CHÀO ĐÓN CÁC EM TỚI
TIẾT HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Quan sát hình 1 và
trình bày hiểu biết của
em về sông Hồng.

Hình 1. Một đoạn sông Hồng chảy qua thành phố Hà Nội

Sông Hồng
 Tên gọi khác là Hồng Hà hoặc sông Cái.
 Tổng chiều dài: 1149 km.
 Hướng chảy: Tây Bắc - Đông Nam.
 Các phụ lưu chính trên lãnh thổ Việt Nam: sông Đà, sông Lô.
 Chế độ nước sông Hồng có hai mùa: mùa lũ và mùa cạn.
 Lượng phù sa của sông Hồng rất lớn (100 triệu tấn/nǎm).

CHỦ ĐỀ 3: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Thứ Sáu, ngày 10 tháng 10 năm
2025

LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ

BÀI 8: THIÊN NHIÊN VÙNG
ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

2

3

2. Một số đặc điểm
1. Vị trí địa lí

thiên nhiên và ảnh

3. Bảo vệ

hưởng của thiên nhiên

thiên nhiên

đến sản xuất, đời sống

PHẦN 1
VỊ TRÍ ĐỊA LÍ

THẢO LUẬN NHÓM
Em hãy quan sát hình 2 và xác định:
• Xác định trên lược đồ vị trí vùng Đồng
bằng Bắc Bộ.
• Kể tên các vùng và vịnh biển tiếp giáp với
vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Hình 2. Lược đồ địa hình
vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Phía bắc và phía tây:
Trung du và miền núi
Bắc Bộ

Phía đông:
Vịnh Bắc Bộ

Phía nam:
Duyên hải
miền Trung

Kết luận
Do phù sa của sông Hồng và sông Thái
Bình bồi đắp.
 Phía bắc và phía tây: giáp vùng Trung
du và miền núi phía Bắc.
 Phía nam: giáp Duyên hải miền Trung.
 Phía đông: giáp vịnh Bắc Bộ.

Mở rộng: Đảo Cát Bà
• Vị trí: phía nam vịnh Hạ Long, thuộc
huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng.
• Đặc điểm: Là hòn đảo lớn nhất trên
tổng số 1.969 đảo trên vịnh Lan Hạ.
• 2/12/2004:

Đảo

Cát

Bà

được

UNESCO công nhận là khu dự trữ
sinh quyển thế giới

Các em hãy theo dõi video sau về quần đảo Cát Bà

CHỦ ĐỀ 3: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Thứ Ba, ngày 14 tháng 10 năm
2025

LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ

BÀI 8: THIÊN NHIÊN VÙNG
ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

PHẦN 2
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM THIÊN NHIÊN VÀ
ẢNH HƯỞNG CỦA THIÊN NHIÊN
ĐẾN SẢN XUẤT, ĐỜI SỐNG

THẢO LUẬN NHÓM
Quan sát hình 2 – hình 6 kết hợp đọc thông tin mục 2
và thực hiện nhiệm vụ:
2 bạn đóng vai

2 bạn đóng vai

2 bạn đóng vai

chuyên gia địa hình

chuyên gia khí hậu

chuyên gia sông ngòi

• Mô tả đặc điểm tự nhiên của vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Nhiệm vụ

• Nêu những thuận lợi và khó khăn của vùng Đồng
bằng Bắc Bộ.

Gợi ý: Địa hình
Quan sát các hình 2, 3, 4, 5 và đọc thông
tin mục 2a, em hãy:
• Xác định trên lược đồ các khu vực địa hình
có độ cao: 0 – 50 m, 50 – 200 m và trên
500 m. Khu vực nào có diện tích lớn nhất?
• Cho biết địa hình có ảnh hưởng như thế
nào đến sản xuất và đời sống của người
dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Hình 2. Lược đồ địa hình
vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Hình 3. Thu hoạch cà rốt (Hải Dương)

Hình 4. Vùng núi đá vôi (Ninh Bình)
Hình 5. Dãy núi Tam Đảo (Vĩnh Phúc)

TALKSHOW HÀNH TRÌNH THIÊN NHIÊN
Hướng dẫn: Các chuyên gia sẽ
lần lượt lên chia sẻ những thông

Nhân tố

Địa hình

Khí hậu Sông ngòi

Đặc điểm

?

?

?

Thuận lợi

?

?

?

Khó khăn

?

?

?

tin đã tìm hiểu được với các
bạn. Các bạn dưới lớp sẽ đóng
vai là người dân và đặt câu hỏi
thắc mắc cho các chuyên gia.

• Khu vực có độ cao 0 – 50 m là
khu vực Trung tâm của vùng.
• Khu vực có độ cao 50 – 200 m
là đảo Cát Bà và vùng ven.
• Khu vực có độ cao trên 500 m
là vùng núi Tam Đảo và vùng
núi Tam Điệp.

