CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC
EM HỌC SINH!

KHỞ
I
ĐỘN

TRÒ CHƠI QUA ỐNG NHÓM

Đây là gì?

Nến thơm

Đây là gì?

Kem dưỡng

Đây là gì?

Xăng

Đây là gì?

Gas

Nến thơm

Xăng

Kem dưỡng

Gas

BÀI 15

ALKANE

HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC

ALKANE

V. Ứng
Dụng

VI. Điều Chế

VII. Ô Nhiễm
Không Khí Do
Phương Tiện Giao
Thông

HOẠT ĐỘNG
NHÓM
Chia lớp thành 4 nhóm
Hoàn thành PHT của nhóm
mình vào bảng phụ
Thời gian: 5 phút

Nhóm ……….. thực
hiện

Nhóm ……….. góp
ý

Nhóm ……….. góp
ý

Chỉnh sửa sau góp
ý

Nhóm ……….. góp
ý

GÓP Ý CHO
NHAU

Các nhóm chuyển bài làm của
nhóm mình theo sơ đồ

Góp ý cho bài làm của nhóm bạn
Đến khi nhận lại bài của nhóm
mình thì vòng góp ý kết thúc
Thời gian: 2 phút/ lượt

LƯỢT 1
Nhóm 1

Nhóm 2

BÀI LÀM
NHÓM 1

BÀI LÀM
NHÓM 2

Nhóm 4

Nhóm 3

BÀI LÀM
NHÓM 4

BÀI LÀM
NHÓM 3

LƯỢT 2
Nhóm 1

Nhóm 2

BÀI LÀM
NHÓM 4

BÀI LÀM
NHÓM 1

Nhóm 4

Nhóm 3

BÀI LÀM
NHÓM 3

BÀI LÀM
NHÓM 2

LƯỢT 3
Nhóm 1

Nhóm 2

BÀI LÀM
NHÓM 3

BÀI LÀM
NHÓM 4

Nhóm 4

Nhóm 3

BÀI LÀM
NHÓM 2

BÀI LÀM
NHÓM 1

QUAY LẠI BAN
ĐẦU
Nhóm 1

Nhóm 2

BÀI LÀM
NHÓM 2

BÀI LÀM
NHÓM 3

Nhóm 4

Nhóm 3

BÀI LÀM
NHÓM 1

BÀI LÀM
NHÓM 4

HỘI Ý – CHỈNH
SỬA
Đọc góp ý và hoàn thiện
nhiệm vụ Phiếu học tập của nhóm mình
Báo cáo trước lớp
Thời gian: 2 phút/ lượt

PHIẾU HỌC TẬP
1
1. LPG là gì và vì sao được sử dụng phổ biến
trong gia đình? Hãy nêu ưu điểm so với than củi.
2. Vaseline (một sản phẩm từ ankan) thường
được dùng trong mỹ phẩm. Tại sao?
3. Dựa vào thông tin thực tế, hãy kể tên ít nhất 3 sản phẩm
quen thuộc trong đời sống hàng ngày có chứa ankan. Và
đó là loại alkane nào

ĐÁP ÁN PHT
1
1. LPG (chứa propane và butane) dễ sử dụng, không tạo
khói, giúp giảm ô nhiễm không khí trong nhà.
So với than củi, LPG cháy sạch hơn, hiệu suất nhiệt cao
hơn, tiện lợi khi sử dụng.

ĐÁP ÁN PHT
1
2. Vaseline (thuộc nhóm alkan rắn, C₂₀ - C₃₅) có các tính chất: không
hòa tan trong nước, ổn định hóa học, và không gây kích ứng da.
Khi thoa lên da, Vaseline tạo một lớp màng bảo vệ, giúp giữ ẩm, làm mềm da
khô và nứt nẻ. Đây là lý do tại sao Vaseline phổ biến trong mỹ phẩm và y tế.

