Video gửi đến ta bài học gì về tình cảm gia đình?

Bài 7.
GIA ĐÌNH YÊU THƯƠNG
(Thơ)

Tiết 85, 86:

*Tri thức đọc hiểu

1. Khái niệm và phân loại thơ
a. Khái niệm: Thơ thuộc loại tác phẩm trữ tình,
thiên về diễn tả tình cảm, cảm xúc của nhà thơ.
b. Phân loại:
- Thơ cách luật: có quy tắc nhất định về số câu,
số chữ và cách gieo vần.
- Thơ tự do: không có quy tắc nhất định về số
câu, số chữ, gieo vần, … như thơ cách luật.
+ Bài thơ tự do có thể liền mạch hoặc chia thành
các khổ thơ.
+ Số dòng trong một khổ thơ và số chữ trong một
dòng cũng không theo quy tắc.

2. Yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ
- Làm cho bài thơ thêm gợi tả, hấp dẫn
và việc thể hiện tình cảm, cảm xúc trong
thơ thêm sâu sắc, độc đáo.

3. Ngôn ngữ thơ
- Hàm súc, giàu nhạc điệu, hình ảnh, thể
hiện những rung động, suy tư của người
viết.

Gia đình là nơi chúng ta gắn bó và có nhiều kỉ niệm.
Hãy chia sẻ một kỉ niệm sâu sắc giữa em và người thân?

Văn bản 1.
NHỮNG CÁNH BUỒM
(Hoàng Trung Thông)

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản
2. Kĩ năng tưởng tượng, suy luận
1. Tưởng tượng: Em hình dung như thế nào về
hình ảnh người cha và con qua câu thơ "Cha
dắt con đi dưới ánh mai hồng/ Nghe con bước
lòng vui phơi phới"?
2. Suy luận: Câu thơ "Cha mượn cho con
buồm trắng nhé/ Để con đi..." thể hiện mong
muốn gì của người con?
3. Suy luận: Em hiểu như thế nào về câu thơ:
"Cha gặp lại mình trong tiếng ước mơ con"?

II. Suy ngẫm
và phản hồi

1. Đặc điểm hình thức thể loại thơ
Phương diện

Thể hiện trong “Những cánh buồm”

Dòng thơ có 2/3/5/7/8/9/10/11
= > Không đều nhau.
Không cố định, có khổ 4 dòng, có khổ 5, 6
Số dòng/ khổ
hoặc 8 dòng.
Số chữ

Gieo vần

Gieo vần tự do không theo quy tắc.

Thể loại

Thơ tự do.

2. Nét độc đáo của bài thơ
Phiếu tìm hiểu hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ
 

Thể hiện trong bài thơ

Tác dụng

Hình ảnh
thiên nhiên

 
 

 
 

 
 
 

 
 
 

Hình ảnh
khác
Từ láy
Biện pháp
tu từ

 

Phiếu tìm hiểu hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ
Thể hiện trong bài thơ
Tác dụng

ánh
mặt
trời
rực
rỡ
biển
xanh,
- Vẽ nên khung cảnh thiên  nhiên đẹp đẽ, trong trẻo,
Hình ảnh
 
cát mịn, biển trong, ánh mai
vui tươi, rực rỡ.
thiên nhiên hồng, ánh nắng chảy
 
 
đầy vai.
Hình ảnh
- hai cha con, cánh buồm.
khác
Từ láy

- Gợi cảm xúc dạt dào vê tuổi thơ, về tình cảm gia
đình, về ước mơ của cuộc đời.

- rực rỡ, lênh khênh, rả rích, phơi - Khắc họa rõ nét, sinh động cảnh vật cũng như tâm
phới, thầm thì.
trạng con người trong bài thơ.

Gợi
ước
mơ
khát
vọng
khám
phá.
- Ẩn dụ: “cánh buồm”
Nhấn
mạnh
sự
rực
rỡ,
lan
tỏa
khắp
không
gian
“ánh nắng chảy đầy vai”
của ánh mặt trời.
 
