Bắt đầu

Trò chơi gồm 4 câu hỏi trắc nghiệm ôn
tập bài cũ
Ở mỗi câu hỏi, các em sẽ có thời gian 20
giây để đưa ra đáp án.
Để trả lời, các em sẽ giơ thẻ biểu cảm
tương ứng với màu đáp án:

Cam

Xanh
dương

Xanh
lá

Đỏ

Các em có thời gian 3 phút để chuẩn bị các thẻ màu nhé!

Cam

Xanh
dương

Xanh
lá

Đỏ

Câu 1. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đột biến số
lượng nhiễm sắc thể là:

Sự rối loạn trong quá trình phân
bào làm nhiễm sắc thể không
phân li

Ảnh hưởng của điều kiện môi
trường đến phiên mã.

Tác động của các enzim sao
chép ADN.

Sự thay đổi cấu trúc ADN.

Trong quá trình giảm phân, nếu một cặp nhiễm sắc
thể không phân li, kết quả là:

Giao tử mang gen bị đột biến
điểm.

Giao tử bị mất hoặc thừa một
NST.

Giao tử mang bộ NST bị đảo
đoạn.

Giao tử có đủ bộ NST bình
thường.

Dạng đột biến làm tăng gấp đôi toàn bộ số
lượng nhiễm sắc thể được gọi là:

Lệch bội.

Mất đoạn.

Đa bội.

Lặp đoạn.

Trong các ví dụ sau, đâu là đột biến lệch bội?

Lúa mì có 6n = 42.

Chuối tam bội 3n = 33.

Cây cải củ lai cải bắp (đa bội
hóa sau lai xa).

Người mắc hội chứng Down (2n
+ 1).

Cảm ơn các bạn
đã chọn vòng cổ
cho tớ!

PASSPORT
TIẾN HÓA

LUẬT CHƠI
🧬 Mục tiêu: Khám phá 3 vai trò
của đột biến nhiễm sắc thể qua 3
trạm học tập
🔹 Cách chơi:
1️⃣ Chia lớp thành 3 nhóm – mỗi
nhóm nhận 1 “passport học
tập”.
2️⃣ Mỗi nhóm bắt đầu ở một trạm
khác nhau, hoàn thành phiếu
nhiệm vụ trong 7 phút.
3️⃣ Khi có hiệu lệnh, đổi trạm
theo chiều kim đồng hồ.
4️⃣ Sau 3 trạm, nhóm tổng hợp

🌱 TRẠM 1 – TIẾN HÓA
PHIẾU HỌC TẬP 1

1. Khi nào đột biến NST được coi là có vai trò trong tiến hóa?
2. Hãy nêu hai ví dụ về đột biến NST dẫn đến hình thành loài mới
trong tự nhiên hoặc do con người tạo ra.
3. Tại sao đột biến NST có thể dẫn đến sự hình thành loài mới?
4. Kể tên một số yếu tố trong tự nhiên hoặc nhân tạo có thể gây ra đột
biến NST.
5. Từ những ví dụ trên, em hãy rút ra kết luận chung về vai trò của
đột biến NST trong tiến hóa.

🧬 TRẠM 2 – DI TRUYỀN
PHIẾU HỌC TẬP 2

1. Khi nào đột biến NST có thể di truyền cho đời sau?
2. Hãy kể tên hai hội chứng di truyền ở người do đột biến NST gây ra.
3. Đột biến NST ảnh hưởng như thế nào đến kiểu hình và sức khỏe
của cơ thể?
4. Đột biến NST có luôn có hại không? Em hãy cho ví dụ minh họa.
5. Tóm tắt ý nghĩa của đột biến NST trong di truyền.

🌾 TRẠM 3 – CHỌN GIỐNG
PHIẾU HỌC TẬP 3

1. Vì sao trong chọn giống, người ta chủ động gây đột biến NST nhân
tạo?
2. Hãy kể hai ví dụ về ứng dụng đột biến NST trong chọn giống cây
trồng hoặc vật nuôi.
3. Loại đột biến NST nào thường được sử dụng nhiều nhất trong chọn
giống? Giải thích lý do.
4. Nếu em là nhà chọn giống, em sẽ chọn loại đột biến nào để tạo ra
giống cây năng suất cao? Vì sao?
5. Tóm tắt vai trò của đột biến NST trong chọn giống và sản xuất nông
nghiệp.

HẾT
BẮT GIỜ!
ĐẦU

4 PHÚT THẢO LUẬN

4

3

1

2

HẾT
BẮT GIỜ!
ĐẦU

4 PHÚT THẢO LUẬN

4

3

1

2

HẾT
BẮT GIỜ!
ĐẦU

4 PHÚT THẢO LUẬN

4

3

1

2

🌱 TRẠM 1 – TIẾN HÓA
PHIẾU HỌC TẬP 1

1️⃣ Khi nào đột biến NST có vai trò trong tiến hóa?
→ Khi làm thay đổi số lượng hoặc cấu trúc NST, tạo ra biến dị lớn cho
quần thể.

🌱 TRẠM 1 – TIẾN HÓA
PHIẾU HỌC TẬP 1

2️⃣ Ví dụ về đột biến NST dẫn đến loài mới:
→ Lúa mì (2n=14 → 4n=28 → 6n=42); chuối tam bội; dâu tằm đa bội.

🌱 TRẠM 1 – TIẾN HÓA
PHIẾU HỌC TẬP 1

3️⃣ Tại sao đột biến NST tạo loài mới?
→ Vì làm thay đổi vật chất di truyền, dẫn đến cách biệt sinh sản với loài
gốc.
4️⃣ Yếu tố gây đột biến NST:
→ Tia phóng xạ, hóa chất, sốc nhiệt, xử lý cônsixin.

Kết luận

Đột biến NST tạo biến dị lớn, là
nguồn nguyên liệu cho tiến
hóa và hình thành loài mới.

🧬 TRẠM 2 – DI TRUYỀN
PHIẾU HỌC TẬP 2

1️⃣ Khi nào đột biến NST được di truyền?
→ Khi xảy ra ở tế bào sinh dục (giao tử).

🧬 TRẠM 2 – DI TRUYỀN
PHIẾU HỌC TẬP 2

2️⃣ Hai hội chứng di truyền do đột biến NST:
→ Down (thừa 1 NST 21), Turner (XO).

🧬 TRẠM 2 – DI TRUYỀN
PHIẾU HỌC TẬP 2

3️⃣ Hậu quả của đột biến NST:
→ Thay đổi hình thái, trí tuệ, sức khỏe, khả năng sinh sản.
4️⃣ Đột biến NST có luôn có hại không?
→ Không. Một số giúp tăng khả năng thích nghi hoặc được ứng dụng
trong chọn giống.

Kết luận

Đột biến NST có thể di truyền,
ảnh hưởng đến kiểu hình và
sức khỏe, làm tăng đa dạng di
truyền.

🌾 TRẠM 3 – CHỌN GIỐNG
PHIẾU HỌC TẬP 3

1️⃣ Vì sao con người gây đột biến NST nhân tạo?
→ Để tạo ra biến dị có lợi: cây năng suất cao, quả to, không hạt...
2️⃣ Ví dụ ứng dụng:
→ Dưa hấu không hạt (tam bội), chuối không hạt (tam bội), cải củ lai
cải bắp (lai xa + đa bội hóa).

🌾 TRẠM 3 – CHỌN GIỐNG
PHIẾU HỌC TẬP 3

3️⃣ Loại đột biến dùng nhiều nhất:
→ Đa bội hóa (tăng gấp đôi bộ NST) vì giúp cây to, khỏe, năng suất
cao.
4️⃣ Nếu là nhà chọn giống, em sẽ chọn loại đột biến nào?
→ Đa bội hóa hoặc lai xa – vì dễ kiểm soát và tạo nhiều đặc tính tốt.

Kết luận

Đột biến NST được ứng dụng
trong chọn giống để tạo ra
giống cây trồng, vật nuôi có
năng suất và chất lượng cao.

CẶP ĐÔI HOÀN HẢO
Các em nghiên cứu SGK, thảo luận cặp đổi để trả
lời các câu hỏi trong bài học.

V. MỐI QUAN HỆ GIỮA DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

Tại sao nói di truyền và biến dị có mối
quan hệ mật thiết với nhau và gắn liền
với quá trình sinh sản của sinh vật?

V. MỐI QUAN HỆ GIỮA DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
Trả lời
Di truyền và biến dị là hai quá trình diễn ra song song, gắn liền với
quá trình sinh sản của sinh vật.

Trong đó, nhờ quá trình di truyền, các thông tin di truyền của loài
vốn được lưu giữ trong phân tử DNA được truyền qua các thế hệ tế
bào và cá thể. Cơ chế tự tái bản phân tử DNA và tự nhân đôi, phân
li, tổ hợp nhiễm sắc thể đảm bảo sự truyền thông tin di truyền của
loài.

Phần 1:

KHỞI ĐỘNG
VÀ ÔN TẬP

2. Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một

VẬN DỤNG

số chất độc (dioxin, thuốc trừ sâu 2,4-D,…)

PHIẾU HỌC TẬP
Trình bày cách tiến hành tìm hiểu tác hại gây đột biến ở
người của một số chất độc (dioxin, thuốc diệt cỏ 2,4-D,…)?
Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một số
chất độc (dioxin; thuốc diệt cỏ 2,4D)
Tên nhóm
1. Mục đích thí nghiệm
2. Cơ sở khoa học
3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị
3. Tiến hành
4. Kết quả

VẬN DỤNG

2. Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một
số chất độc (dioxin, thuốc trừ sâu 2,4-D,…)

1. Mục đích thí nghiệm
Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một số chất độc
2. Cơ sở khoa học
Dưới tác động của một số tác nhân hoá học như dioxin, thuốc diệt cỏ 2,4-D,...
các đột biến nhiễm sắc thể ở người được hình thành. Các đột biến này được di
truyền qua sinh sản và tạo thành thể đột biến ở thế hệ con.
3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị
Tranh ảnh, video về người mang dị tật bẩm sinh do một số chất độc (dioxin,
thuốc diệt cỏ, 2,4-D,...).

VẬN DỤNG

2. Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một
số chất độc (dioxin, thuốc trừ sâu 2,4-D,…)

3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị
Tranh ảnh, video về người mang dị tật bẩm sinh do một số chất độc (dioxin,
thuốc diệt cỏ, 2,4-D,...).
Chất độc
dioxin
Thuốc diệt cỏ 2,4-D
…

Hậu quả
?
?
?

VẬN DỤNG

Tìm hiểu tác hại gây đột biến ở người của một số
chất độc (dioxin, thuốc trừ sâu 2,4-D,…)

Hậu quả của chất độc dioxin

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

(1) Lấy thêm ví dụ đột biến số lượng
nhiễm sắc thể?

GỢI Ý KẾT QUẢ

Chuối nhà tam bội

GỢI Ý KẾT QUẢ

Cây lúa mì (Triticum aestivum)

GỢI Ý KẾT QUẢ

Cây yến mạch có 40 nhiễm sắc thể

GỢI Ý KẾT QUẢ

GỢI Ý KẾT QUẢ

Cam tam bội, dưa hấu tam bội

GỢI Ý KẾT QUẢ

Người có hội chứng Down

GỢI Ý KẾT QUẢ

Người có hội chứng Klinefelter

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

(2) Trình bày cơ chế đột biến gây hội
chứng Klinefelter ở người?

GỢI Ý KẾT QUẢ
2. Hội chứng Klinefelter là hội chứng xảy ra do tình trạng không phân li nhiễm
sắc thể ở nam giới, người mắc Klinefelter thay vì có một nhiễm sắc thể giới
tính X thì có 1 cặp nhiễm sắc thể X và đồng thời mắc phải một số nguy cơ về
bệnh lý y học

GỢI Ý KẾT QUẢ
Theo quy luật di truyền, nhiễm sắc thể giới tính nữ được quy định là XX, nam là XY.
Những người nam mắc hội chứng Klinefelter do kiểu sắp xếp nhiễm sắc thể XXY – một
dạng biến thể di truyền thường gặp ở nhiễm sắc thể giới tính của nam giới. Thống kê
cho thấy, tỷ lệ trẻ nam sinh ra mắc phải hội chứng này ở khoảng 1:500 – 1:1000 trẻ trên
tổng số khoảng 3000 trẻ sinh ra mỗi năm (số liệu thống kê tại Hoa Kỳ)
Những trường hợp có nhiều hơn một nhiễm sắc thể X, thì chỉ có một nhiễm sắc thể X ở
trạng thái hoạt động, còn những nhiễm sắc thể X còn lại bất hoạt hoặc hầu như không
được biểu hiện. Chính vì vậy, những người nam có nhiễm sắc thể XXY, hay nữ giới
(XX) cũng như vậy. Tuy nhiên, một trong số ít gen đó vẫn được biểu hiện ngay cả khi
chúng nằm trên nhiễm sắc thể X không hoạt động.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

(3) Phân biệt các dạng đột biến cấu trúc
nhiễm sắc thể?