BÀI 7

TRÍ TUỆ DÂN GIAN
Văn bản 2 :

NHỮNG KINH NGHIỆM
DÂN GIAN
VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
NGỮ VĂN 7
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Khởi động
Gv cho HS xem video “ Đuổi hình
bắt chữ” qua dường link sau:
https://www.youtube.com/watch?
v=qSb7Hc8JwQI

Tiết :

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

1. Chuẩn bị đọc
K

W

L

(Những điều em đã biết
liên quan đến tục ngữ)

(Những điều em muốn
biết thêm về tục ngữ)

(Những điều em đã học

biết thêm về tục ngữ)
Gợi ý:

Gợi ý:

 

- Em đã biết gì về thể loại - Em muốn biết thêm điều
tục ngữ?
gì về văn bản "Những
- Theo em, để trồng trọt, kinh nghiệm dân gian về
chăn nuôi hiệu quả, người lao động sản xuất"?
lao động thường đặc biệt
chú ý đến những yếu tố
nào?

...

được về tục ngữ)

Tiết :
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN
VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

2. Trải nghiệm cùng văn bản:

? Dựa vào phần chú
thích em hãy đọc
các từ khó

1. Tấc đất tấc vàng.
 2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
 3. Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
 5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
6.
Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
  Hễ̃ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

3. Suy ngẫm và phản hồi

3. 1: Tìm hiểu đặc điểm thể
loại của văn bản

? Chỉ ra các đặc điểm của tục
ngữ được thể hiện trong văn
bản Những kinh nghiệm dân
gian về lao động sản xuất.

Dấu hiệu của thể Minh chứng thể hiện qua các câu trong văn bản
loại tục ngữ
Những kinh nghiệm dân gian về lao động sản
xuất
 
 

Dấu hiệu của thể loại tục ngữ

Độ dài của các câu: ngắn gọn.

Minh chứng thể hiện qua các câu trong văn
bản Những kinh nghiệm dân gian về thời tiết
- Độ dài của các câu: 4 - 14 chữ.

Có nhịp điệu

Có vần thường là vần lưng
Thường có hai vế trở lên.
Nội dung: Thể hiện kinh nghiệm của dân gian về thời tiết của nhân dân về lao động sản
xuất, con người và xã hội

3. Suy ngẫm và phản hồi
3. 1: Tìm hiểu đặc điểm thể loại của văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
1.Xác định số chữ, số dòng, số vế của các câu từ số 1 đến số 5 bằng
cách hoàn thành bảng sau:

Câu
Câu
1
12
23
34
45

Số
Số chữ
chữ
 
  4
  8
  8
  6

Số
Số dòng
dòng
 
  1
  1
  1
  1

SốSố
vếvế
 
  2
  2
  2
  2

2.Xác định cặp vần, loại vần và nhận xét chung về tác dụng của vần
trong các câu từ số 2 đến số 6 bằng cách hoàn thành bảng sau:

Câu
Câu
2
23
34
45
5
66
 

Cặp
Cặp
vần
vần
lụa-lúa
lâu-sâu  
lạ-mạ  
Tư-hư  
Ba-hoa  
bờ-cờ  
 

Loại
Loạivần
vần
Vần sát
Vần  cách
Vần  sát
Vần  sát
 
Vần  cách
 

Tác dụng
Tạo nên sự
hài hoà
  về
âm thanh
cho các câu
sau.

? Về hình thức, hai câu số 1 và 6 có gì khác biệt so với các câu
2, 3, 4, 5? Từ đó, nhận xét về đặc điểm hình thức của tất cả các câu
trong văn bản Những kinh nghiệm dân gian về lao động sản xuất.

Về hình thức:

Câu số 1 rất ngắn, chỉ gồm bốn chữ;
câu số 6 là một câu lục bát.
Điểm chung về hình thức của các
câu: ngắn gọn.

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu
"Lúa chiêm nép ở đầu bờ
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên".
Tác dụng của việc sử dụng biện pháp đó là gì?

Câu số 6: sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa.
Tác dụng: giúp cho việc miêu tả (lúa chiêm) trở nên
sinh động, tăng sức biểu cảm.