ĐÁP ÁN PHT
1
3. Xăng: Chứa alkan C₅-C₈, là nhiên liệu chính cho các
phương tiện giao thông.
Dầu nhờn: Chứa alkan C₁₁-C₂₀, dùng để bôi trơn các
động cơ máy móc.
Nến: Là sản phẩm từ alkan C₂₀-C₃₅, được sử dụng
trong thắp sáng, trang trí.

VII. Ô nhiễm không khí do phương tiện giao
thông

Alkan được ứng dụng dựa trên tính chất của chúng
Tính cháy sạch, ít tạo muội than (ứng dụng làm nhiên liệu).
Tính ổn định và không phản ứng dễ dàng
(ứng dụng trong mỹ phẩm, bôi trơn).

PHIẾU HỌC TẬP
2
1. Trình bày các bước tách khí methane từ khí thiên nhiên.
2. Khí hóa lỏng LPG khác gì so với LNG? Chúng được ứng dụng ra sao?
3.Quá trình chưng cất dầu mỏ tạo ra các phân đoạn như thế nào?

ĐÁP ÁN PHT
2

1. Khí thiên nhiên chủ yếu chứa methane, một ankan có phân tử nhỏ nhất,
dễ tách và tinh chế. Các bước tách khí methane:
Bước 1: Khí thiên nhiên được lấy từ các mỏ khí hoặc cùng với khai
thác dầu mỏ.
Bước 2: Loại bỏ tạp chất như H₂S (khí độc), CO₂ (khí không cháy),
hơi nước.
Bước 3: Dựa vào nhiệt độ ngưng tụ khác nhau của các thành phần
khí, methane (CH₄) được làm lạnh để tách ra.
Bước 4: Methane tinh khiết được dùng làm nhiên liệu (LNG) hoặc
nguyên liệu sản xuất phân bón, hóa chất.

QUY TRÌNH SẢN SUẤT LNG

ĐÁP ÁN PHT
2

2. Sự khác biệt về thành phần và tính chất hóa học quyết định ứng
dụng cụ thể của mỗi loại nhiên liệu.

ĐÁP ÁN PHT
2
Thành phần chính: Methane CH4
Khí không mùi, không độc và không có tính
ăn mòn.
Hóa lỏng ở nhiệt độ rất thấp (-162°C).

LNG

(Liquefied Natural Gas)

Ứng dụng: Làm nhiên liệu vận tải (tàu biển,
xe tải lớn), sản xuất điện.

ĐÁP ÁN PHT
2
Thành phần chính: Propane (C₃H₈) và
butane (C₄H₁₀).
Khí không màu, không mùi, không độc. Để
dễ phát hiện rò rỉ khí, trong quá trình xử lý,
khí LPG sẽ được thêm một ít ethanethiol
(có mùi trứng thối) để phát hiện rò rỉ gas.
Nén ở áp suất thấp, hóa lỏng ở nhiệt độ phòng.

LPG

(Liquefied Petroleum Gas)

Ứng dụng: Làm khí đốt gia đình, sưởi ấm,
nhiên liệu cho bếp gas

ĐÁP ÁN PHT
2
Thành phần chính: Methane CH4
Không mùi, không độc hại, nhẹ hơn không
khí và có khả năng phân tán một cách nhanh
chóng khi được giải phóng. Quá trình đốt hầu
như không phát sinh các bụi mịn.

CNG

(Liquefied Petroleum Gas)

Nén ở áp suất cao

ĐÁP ÁN PHT
2
3. Dầu mỏ được đun nóng đến nhiệt độ rất cao trong tháp chưng cất. Các hợp
chất alkan bay hơi và ngưng tụ ở các tầng khác nhau dựa trên nhiệt độ sôi:
Xăng (C₅-C₈): Ngưng tụ ở nhiệt độ thấp, dùng làm
nhiên liệu xe cộ.
Dầu diesel (C₁₁-C₂₀): Ngưng tụ ở tầng trung,
dùng làm nhiên liệu cho máy móc, ô tô tải.
Dầu nhờn (C₂₀ trở lên): Ngưng tụ ở tầng dưới,
dùng bôi trơn hoặc sản xuất nến.

