Trường THCS Lê Triệu Kiết
GV : Hồ Thị Cẩm Vân
Ms Ngoc Phan

g
n
ộ
đ
i
ở
Kh

Trò chơi
ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
Ms Ngoc Phan

Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa
Ms Ngoc Phan

Mưa

Tấc đất tấc vàng
Ms Ngoc Phan

4

Ms Ngoc Phan

Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân

5

Ms Ngoc Phan

Nhai kĩ no lâu , cày sâu tốt lúa
6

Ms Ngoc Phan

R
N

N

Ồ
H

Đ

G
À

T

Ế
Ô

N
M

Ms Ngoc Phan

Không thầy đố mày làm nên.

Ms Ngoc Phan

Tháng bảy kiến bò chỉ lo lại lụt

Ms Ngoc Phan

Đ
C

Ồ
Ộ

N
N

G
G

C
K

A
H

M
Ổ

Văn bản 2

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ
LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
Ms Ngoc Phan

I. Chuẩn bị đọc

Theo em,
để trồng trọt, chăn
nuôi hiệu quả, người
lao động thường đặc
biệt chú ý đến những
yếu tố nào?

Ms Ngoc Phan

II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
3. Nhai kĩ no lâu,cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa
Ms Ngoc Phan

đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

III. Suy ngẫm và phản hồi

0
1

Ms Ngoc Phan

0
2

Tìm hiểu đặc điểm thể loại

Chủ đề và thông điệp của văn bản

Phiếu học tập số 1
Chỉ ra các đặc
điểm của tục ngữ
được thể hiện
trong những
câu trên?

1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
3. Nhai kĩ no lâu,cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ,mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

Dấu hiệu của thể loại tục ngữ

Ms Ngoc Phan

Hình thức: ngắn gọn, có nhịp điệu.
Hầu hết có vần lưng.
Thường có hai vế trở lên.
Nội dung: thể hiện kinh nghiệm của nhân dân
về thiên nhiên, lao động sản xuất, con người và
xã hội.

Minh chứng thể hiện qua
vb

a. Dấu hiệu nhận biết tục ngữ
Dấu hiệu của thể loại tục ngữ
Hình thức: ngắn gọn, có nhịp điệu.
Hầu hết có vần lưng.

Minh chứng thể hiện qua văn bản
- Độ dài của các câu: 4-14 chữ.
- Có nhịp điệu.
1. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
2. Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.
3. Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.

Thường có hai vế trở lên.Ms Ngoc Phan

- Năm câu đầu đều có hai vế.

Nội dung: thể hiện kinh nghiệm của nhân - Thể hiện kinh nghiệm của dân gian về lao
dân về thiên nhiên, lao động sản xuất, con động, sản xuất.
người và xã hội.

0
1

Đặc điểm thể loại
Phiếu học tập số 2

Điền số chữ,
số dòng, số vế
của các câu
trong văn bản
vào bảng sau:
Ms Ngoc Phan

1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
3. Nhai kĩ no lâu,cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ,mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.
Câu
1
2
3
4
5
6

Số chữ

Số dòng

Số vế

b. Đặc điểm về số chữ, số
dòng, số vế

1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
3. Nhai kĩ no lâu,cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ,mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

Câu

SốCâu
chữ

1

41

1

2

2

82

1

2

3

83

1

2

4

64

1

2

5

10
5

1

2

Ms Ngoc Phan

Số dòng Số dòng
Số chữ

Số Số
vế vế

Phiếu học tập số 3

1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.

Xác định cặp
vần của các
câu trong văn
bản
Ms Ngoc Phan

3. Nhai kĩ no lâu,cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ,mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.
Câu
2
3
4
5
6

Cặp vần

Loại vần

c. Đặc điểm về vần
Xác định
 Tác dụng:
Tạocác
nên cặp
sự hài
vần
hoà vềcủa
âm các
câu cho
trong
thanh
các
văn
bản
câu
tục ngữ.
Ms Ngoc Phan

1.

Tấc đất tấc vàng.

2.

Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.

3.

Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.

4.

Khoai ruộng lạ,mạ ruộng quen.

5.

Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.

6.

Lúa chiêm nép ở đầu bờ,

Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.
Câu

Cặp vần

Loại vần

2

lụa - lúa

vần lưng

3

lâu - sâu

vần cách

4

lạ - mạ

vần lưng

5

Tư - hư
Ba - hoa

vần lưng

6

bờ - cờ

vần cách

Câu số 1 rất ngắn,
chỉ có 4 chữ, sử dụng phép
so sánh.

1. Tấc đất tấc vàng.
2. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
3. Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.
4. Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
5. Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng
Ms Ngoc Phan

Ba hoa đất.
6. Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên.

Về hình
thức, nghệ
thuật, câu 1 và
6 có gì khác
biệt so với
Câu số 6 là một câu lục bát.
các
câu còn
Sử dụng phép tu từ nhân hoá
lại?
=> giúp
cho việc miêu tả trở
nên sinh động, tăng sức biểu
cảm.

0
2

Chủ đề và thông điệp của văn bản

Tấc đất, tấc vàng.

Ms Ngoc Phan

o
o
o
o

Hình thức ngắn gọn (4 chữ).
Biện pháp tu từ: đối, điệp + so sánh.
Tấc đất: chỉ một mảnh đất rất nhỏ.
Tấc vàng:chỉ lượng vàng lớn, quý giá
vô cùng. Em hãy cho

biết tác giả muốn
gắm thông điệp
 Câu tục gửi
ngữ lấy cái rất nhỏ (tấc đất)
gì qua
câulớn
tục(tấc
ngữ
so sánh với
cái rất
vàng) để
nói giá trị của đất.này?

 Đất quý giá vì đất nuôi sống người,
đất là nơi người ở.

0
2

Chủ đề và thông điệp của văn bản

Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất.

Ms Ngoc Phan

o Hoa đất: cây cối tươi tốt, mùa
màng bội thu.
o Hư đất >< hoa đất.
o Tháng Ba: mùa nắng hạn nên
Dựa
vào
cáckhô
từ cằn và
ruộng
vườn
thường
cần mưa. ngữ
o Tháng
Tư: đất”,
cây trồng
đang phát
“hoa
“hư
triển cần ít nước, nếu mưa nhiều
đất” trong câu
sẽ ngập úng.

tục ngữ bên,
 Theo em
quanhãy
niệm
dân gian,
cho
mưa tháng
Ba tốt
biét tác
giảcho mùa
màngmuốn
còn mưa
gửi tháng
gắm Tư thì
ngượcthông
lại. điệp gì

0
2

Chủ đề và thông điệp của văn bản

Ms Ngoc Phan

Các câu tục ngữ trên
có ý nghĩa gì đối với
lao động sản xuất?
( Thảo luận cặp
đôi )?

2. Chủ đề và thông điệp của văn bản
- Các câu tục ngữ đều nói về kinh nghiệm trong lao
động sản xuất.
- Giúp người nông dân hiểu thêm về giá trị của đất và
các yếu tố khác trong lao động sản xuất. Đây là kinh
nghiệm quý báu của ông cha ta.
Ms Ngoc Phan

Khái quát đặc điểm thể loại và rút ra kinh nghiệm đọc.
- Nội dung: Tục ngữ thể

Hình thức:

hiện những kinh nghiệm

+ Thường ngắn gọn

của nhân dân về thời tiết,

+ Có nhịp điệu, hình ảnh.

lao động sản xuất, con

+ Có vần và thường là vần lưng.

người và xã hội.

+ Thường có hai vế trở lên, các vế
đối xứng nhau.
+ Thường đa nghĩa nhờ sử dụng các
biện pháp tu từ.

Khái quát đặc điểm thể loại và rút ra kinh nghiệm đọc.
Lưu ý khi đọc thể loại tục ngữ
- Xác định số dòng, số chữ, vần, cấu trúc các vế trong các
câu tục ngữ.
- Xác định nghĩa của những từ ngữ khó hiểu.
- Chú ý những từ ngữ, hình ảnh độc đáo.
- Tìm và phân tích hiệu quả của những biện pháp tu từ
được sử dụng trong văn bản (nếu có).
- Tìm hiểu kinh nghiệm mà cha ông muốn gửi đến chúng ta
qua mỗi câu tục ngữ.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Điền từ vào chỗ trống để hoàn
thành câu tục ngữ

Điền từ vào chỗ trống để hoàn
thành câu tục ngữ

p
ệ
i
h
g
n
ơ
c
u
u
â
ầ
r
đ
t
à
l
.
.
.
.
Con …

Điền từ vào chỗ trống để hoàn
thành câu tục ngữ

â
h
p
c
ì
ớ
h
ư
n
n
,
.
.
.
.
hất....

N

g
n
ố
i
g
n
ầ
ứ
t
c
,
.
.
.
n, tam .

Điền từ vào chỗ trống để hoàn
thành câu tục ngữ

m
n
ằ
n
,
.
.
.
.
.
.
.
.
m
ơ
c
n
ă
n
ợ
l
i
Nuô
.
g
n
ứ
đ
m
ơ
ăn c

m
ằ
t
.
uôi ..,

Điền từ vào chỗ trống để hoàn
thành câu tục ngữ

.
g
n
g
ô
n
đ
.
ạ
.
r
…
i
đ
á
c
g
,
n
.
.
ạ
.
v
.
.
.
.
.
g
n
ạ
h
c
i
đ
Tôm

VẬN DỤNG

- Sưu tầm thêm một số câu tục ngữ về
lao động sản xuất.
- Em hãy đặt câu có sử dụng một trong
những câu tục ngữ vừa học hoặc sưu
tầm?

Hướng dẫn học ở nhà
Đọc kết nối : Tục ngữ và sáng tác văn chương ( đọc ở nhà) vô
lớp trình bày sản phẩm.
Nhóm 1: trình bày câu hỏi số 1/ sgk/ 35.
Nhóm 2: trình bày câu hỏi số 2/sgk35
Nhóm 3: trình bày câu hỏi số 3/ sgk 35
Nhóm 4 trình bày câu hỏi số 4/35
Đọc mở rộng: Những kinh nghiệm dân gian về con người và
xã hội: đọc ở nhà, vô lớp trình bày kết quả.
Nhóm 1: câu 1: sgk/37
Nhóm 2: câu 2/sgk37
Nhóm 3: câu 3/sgk37
Nhóm 4: câu 4/ sgk37
Ms Ngoc Phan

CHÚC SỨC KHỎE
QUÝ THẦYCÔ
CÙNG CÁC EM
HỌC SINH!
Ms Ngoc Phan

35