Bài 10.
MẸ THIÊN NHIÊM
(Văn bản thông
tin)

Tiết 124, 125:

Tri thức đọc hiểu

1. Văn bản thông tin
- Văn bản thông tin là văn bản có mục
đích chuyền tải thông tin một cách tin
cậy, xác thực.
- Những yếu tố cơ bản của văn bản thông
tin:

Nhan đề là tên của văn bản thể hiện
nội dung chính của văn bản.

Sa-pô là đoạn văn ngắn nằm ngay
dưới nhan đề văn bản nhằm giới thiệu
tóm tắt nội dung bài viết và tạo sự lôi
cuốn đối với người đọc.
Đề mục là tên của một chương, mục,
hoặc một phần của văn bản. Đề mục
giúp cho bố cục văn bản mạch lạc và dễ
tiếp nhận. Dưới mỗi đề mục là một hoặc
một vài đoạn văn tạo thành bộ phận của
toàn văn bản.

2. Thuyết minh thuật lại một sự
kiện
- Văn bản thuyết minh thuật lại một
sự kiện: thuộc thể loại văn bản thông
tin. Mục đích của kiểu văn bản này là
giới thiệu, thuyết minh về sự kiện, giúp
người đọc hình dung quá trình diễn biến
của sự kiện và các thông tin liên quan.

Nêu vai trò của cây lúa
trong đời sống con người
VN? Kể tên một lễ hội về
cây lúa mà em biết?

Văn bản 1

Lễ cúng thần lúa của người
Chơ-ro
(Theo Văn Quang, Văn Tuyên)

I. Trải nghiệm
cùng văn bản

I. Trải nghiệm cùng văn
bản
1. Đọc văn bản

2. Kĩ năng theo dõi
Theo dõi
1. Cây nêu trong lễ cúng Thần
Lúa được làm bằng vật liệu gì
và có hình thù như thế nào?

II. Suy ngẫm
và phản hồi

1. Đặc điểm văn bản thông tin thuật lại
một sự kiện
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Yếu tố

Thể hiện trong văn bản

Tác dụng
 

Nhan đề
Sa-pô
Phương tiện
phi ngôn
ngữ
Mục đích văn bản:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

 

Hoạt động
trong sự kiện

Thể hiện trong văn bản

Hoạt động 1

 

Hoạt động 2

 

Hoạt động 3
Hoạt động 4
Nhận xét trình tự liệt kê các hoạt động:

a. Đặc điểm văn bản thông tin
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Yếu tố
Nhan đề

Tác dụng

Hình thức thể hiện trong văn bản
- Chữ in đậm

- Thể hiện nội dung chính của văn bản 
 

Sa-pô

- Chữ in nghiêng nằm dưới nhan - Giới thiệu tóm tắt nội dung bài viết và
đề.
tạo sự lôi cuốn đối với người đọc.

Phương tiện
Hình
ảnh
phi ngôn ngữ

- Giúp người đọc hình dung rõ hơn về
nghi thức và hoạt động trong buổi lễ
này.

Mục đích văn bản:
Cung cấp thông tin về lễ hội cúng Thần Lúa của người Chơ-ro ở Đồng Nai.

b. Kiểu văn bản thuyết minh thuật lại một sự
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
kiện

Hoạt động
trong sự kiện
Hoạt động 1
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Hoạt động 4

Thể hiện trong văn bản

 
- Chuẩn bị cây nêu làm từ cây vàng nghệ
thân buộc lá dứa, ngọn gắn
bông lúa…

  - Nghi thức đi rước hồn lúa được thực hiện bởi những người phụ nữ lớn
tuổi bằng cách cắt bụi lúa đã để dành riêng đem về cúng Thần.

- Tổ chức lễ cúng với các lễ vật cúng thần gồm có gà, heo, rượu cần,
những bông lúa, hoa quả, bánh giầy mè đen, bánh tét, dưới sự chủ trì
của các già làng, trong tiếng nhạc cồng chiêng.
- Thực hiện dự lễ ở nhà sàn chính trong đó người phụ nữ lớn tuổi nhất
uống rượu rồi mời khách theo thứ tự tuổi tác và cùng mọi người nhảy
múa….

Nhận xét trình tự liệt kê các hoạt động: Được trình bày theo trình tự thời gian.

kiện
Trong đoạn văn sau, câu nào tường thuật sự kiện, câu nào miêu tả sự kiện, câu nào
thể hiện cảm xúc của người viết?
Khi cúng xong, mọi người trở lên nhà sàn chính để dự tiệc. Mở đầu buổi tiệc, theo
truyền thống mẫu hệ, người phụ nữ lớn tuổi nhất trong gia đình sẽ uống li rượu đầu tiên,
sau đó mới mời khách theo thứ bậc tuổi tác. Trong thời gian dự tiệc, mọi người vừa ăn
uống vui vẻ, vừa nhảy múa, ca hát trong âm thanh trầm bổng, dặt dìu của dàn cồng chiêng
và nhiều nhạc cụ dân tộc khác như đàn tre, kèn môi, kèn lúa,... Thật tưng bừng, náo nhiệt!
- Tường thuật sự kiện: Khi cúng xong, mọi người trở lên nhà sàn
chính để dự tiệc.
- Miêu tả sự kiện: Mở đầu buổi tiệc, theo truyền thống
mẫu hệ, người phụ nữ lớn tuổi nhất trong gia đình sẽ
uống li rượu đầu tiên, sau đó mới mời khách theo thứ
bậc tuổi tác. Trong thời gian dự tiệc, mọi người vừa
ăn uống vui vẻ, vừa nhảy múa, ca hát trong âm thanh
trầm bổng, dặt dìu của dàn cồng chiêng và nhiều nhạc
cụ dân tộc khác như đàn tre, kèn môi, kèn lúa,...
- Cảm xúc của người viết: Thật tưng bừng, náo nhiệt!

b. Kiểu văn bản thuyết minh thuật lại một sự
kiện
- Các hoạt động được trình bày theo
trình tự thời gian (trước, trong và sau
khi diễn ra lễ cúng).
- Kết hợp tường thuật với miêu tả, biểu
cảm, kết hợp sử dụng ngôn ngữ và hình
ảnh.
- Thông tin về sự kiện đảm bảo tính
chính xác, độ tin cậy.

2. