Khởi động

Em hãy gọi tên các bộ phận của chiếc xe đạp.

Em hãy gọi tên các bộ phận của chiếc xe
đạp.

Tiết 104 – Tri thức, thực hành tiếng Việt:

Từ mượn,
Yếu tố Hán Việt

I. Tri thức tiếng Việt

1. Từ mượn
PHT số 1
Đọc tri thức về “từ mượn” hoàn thành phiếu
Khái niệm
Phân loại, ví dụ minh họa

- Là từ có nguồn
gốc vay mượn từ - Từ mượn gốc Hán. - Từ mượn gốc Ấn – Âu.
tiếng nước ngoài - Ví dụ: thiên nhiên, - Ví dụ: vi-ta-min, ra-điđể làm giàu cho hải đăng, giáo dục… ô, xích lô,…
vốn từ của mình.

2. Yếu tố Hán Việt
PHT số 2
Yếu tố Hán Việt

Từ Hán Việt

Hải (biển)

Hải đăng,..

Thủy (nước)

Thủy sản,…

Gia (nhà)

Gia tộc,…

Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt là:

2. Yếu tố Hán Việt
PHT số 2
Yếu tố Hán Việt

Hải (biển)
Thủy (nước)
Gia (nhà)

Giải thích nghĩa một số từ
Hán Việt vừa tạo.

Từ Hán Việt
Hải đăng, hải lãnh, hải quân, hải lí, hải phận…
Thủy sản, thủy lợi, thủy canh, thủy văn, thủy
cung...
Gia tộc, gia đình, gia phả, gia sản, gia nhân, …

Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt là: yếu tố Hán Việt.

- Cần hiểu đúng nghĩa của yếu tố Hán Việt, hiểu đúng từ
Hán Việt để sử dụng đúng và hiệu quả.

II. Thực hành tiếng Việt

Bài 1
- Từ mượn tiếng Hán: nhân loại, thế giới, nhận thức,
cộng đồng, cô đơn, nghịch lí, mê cung.
- Từ mượn ngôn ngữ khác: video, xích lô, a-xít, ba-zơ,

Bài 2
- Khi các hiện tượng như email, video, internet
được phát minh, tiếng Việt chưa có từ vựng để biểu
đạt những hiện tượng này.
- Do đó, chúng ta mượn các từ này để phục vụ cho
giao tiếp, qua đó làm giàu có, phong phú thêm vốn
từ vựng tiếng Việt.

Bài 3
- Người cán bộ hưu trí không thể hiểu được
những điều nhân viên lễ tân nói vì nhân viên
lễ tân đã lạm dụng từ mượn trong giao tiếp.
- Bài học rút ra là khi giao tiếp, cần tránh lạm
dụng từ mượn. Chúng ta chỉ nên dùng từ
mượn khi không có từ tiếng Việt tương đương
để biểu đạt.

UỘC ĐUA KÌ TH

VÒNG 1
KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI: ONG TÌM CHỮ
Luật chơi: Các nhóm thảo luận
(3p) tìm ra các từ khóa sau:
XÍCH LÔ, THANH XUÂN,
THIÊN TÀI, INTERNET,
NHÂN LOẠI, TIVI

TRÒ CHƠI: ONG TÌM CHỮ
Luật chơi: Các nhóm thảo luận
(3p) tìm ra các từ khóa sau:
XÍCH LÔ, THANH XUÂN,
THIÊN TÀI, INTERNET,
NHÂN LOẠI, TIVI
- Hết thời gian, các nhóm đổi sản
phẩm, dựa vào kết quả GV trình
chiếu chấm điểm chéo.
- Mỗi từ khóa đúng 5đ.

VÒNG 2

Nhà máy

Có một vài trục trặc đang xảy ra ở nhà máy Minion.

Chiếc máy đôi khi cung cấp vật liệu “tốt”.

Nhưng đôi khi lại thả xuống những vật liệu “xấu”

Hãy trả lời đúng các câu hỏi và quyết định “giữ” hay
“tặng” món quà trước khi biết phần quà nhà máy Minion
mang đến là gì nhé! Chúc may mắn!

Hãy giải thích nghĩa của từ “tài năng”?

Năng lực xuất sắc, khả năng làm giỏi và
có sáng tạo một công việc gì.

Giải thích nghĩa của từ “hội họa”?

Nghệ thuật tạo hình để truyền đạt tình cảm, tư
tưởng bằng cách dùng đường nét màu sắc mà
tạo nên hình người, cảnh vật

Giải thích nghĩa của từ “họa sĩ”?

Người vẽ tranh chuyên nghiệp, có trình
độ cao

Giải thích nghĩa của từ “phủ định”?