Khu vực có diện tích
lớn nhất là vùng Trung
tâm

a. Địa hình
Đặc điểm
• Địa hình tương đối bằng phẳng.
• Độ cao trung bình dưới 25 m.
• Có nhiều cảnh quan đẹp

Đồng bằng sông Hồng

Ảnh hưởng
Thuận lợi
• Thuận lợi cho cư trú, sản xuất lúa,
nuôi trồng thuỷ sản,...
• Tạo điều kiện để phát triển du lịch.

Khó khăn
• Ngập úng vào mùa mưa.
• Gây khó khăn cho sản
xuất và đời sống.

Thu hoạch lúa ở Thái Bình

Thu hoạch tôm ở Nam Định

Ngập lụt do mưa lớn ở Hà Nội

Cảnh ngập lụt tại Nho Quan,
Ninh Bình nhìn từ trên cao.

Các em hãy theo dõi video sau về ngập lụt tại Hà Nội

Gợi ý: Khí hậu
Đọc số liệu và thông tin mục 2b, em hãy cho biết:
• Những tháng nào nhiệt độ trung bình dưới 20oC, những tháng nào
lượng mưa trung bình trên 100 mm.
• Một số ảnh hưởng của khí hậu đến sản xuất và đời sống ở vùng Đồng
bằng Bắc Bộ.
Nhiệt độ và lượng mưa trung bình tháng của thành phố Hà Nội
Tháng

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Nhiệt độ (oC)

16

17

20

24

27

29

29

28

27

25

21

18

Lượng mưa (mm)

19

26

44

90

189

240

288

318

265

131

43

23

b. Khí hậu
Nhiệt độ và lượng mưa trung bình tháng của thành phố Hà Nội
Tháng

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Nhiệt độ (oC)

16

17

20

24

27

29

29

28

27

25

21

18

Lượng mưa (mm)

19

26

44

90

189

240

288

318

265

131

43

23

• Những tháng có nhiệt độ trung bình dưới 20oC là:
Tháng 1, tháng 2 và tháng 12.
• Những tháng có lượng mưa trung bình trên 100 mm là:
từ tháng 5 đến tháng 10.

b. Khí hậu
Đặc điểm

• Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.
• Mùa hè: nóng, mưa nhiều, có bão.
• Mùa đông: lạnh, mưa ít.

Nắng nóng kỷ lục tại Hà Nội

Mùa đông tại Hà Nội

Ảnh hưởng
Thuận lợi
• Thuận lợi cho trồng trọt, đặc biệt
trồng rau vụ đông.

Khó khăn
• Sâu bệnh phát triển.

Trồng rau vụ đông ở Thái Bình

Trồng rau vụ đông ở Hưng Yên

Các em hãy theo dõi video sau về nắng nóng kỷ lục tại Hà Nội

Thứ Sáu, ngày 17 tháng 10 năm
2025

LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ

BÀI 8: THIÊN NHIÊN VÙNG
ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

Gợi ý: Sông ngòi

Quan sát hình 2, 6 và thông tin mục
2c, em hãy:
• Xác định trên lược đồ một số sông
của vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
• Cho biết thuận lợi và khó khăn mà
sông ngòi mang lại cho sản xuất và
đời sống của vùng.

Hình 6. Sông Hồng mùa cạn (Hà Nội)

c. Sông ngòi
Đặc điểm
• Mạng lưới sông ngòi dày đặc.
• Các sông lớn: sông Hồng,
sông Thái Bình, sông Đáy,
sông Trà Lý,…
Sông Trà Lý (Thái Bình)

c. Sông ngòi
Ảnh hưởng
Thuận lợi
• Cung cấp nước cho sản xuất nông
nghiệp.
• Phát triển giao thông vận tải.
• Nuôi trồng thủy sản.

Khó khăn
• Giao thông đường thủy,
sản xuất nông nghiệp gặp
khó khăn vào mùa khô.

Sông Đáy đoạn chảy qua Hà Nam

Sông Bạch Đằng (Hải Phòng)

Bảng tổng hợp
Nhân tố

Đặc điểm

Thuận lợi

Khó khăn

Địa hình
•

Địa hình tương đối bằng phẳng.

•

Độ cao trung bình dưới 25 m.

•

Có nhiều ô trũng.

•

Có nhiều cảnh quan đẹp.

•

Thuận lợi cho cư trú, sản xuất lúa, nuôi trồng thuỷ sản,...

•

Tạo điều kiện để phát triển du lịch.

•

Hiện tượng ngập úng vào mùa mưa.

•

Gây khó khăn cho sản xuất và đời sống.

Bảng tổng hợp
Nhân tố

Đặc điểm

Khí hậu
•

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.

•

Mùa hè: nóng, mưa nhiều, có
bão.

•

Thuận lợi

Sông ngòi
•

Mạng lưới sông ngòi dày đặc.