3. 2: Tìm hiểu chủ đề và thông điệp của văn bản
? ?Dựa
cáctục
từ ngữ
Cácvào
câu
ngữ“hoa
trên
Thông điệp: theo quan niệm
“ hư
cùng vànói
về đất”
nội trong
dung câu
gì?
dân gian, mưa tháng Ba tốt cho đất”
tục
số 5, của
em hãy
Nêungữ
ý nghĩa
các cho
câubiết
tục
mùa màng còn mưa tháng Tư
tác
dânvới
gian
gửi
ngữ giả
ây đối
lao muốn
động sản
thì ngược lại.
gắm
xuất?thông điệp gì qua câu
Chủ đề: Các câu tục ngữ trên giúp
nông dân hiểu
tục người
ngữ này?
thêm về giá trị của đất và của các yếu tố khác trong lao
động sản xuất. Đó là những kinh nghiệm quý báu của cha
ông trong lao động sản xuất.

Ý nghĩa : Các câu tục ngữ trên có ý nghĩa đối với lao động
sản xuất:
-Giải thích hiện tượng và dự báo về những kinh nghiệm, bài
học quý báu trong quá trình lao động sản xuất. Từ đó người
nông dân làm việc hiệu quả tạo nên sản phẩm chất lượng,
mang đến nguồn kinh tế ổn định cho gia đình.
- Giúp người nông dân hiểu thêm về giá trị của đất và của
các yếu tố khác trong lao động sản xuất.

Tấc đất tấc vàng

Đất
được
coi
như
vàng,
thậm
chí
hơn
Nội dung:
vàng
Tấc là đơn vị đo diện tích, thể tích nhỏ
nhất
Đất quý như vàng vì đất nuôi sống con
CSTT
người, thậm chí hơn vàng vì không có
đất thì con người không thể tồn tại
được

Nghệ thuật:

So sánh, cách nói ngắn gọn

Câu 2:
Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
.

+ Câu hai vế, gieo vần.
Nội dung: Con người đẹp nhờ khoác trên mình bộ quần
áo mắc tiền, sang trọng, lúa tốt là vì được chăm bón phân.

Câu 3:

Nhai kỹ no lâu, cày sâu tốt lúa.

Nghệ thuật:
+ Hình thức: Câu hai vế, gieo vần,
Nội dung: Cày sâu thì lúa tốt, vì đất có tơi xốp lúa mới dễ hút
màu; ví như cơm nhai kỹ thì ruột hấp thụ được nhiều.

Câu 4: Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
Nghệ thuật
+ Hình thức: Câu 2 vế, gieo vần.
Nội dung: Một kinh nghiệm trồng trọt, khoai trồng ruộng lạ mới
tốt, nhưng mạ thì phải gieo ở ruộng quen mới tốt.

Câu 5:
Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
Nghệ thuật
+Hình thức:
Gieo vần, 2 vế.
Nội dung: Kinh nghiệm trong trồng trọt của ông cha ta : thường thì
đến tháng ba âm lịch hoa màu rất cần nước nên cơn mưa lúc này rất
có ích cho hoa màu nhưng đến thángtư lúc ấy cây trồng đang trong
quá trình phát triển ít cần nước nên những cơn mưa lớn tháng tư sẽ
làm hư đất, hư cây trồng.

Câu 6:
 

Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ̃ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

Nghệ thuật
+Hình thức:
Gieo vần, thơ lục bát, nhân hóa.
Nội dung: Trồng lúa vào vụ chiêm  (vụ lúa trong mùa hè thường khô
hạn và thiếu nước) nên cây lúa chỉ đật tầm ngang bờ ruộng thôi.Hễ
nghe sấm động (có sấm động dẫn đến mưa dông) cây lúa sẽ trổ bông
và cho mùa màng bội thu.

Trò chơi:
Ai nhanh hơn?
GV cho 4 tổ thi tìm tục ngữ theo 2 chủ đề
trên, trong vòng 4 phút tổ nào tìm được
nhiều thì sẽ chiến thắng và có điểm miệng.