Bác bỏ, không công nhận

Giải thích nghĩa của từ “bổ sung”?

Thêm vào cho đầy đủ

Giải thích nghĩa của từ “nhận thức”?

Nhận ra và biết được, hiểu được

Giải thích nghĩa của từ “phát triển”?

Là quá trình vận động lớn lên, trưởng
thành

Nối cột A với cột B cho phù hợp:
A
1. Dân tộc
2. Nhân dân
3. Dân sinh

Nối

B
a. Sự sống của con người
b. Cộng đồng người ổn định 
c. Toàn thể người dân trong một
nước

1-b, 2-c, 3-a

Tìm 3 từ ghép có yếu tố Hán Việt “Bình”?

Bình yên, bình quyền, bình thản.

Tìm 3 từ ghép Hán Việt có yếu tố “đối”?

đối đáp, đối đầu, đối chất

Tìm 3 từ ghép Hán Việt có yếu tố “tuyệt?

tuyệt thực, tuyệt giao, đoạn tuyệt

Tìm 3 từ ghép Hán Việt có yếu tố “tư”?

tư cách, tư trang, tư tưởng

Dòng nào giải thích đúng nghĩa của từ “thiên”: “thiên”1
(thiên vị); “thiên”2 (thiên văn); “thiên”3 (thiên niên kỉ):
A. Thiên 1: nghiêng về/ thiên 2: một ngàn/ thiên 3: trời
B. Thiên 1: nghiêng về/ thiên 2: trời/ thiên 3: một ngàn
C. Thiên 1: một ngàn/ thiên 2: nghiêng về / thiên 3: trời
B. Thiên 1: trời/ thiên 2: một ngàn/ thiên 3: nghiêng về

B. Thiên 1: nghiêng về/ thiên 2: trời/ thiên
3: một ngàn

Dòng nào giải thích đúng nghĩa của từ “họa” trong: “họa”
1 (tại họa); họa 2 (hội họa); họa 3 (xướng họa)?
A. họa 1: vẽ / họa 2: điều không may / họa 3: ứng đối lại
B. họa 1: ứng đối lại / họa 2: vẽ/ họa 3: điều không may
C. họa 1: ứng đối lại / họa 2: ứng đối lại / họa 3: điều
không may
D. họa 1: điều không may/ họa 2: vẽ/ họa 3: ứng đối lại
D. họa 1: điều không may/ họa 2: vẽ/ họa 3:
ứng đối lại

Dòng nào giải thích đúng nghĩa của từ “đạo” trong: “đạo”1 (lãnh
đạo); đạo 2 (đạo tặc); đạo 3 (địa đạo)?
A. Đạo 1: người cai quản/ đạo 2: nguyên tắc, đường lối mà con
người có bổn phận tuân theo/ đạo 3: hệ thống đường hầm
B. Đạo 1: hệ thống đường hầm / đạo 2: nguyên tắc, đường lối mà
con người có bổn phận tuân theo / đạo 3: người cai quản
C. Đạo 1: người cai quản/ đạo 2: nguyên tắc, đường lối mà con
người có bổn phận tuân theo/ đạo 3: hệ thống đường hầm
C. Đạo 1: người cai quản/ đạo 2: nguyên tắc,
đường lối mà con người có bổn phận tuân theo/
đạo 3: hệ thống đường hầm

VÒNG 3

TIẾP SỨC

Viết ngắn
Việc nhìn nhận một vấn đề từ
nhiều góc độ sẽ mang đến cho
chúng ta những lợi ích gì? Em
hãy viết đoạn văn khoảng 150
chữ trình bày ý kiến của mình về
vấn đề trên, trong đoạn văn có sử
dụng ít nhất hai từ Hán Việt.

Bảng kiểm đánh giá đoạn văn
Tiêu chí đánh giá

Đ

CĐ

- Đảm bảo bố cục 3 phần đoạn văn (mở đoạn, thân đoạn,
 
kết đoạn).

 

- Trình bày ý kiến về ý nghĩa của việc nhìn nhận một vấn
đề từ nhiều góc độ mang lại.
Nội dung
 
- Có ít nhất 2 từ Hán Việt, gạch chân dưới những từ Hán
Việt này.

 

Cấu trúc

Diễn đạt
Sáng tạo

- Tuân thủ quy định về chính tả, dùng từ, đặt câu; diễn đạt
 
mạch lạc, rõ ràng.
- Có những quan điểm độc đáo, sâu sắc; cách diễn đạt mới
 
mẻ, mang màu sắc cá nhân.

Dung lượng - Trong giới hạn 150 chữ.

 
 

Tạm biệt các em!