•

Các sông lớn: sông Hồng, sông Thái Bình,
sông Đáy, sông Trà Lý,…

Mùa đông: lạnh, mưa ít.

• Thuận lợi cho trồng trọt, đặc
biệt trồng rau vụ đông.

Khó khăn • Sâu bệnh phát triển.

•

Cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp.

•

Phát triển giao thông vận tải.

•

Nuôi trồng thủy sản.

• Giao thông đường thủy, sản xuất nông
nghiệp gặp khó khăn vào mùa khô.

PHẦN 3
BẢO VỆ THIÊN NHIÊN

Em hãy quan sát hình 7 kết hợp đọc
thông tin mục 3 và trả lời câu hỏi:
• Hiện trạng môi trường thiên nhiên
của vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
• Một số biện pháp bảo vệ môi trường
thiên nhiên của vùng.

Hình 7. Vườn quốc gia Cúc Phương
(Ninh Bình)

Hiện trạng

Đa dạng, nhưng đang bị suy thoái

Đất bị bạc màu

Ô nhiễm nguồn nước.

Tài nguyên sinh vật
suy giảm.

Biện pháp

Chú trọng bảo vệ

Khai thác tài

rừng.

nguyên tiết kiệm.

Cải tạo đất.

Hướng đến phát
triển bền vững.

 Việc lựa chọn giải pháp tùy thuộc vào từng địa phương với những đặc điểm
tự nhiên khác nhau, tuy nhiên, phải tuân thủ một số nguyên tắc chung, đặc
biệt là phát triển bền vững.

Mở rộng: Dự án “Phục hồi và quản lí bền vững
rừng ngập mặn vùng Đồng bằng Bắc Bộ”:
•

Mục đích:

 Phục hồi 330 ha rừng ngập mặn.
 Hỗ trợ triển khai một số hoạt động phát triển sinh kế cho cộng đồng.
 Tăng cường năng lực cho các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả quản lí.
•

Chủ đầu tư: Chính phủ Hàn Quốc tài trợ (Tổng nguồn vốn: 100 tỉ đồng)

•

Ý nghĩa:

 Góp phần nâng cao chất lượng rừng của tỉnh Nam Định và Ninh Bình.
 Nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao và ổn định đời sống
người dân vùng ven biển.

Mở rộng: Nhà máy điện rác Sóc Sơn
• Tổng mức đầu tư: 7 000 tỉ đồng.
• Vị trí: nằm trong Khu liên hợp xử lí chất thải rắn Sóc Sơn.
• Sử dụng công nghệ đốt rác châu Âu.
• Mục đích: Giúp Hà Nội xử lí 4000 tấn tác khô, tương đương 5000 –
5500 tấn rác ướt mỗi ngày.
• Khi đi vào vận hành, đây sẽ là nhà máy điện rác lớn thứ 2 thế giới.

KHÁM PHÁ
THIÊN NHIÊN

Câu 1. Vùng đồng bằng Bắc bộ được bồi đắp bởi
phù sa của hệ thống sống nào?
A. Sông Hồng và

C. Sông Hồng và

sông Mã.

sông Tiền.

B. Sông Hồng và

D. Sông Hồng và

sông Mê Kông.

sông Thái Bình

Câu 2. Đồng bằng Bắc bộ tiếp giáp với những
vùng nào?
A. Duyên hải miền Trung,

C. Tây Nguyên,

Đông Nam Bộ

Bắc Trung Bộ

B. Duyên Hải miền Trung,

D. Trung du và miền núi

Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Bắc Bộ, Tây Nguyên

Câu 3. Vùng Đồng bằng Bắc Bộ có kiểu khí hậu
như thế nào?
A. Khí hậu cận nhiệt đới

C. Khí hậu ôn đới

gió mùa

hải dương.

B. Khí hậu nhiệt đới ẩm

D. Khí hậu cận nhiệt đới

gió mùa

ẩm.

Câu 4. Mùa đông của vùng Đồng bằng Bắc Bộ
chịu ảnh hưởng của gió hướng nào?
A. Gió mùa Đông Bắc

C. Gió phơn Tây Nam

B. Gió Tín phong

D. Gió mùa Tây Nam.

Câu 5. Đâu không phải là biện pháp để bảo vệ
thiên nhiên vùng Đồng bằng Bắc Bộ?
A. Bảo vệ tài nguyên

C. Khai thác tài nguyên

rừng.

sinh vật bừa bãi.

B. Khai thác tài nguyên
tiết kiệm và hợp lí.

D. Cải tạo tài nguyên đất.

LUYỆN TẬP
THẢO LUẬN NHÓM
Câu 1. Em hãy hoàn thành

Yếu tố

Thuận lợi

Khó khăn

thông tin về một số thuận lợi

Địa hình

?

?

và khó khăn của địa hình, khí

Sông ngòi

?

?

hậu và sông ngòi vùng Đồng

Khí hậu

?

?

bằng Bắc Bộ theo bảng gợi ý: