TIẾT 21
BÀI 13: MỘT SỐ NGUYÊN
LIỆU

Con người chế biến các nguyên liệu
tự nhiên hay nhân tạo
để làm ra những sản phẩm mới.

CácĐi
nguyên
liệcuủđ
t, đá,
ngtrên:
là những
ểm chung
a ấcác
vật qu
dụặ
ng
ự nhiên
hay
nhân
ạo qu
? ặng.
đều đượnguyên
c sản xuli
ấtệtuừtcác
nguyên
liệu
đất, tđá,

Nguyên liệu được con người lấy từ tự nhiên để chế biến
gồm các loại đất, đá, quặng, dầu mỏ ... Một số nguyên
liệu như đất, đá, quặng,
là những nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất
nông nghiệp
và công nghiệp.

Đá vôi

Tre

Cát

Gỗ

Quặng bauxite

Mía

Nguyên liệu gồm:
- Nguyên liệu tự nhiên như đất, đá, quặng,
dầu mỏ…
- Nguyên liệu nhân tạo như bê tông, gỗ, nhựa,
thép, kính, gạch…

- Nguyên liệu khoáng sản là tài sản quốc gia. -- Mọi cá nhân, tổ chức khai thác phải được cấp
phép theo luật khoáng sản.
- Tận thu nguyên liệu sẽ làm cạn kiệt tài
nguyên.
- Khai thác nguyên liệu trái phép có thể gây
nguy hiểm do mất an toàn lao động, ảnh
hưởng đến môi trường

Nguyên liệu sản xuất không phải là nguồn tài
nguyên vô hạn, do đó cần sử dụng đúng một cách
có hiệu quả, tiết kiệm, an toàn, hài hòa để đảm
bảo lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.

Em có thể làm được những sản phẩm
nào khi sử dụng chất thải sinh hoạt làm
nguyên liệu?

Ở nước ta có nhiều núi đá vôi, trữ lượng đá
vôi là rất lớn để khai thác cho công nghiệp xây
dựng, chế tạo hay các hoạt động tham quan du
lịch. Các mỏ đá vôi lớn ở Việt Nam tập trung
nhiều ở miền Bắc và Trung Bộ.
Nhiều thắng cảnh đẹp từ núi đá vôi kể tên
đến như Hương Tích (Hà Tây), núi đá vôi ở
Ninh Bình (Bích Động), Phong Nha (Quảng
Bình), Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Ngũ
Hành Sơn (Đà Nẵng), Hà Tiên (Kiên Giang)…

Động Phong Nha đẹp huyền ảo

Động Hương Tích – Hà Nội

Tam cốc Bích Động – Ninh Bình

Hang động ở Vịnh Hạ Long

Ngũ hành sơn – Đà Nẵng

Thí nghiệm tìm hiểu về tính chất của đá vôi:

1. Dùng đinh tác dụng lực lên đá vôi

https://youtu.be/ziQFLIzYhjE

Nhận xét:
Đá vôi dễ dàng bị trầy xước khi vạch bởi đinh
sắt

Nhận xét:
Khi nhỏ axit vào đá vôi, có nhiều bọt khí thoát

Vôi bột còn được dung trong chăn nuôi để khử trùng chuồng trại

Khai thác đá vôi có thể gây tác hại đến môi
trường do phá hủy nhiều núi đá vôi, gây ảnh
hướng cảnh quan và gây sụt lún, việc nung đá vôi
xả khí thải làm ô nhiễm không khí.

Thiên nhiên ban tặng cho Việt Nam nhiều mỏ quặng như:
quặng sắt ở Thái Nguyên, quặng nhôm ở Tây Nguyên, …
Nguồn quặng tự nhiên ngày một cạn đi, không thể tái tạo,
do đó cần phải khai thác và sử dụng một cách hợp lý để gìn
giữ tài sản quốc gia. Ngoài ra khi khai thác cần gìn giữ và
bảo vệ môi trường.

1. Em hãy tìm hiểu về các mỏ quặng ở
Việt Nam thông qua các phương tiện
thông tin và cho biết các quặng này chứa
các khoáng chất gì và ứng dụng của nó?
2. Tìm hiểu và trao đổi với bạn về tác
động đến môi trường trong các vùng có
khai thác quặng mà em biết?

Mặc dù có diện tích không lớn nhưng Việt Nam vẫn được mẹ thiên
nhiên ưu ái dành tặng nhiều tài nguyên khoáng sản. Nắm được tên
các mỏ khoáng sản ở Việt Nam sẽ giúp bạn xác định được vị trí của
chúng trên bản đồ đất nước.

      
Tìm hiểu tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam hiện nay

Mỏ khoáng sản Apatit
Nhu cầu sử dụng các loại phân bón giàu dinh dưỡng chứa lân ngày càng cao. Do
đó, nhóm các khoáng sản Apait trở thành nguồn khoáng sản quan trọng để phát triển
kinh tế, xã hội ở nước ta.