CHƯNG CẤT PHÂN ĐOẠN DẦU MỎ VÀ CÁC SẢN PHẨM ỨNG DỤNG

PHIẾU HỌC TẬP
3
1. Khi đốt cháy xăng (chứa ankan), những khí độc nào được tạo ra?
Hãy giải thích tác động của chúng.
2. NOx và SO₂ là các khí thải nguy hiểm. Hãy đề xuất biện pháp giảm
thiểu phát thải chúng.
3. Tại sao nhiên liệu diesel bị xem là gây ô nhiễm hơn
xăng?

ĐÁP ÁN PHT
3
1. CO₂: Là khí nhà kính chính, gây hiệu ứng nóng lên toàn cầu.
CO: Là khí độc, gây ngạt thở khi hít phải ở nồng độ cao.
NOx: Gây ô nhiễm không khí, làm tổn thương hệ hô hấp.
SO₂: Kết hợp với nước trong không khí tạo ra mưa
axit, làm hỏng cây cối và công trình xây dựng.

ĐÁP ÁN PHT
3
2. Biện pháp giảm thiểu phát thải:
Sử dụng nhiên liệu sạch (xăng E5, E10,
hoặc biodiesel).
Lắp đặt bộ lọc khí thải trên phương tiện
giao thông và nhà máy.
Chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo
như điện, năng lượng mặt trời.

ĐÁP ÁN PHT
3

3. Nhiên liệu diesel bị xem là gây ô nhiễm hơn xăng vì:

Diesel cháy sinh ra nhiều hạt bụi mịn PM2.5 hơn, gây tổn thương phổi và tim mạch.
Hàm lượng lưu huỳnh trong diesel cao hơn, tạo ra nhiều SO₂ khi cháy.

PHIẾU HỌC TẬP
4
1. Tại sao xăng pha ethanol (E5, E10) được coi là nhiên liệu sạch hơn?
2. Hãy nêu ưu điểm của biodiesel so với diesel thông thường.
3. Tiêu chuẩn khí thải Euro 4 và Euro 5 là gì?

ĐÁP ÁN PHT
4

1. Xăng pha ethanol (E5, E10) được coi là nhiên liệu sạch vì:
Ethanol có nguồn gốc từ thực vật, khi cháy sinh ít khí CO₂
và không thải ra khí lưu huỳnh.
Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
2. Ưu điểm của biodiesel so với diesel thông thường:
Biodiesel phân hủy sinh học, không chứa lưu huỳnh, giảm phát thải SO₂ và
bụi mịn.
Có thể sản xuất từ dầu thực vật, mỡ động vật, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ.

3.

ĐÁP ÁN PHT
4
Euro 4: Giảm hàm lượng lưu huỳnh
trong nhiên liệu xuống <50 ppm.

Euro 5: Giảm thêm lưu huỳnh và yêu cầu
lắp bộ lọc khí thải trên các phương tiện.

ĐÁP ÁN PHT
4
3. Xăng: Chứa alkan C₅-C₈, là nhiên liệu chính cho các
phương tiện giao thông.
Dầu nhờn: Chứa alkan C₁₁-C₂₀, dùng để bôi trơn các
động cơ máy móc.
Nến: Là sản phẩm từ alkan C₂₀-C₃₅, được sử dụng
trong thắp sáng, trang trí.

Quá trình cháy của xăng, dầu trong động cơ phương tiện giao thông là
nguyên nhân chính gây hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất nóng lên.
Ngoài ra quá trình cháy tạo nhiệt độ cao khiến oxygen và nitrogen
trong không khi phản ứng với nhau, tạo thành các loại oxide của
nitrogen (NO2). Các chất này gây ô nhiễm môi trường không khí.