 
- Khắc họa vẻ đẹp tương sáng, yên bình của bờ
Biện pháp - Điệp ngữ “càng”
 
 
biển sau đêm mưa.
tu từ
 
 
- Điệp ngữ “bóng”, “cha dắt con - Nhấn mạnh sự tương phản giữa sự từng trải của
cha và sự thơ ngây của con; tình yêu thương, chở
đi”.
che, dìu dắt của cha dành cho con.

2. Nét độc đáo của bài thơ
- Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh đặc sắc,
từ láy gợi hình gợi cảm.
- Biện pháp tu từ: ẩn dụ, điệp ngữ.
=> Tác dụng:
- Vẽ nên khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ,
trong trẻo, vui tươi, rực rỡ.
- Gợi ước mơ khát vọng khám phá.
- Nhấn mạnh tình yêu thương, chở che, dìu
dắt của cha dành cho con.

3. Yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ
Yếu tố

Thể hiện trong bài thơ

Tác dụng

Tự sự

Hai cha con bước đi trên cát
Cha dắt con đi
Con lắc tay cha khẽ hỏi: “…”
Cha mỉm cười: “…”
Cha lại dắt con đi trên cát
Con nói khẽ: “…”

- Giúp người đọc biết được câu
chuyện, nội dung cuộc đối thoại của
hai cha con; tình cảm yêu thương, gắn
bó, gần gũi của cha và con.

Miêu tả

Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh
Mưa đêm rả rích
Cát càng mịn, biển càng trong
Ánh nắng chảy đầy vai
Bóng cha dài lênh khênh
Bóng con tròn chắc nịch

- Giúp người đọc hình dung sinh động,
rõ nét cảnh thiên nhiên tươi đẹp, thơ
mộng và hình ảnh cha dắt con đi trong
bài thơ.

Tác dụng chung của yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ: Thể hiện sinh động, đẹp đẽ bức

tranh thiên nhiên tươi đẹp, kỉ niệm của cha và con, qua đó gợi tình cảm cha con gắn bó, gần gũi,
yêu thương.

3. Yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ
- Yếu tố miêu tả và tự sự thể hiện
sinh động, đẹp đẽ bức tranh thiên
nhiên tươi đẹp, kỉ niệm của cha và
con, qua đó gợi tình cảm cha con
gắn bó, gần gũi, yêu thương.

Từ tình cảm cha con trong
bài thơ “Những cánh buồm”
em có suy nghĩ gì về tình
cảm gia đình?
Tình cảm gia đình là tình cảm
thiêng liêng gắn bó, thế hệ sau tiếp
nối thế hệ trước xây đắp những
hoài bão, ước mơ.

4. Tình cảm, cảm xúc của người viết
- Xúc động trước sự vĩ đại, thiêng
liêng của tình phụ tử.
- Trân trọng kỉ niệm bên người thân.
- Trân trọng, ngợi ca ước mơ của trẻ
thơ nói riêng và con người nói chung.

IV. Tổng kết
* Đặc điểm thể loại thơ tự do có sử dụng yếu tố tự
sự, miêu tả:
- Số câu: không hạn định, số dòng: dài ngắn khác nhau,
gieo vần tự do.
- Yếu tố tự sự, miêu tả làm bài thơ thêm gợi tả, hấp dẫn.
- Bài thơ thể hiện sự xúc động của tác giả trước sự vĩ
đại, thiêng liêng của tình phụ tử, đồng thời tác giả cũng
trân trọng, ngợi ca ước mơ của trẻ thơ nói riêng và con
người nói chung.

Luyện tập, vận dụng

KHÁM PHÁ ĐẠI DƯƠNG

Câu 1: Bài thơ “Những cánh
buồm” được viết theo thể thơ nào?

Tự do

Câu 2. Ngoài yếu tố biểu cảm thì trong “Những
cánh buồn” tác giả còn sử dụng yếu tố nào để
làm tăng sức gợi tả, hấp dẫn cho bài thơ?

Tự sự, miêu tả

Câu 3: Câu thơ “Ánh nắng chảy
đầy vai” sử dụng biện pháp tu từ
nào?

Ẩn dụ

Câu 4: Trong bài thơ, hình ảnh
nào tượng trưng cho khát vọng
được khám phá những chân trời
mới của người con?

Cánh buồm trắng