiến 3
Tự học là thú vui tao nhã giúp
nâng tầm tâm hồn ta lên

- Lí lẽ: Việc đọc sách
giúp ta cảm thấy đồng
cảm, an ủi
- Bằng chứng: Bệnh
nhân biết đọc sách mau
lành bệnh hơn, quá trình
đọc sách của Mon-ti
Mông-te-xki-ơ

- Lí lẽ: Tự học giúp ta
tiến bộ, có thể cống
hiến cho xã hội
- Bằng chứng:
+ Thầy kí, bác nông
phu nhờ tự học mà giỏi
nghề, cống hiến
+ Những tấm gương
nhà khoa học tự học…

3.2. Đặc điểm của văn bản nghị luận về một vấn đề trong đời
sống, mối quan hệ giữa đặc điểm văn bản với mục đích của nó

- VB Tự học … được viết ra nhằm
mục đích để thuyết phục người
đọc về lợi ích của việc tự học.

VB nghị luận viết
ra nhằm mục
đích gì?

2. đặc điểm của văn bản nghị luận về một vấn đề trong đời sống,
mối quan hệ giữa đặc điểm văn bản với mục đích của nó

Em có nhận xét gì về những
bằng chứng tác giả nêu ra trong
ý kiến 3? Vì sao những bằng
chứng này có thể làm tăng sức
thuyết phục cho Ý kiến 3?

Đoạn trích có
hai bằng chứng.

Bằng chứng thứ nhất về thầy kí, bác nông phu
là những nhân vật tiêu biểu, quen thuộc trong
đời sống, khẳng định một điều đúng đắn rằng dù
bất kì ai, chỉ cần tìm tòi, học tập thì sẽ tiến bộ và
có thể cống hiến cho xã hội.
Bằng chứng thứ hai là về các nhà khoa học
nổi tiếng có sức ảnh hưởng và quá trình tự học
của họ.

Đặc điểm chung của hai bằng chứng này là: nhiều người biết, đáng tin cậy, được số
đông thừa nhận. Nên những bằng chứng này có tác dụng làm rõ cho ý kiến của người
viết, dễ dàng được người đọc tin tưởng, tiếp nhận, nhờ đó đã thực hiện được mục đích
của văn bản là thuyết phục người đọc về những ích lợi của việc tự học.

Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra “Tự học – một thú vui bổ ích” là văn bản nghị luận
về một vấn đề trong đời sống?
Đặc điểm của văn bản nghị
luận về một vấn đề trong
đời sống
Thể hiện rõ ý kiến khen –
chê, đồng tình – phản đối với
hiện tượng, vấn đề cần bàn
luận

Biểu hiện trong văn bản
“Tự học – một thú vui bổ
ích”

Hướng dẫn trả lời

……………………………
……………………………
…………………

Em hãy ghi ra những ý kiến
thể hiện quan điểm của
người viết về vấn đề tự học

Trình bày được những lí lẽ,
bằng chứng để thuyết phục
người đọc, người nghe

……………………………
……………………………
…………………

Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng
được sắp xếp theo trình tự
hợp lí

……………………………
……………………………
…………………

Em hãy đưa ra một ví dụ về
lí lẽ – bằng chứng trong văn
bản mà em cho là thuyết
phục
Qua các từ như trước hết,
hơn nữa, quan trọng hơn
cả…, em hãy chỉ ra cách sắp
xếp các ý của văn bản

Đặc điểm của văn bản
nghị luận về một vấn đề
trong đời sống
Thể hiện rõ ý kiến khen –
chê, đồng tình – phản đối
với hiện tượng, vấn đề cần
bàn luận
Trình bày được những lí lẽ,
bằng chứng để thuyết phục
người đọc, người nghe
Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng
được sắp xếp theo trình tự
hợp lí

Biểu hiện trong văn bản “Tự học –
Hướng dẫn trả lời
một thú vui bổ ích”
Tác giả bày tỏ sự đồng tình, đề cao
và khẳng định vai trò, ý nghĩa của
việc tự học, coi tự học là một thú vui
bổ ích đối với con người.
Tác giả đưa ra những lí lẽ rõ ràng về
lợi ích của tự học và dẫn chứng bằng
các nhân vật, sự việc tiêu biểu để
làm sáng tỏ quan điểm của mình.
Các ý kiến trong văn bản được sắp
xếp theo trình tự logic, từ trước hết
→ hơn nữa → quan trọng hơn cả,
giúp người đọc dễ theo dõi và bị
thuyết phục.

Em hãy ghi ra những ý
kiến thể hiện quan điểm
của người viết về vấn đề
tự học.
Em hãy đưa ra một ví dụ
về lí lẽ – bằng chứng
trong văn bản mà em cho
là thuyết phục.
Qua các từ như trước hết,
hơn nữa, quan trọng hơn
cả…, em hãy chỉ ra cách
sắp xếp các ý của văn
bản.

Theo em, tự học
như thế nào thì hiệu
quả?

Bài học
Lập kế hoạch và
mục tiêu
Lựa chọn môn
học yêu thích,
học xen kẽ các
môn

Tham gia học nhóm.

Tự học
hiệu quả

Thường xuyên tự
kiểm tra kiến thức
và ôn lại bài.
Đặt thời gian
học từ ít đến
nhiều

Kỉ luật khi học
Chọn cách ghi
nhớ riêng phù
hợp

Chủ động tìm kiếm tri
thức và biết tìm sự trợ
giúp khi cần thiết.

Có bạn cho rằng : Tự học là không cần sự
trợ giúp của người khác. Em hãy viết một đoạn văn
khoảng 100 chữ để trao đổi về ý kiến này.

LUYỆN TẬP

BAY LÊN NÀO

Em hãy giúp các con vật bay lên khám phá bầu
trời bằng cách trả lời các câu hỏi ngắn

Khám phá

Hổ

Tê giác
Khỉ

Ngựa vằn

Sư tử

Voi

Hươu cao cổ

Văn bản “Tự học – một thú vui
bổ ích” đưa ra mấy ý kiến?
3 ý kiến

Dẫn chứng cho ý kiến “Thú tự học
giống thú đi bộ”?
- Biết được viên Dạ Minh Châu, khúc Nghệ
thường vũ y, kiến thức về côn trùng…

Vì sao bằng chứng “Thầy kí, bác
nông phu nhờ tự học mà giỏi
nghề, cống hiến” lại làm tăng sức
thuyết phục cho đoạn trích?
Họ là những người tiêu biểu, quen thuộc trong đời sống

VB Tự học – một thư vui bổ ích
viết ra nhằm mục đích gì?
Thuyết phục người đọc về mục tiêu của việc tự học.

“Bệnh nhân biết đọc sách mau lành bệnh
hơn” là dẫn chứng cho ý kiến nào?
- Thú tự học là phương thuốc chữa bệnh âu sầu

Nội dung chính của văn bản “Tự học – một
thú vui bổ ích” là gì?
- VB bàn về lợi ích của tự học từ đó định
hướng cho học sinh có tinh thần tự học

Văn bản “Tự học – một thú vui bổ ích” thuộc
thể loại gì?
- Văn nghị luận

VẬN
DỤNG

VẬN DỤNG

? Viết một đoạn văn
nêu suy nghĩ của em
về vấn đề tự học
của bản thân mình?

Thank you!

BÀI 6.
HÀNH TRÌNH TRI THỨC
(12 tiết)

KHỞI
ĐỘNG

Em hãy xem video “Đác-uyn – Nhà bác học không ngừng
học” và trả lời các câu hỏi:

? Tại sao Đác-uyn dù đã lớn tuổi
nhưng vẫn tiếp tục học? Theo em
việc học của mỗi người có lúc
nào dừng lại không? Vậy việc
học có ý nghĩa gì với chúng ta?

Học là một hoạt động không thể thiếu đối với tất cả mọi người
từ khi sinh ra cho đến suốt cuộc đời. Mỗi người muốn tồn tại
phát triển và thích ứng được với XH thì cần phải học tập ở mọi
hình thức bởi cuộc sống luôn vận động và phát triển không
ngừng. Lê nin từng nói: “Học, học nữa, học mãi”. Câu nói đó
luôn có giá trị ở mọi thời đại, đặc biệt trong xã hội ngày nay
đang hướng tới nền kinh tế tri thức, nó đòi hỏi mọi người phải
vận động để theo kịp sự phát triển của xã hội. Chính vì vậy mà
tinh thần tự học có vai trò vô cùng quan trọng.

Tiết:
Tri thức ngữ văn
TỰ HỌC – MỘT THÚ VUI BỔ ÍCH
(Nguyễn Hiến Lê)

KHỞI ĐỘNG