       
Khai thác quặng Apatit tại Việt nam
Các mỏ quặng Apatit tại Việt Nam đang tập trung tại Lào Cai thuộc 17 mỏ, điểm
quặng.

Mỏ đá vôi
Đá vôi là nguyên liệu chính để sản xuất xi măng. Nó cũng phục vụ cho ngành
sản xuất thủy tinh, luyện kim, hóa chất,… nhưng tương đối ít. Đá vôi có mặt
tại 29 tỉnh thành trên cả nước nhưng trữ lượng phân bố không đều.
Đá vôi chủ yếu tập trung tại khu vực phía Bắc, Bắc Trung Bộ.

Quá trình khai thác núi đá vôi cho ngành sản xuất xi măng

        

Tổng quan một khu mỏ quặng Bauxite ở tây Nguyên
Mỏ Bauxite
– Các mỏ Bauxite diaspor với trữ lượng khoảng 200 triệu tấn tại Hà Giang,
Lạng Sơn, Cao Bằng, Nghệ An…
– Các mỏ Bauxite Gibsit với trữ lượng khoảng 2,1 tỷ tấn được phân bố chủ
yếu ở khu vực Tây Nguyên (như Đăk Nông, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum) và
Bình Phước, Phú Yên…

Khai thác sắt tại mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh

Quặng sắt
- Quặng sắt tại nước ta có 4 loại chính là skarn, nhiệt dịch, phong hóa và
biến chất.
- Tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam – quặng sắt có thể kể đến tại Hà Tĩnh,
Thái Nguyên, Cao Bằng,… Mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh có trữ lượng lớn đến
550 triệu tấn.
- Một số mỏ sắt nổi tiếng như Tùng Bá – Hà Giang, Trại Cao – Thái Nguyên,
Trấn Yên – Yên Bái, Vản bàn – Lào Cai…

Quặng Titan:
- Các mỏ quặng Titan tại nước ta có hai loại chủ yếu được phân bố tại Thái
Nguyên và Tuyên Quang:
• Quặng Titan gốc trong đá có ở mỏ Cây Châm, mỏ Phú Lương – Thái Nguyên
•Quặng Titan sa khoáng ở ven biển từ Thanh Hóa đến Bà Rịa – Vũng Tàu
•Các mỏ ilmenit ở Hà Tĩnh, Bình Thuận, Bình Định,…
      
Một mỏ Titan đang trong quá trình được khai thác

Những mỏ vàng ở Việt Nam
- Vàng là một trong những tài nguyên kim loại có giá trị lớn. Tại nước ta, đã
phát hiện gần 500 điểm quặng và mỏ vàng. Gần 30 mỏ đã được tìm kiếm và
tiến hành khai thác với sản lượng khoảng 300 tấn vàng.
- Các mỏ vàng gốc tập trung chủ yếu tại khu vực miền núi phía Bắc, Tây
Bắc. Bên cạnh đó, vùng Thái Nguyên – Cao Bằng – Bắc Kạn cũng là một
khu vực mỏ vàng được chú ý. Các mỏ vàng nổi tiếng như Pắc Lạng, Khau
Âu (Bắc Kạn), Nam Quang – Cao Bằng, mỏ vàng tại Nà Pái – Lạng Sơn, …

Câu hỏi 1

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Vật thể nào sau đây được xem là nguyên liệu
tự nhiên?
A. Ngói       .                          B. Đ ất sét.
C. Xi măng.                           D. Gạch xây
dựng.

Đáp án
   B. Đất sét.

Câu hỏi 2

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Khi dùng gỗ để sản xuất giấy thì người ta sẽ
gọi gỗ là
A. nhiên liệu.                           B. nguyên liệu.
C. phế liệu.                               D. vật liệu.

Đáp án
B. nguyên liệu.

Câu hỏi 3

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Gang và thép đều là hợp kim được tạo bởi 2 thành phần
chính là sắt và carbon, gang cứng hơn sắt. Vì sao gang ít
được sử dụng trong các công trình xây dựng?
A. Vì gang khó sản xuất hơn thép.
B. Vì gang dẫn nhiệt kém hơn thép.
C. Vì gang được sản xuất ít hơn thép.
D. Vì gang giòn hơn thép.

Đáp án

D. Vì gang giòn hơn thép.

Câu hỏi 4

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

Vật liệu nào sau đây hầu như không thể tái
sinh?
A. Bông.                                  B. G ỗ.
C. Dầu thô.                              D. Nông sản.

Đáp án
C. Dầu thô.                              

Câu hỏi 5

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
BẮT
ĐẦU

 Nguyên liệu nào sau đây được sử dụng trong
lò nung vôi?
A. Đá vôi.                                  B. Đ ất sét.
C. Cát.                                       D. Gạch

Đáp án
A. Đá vôi.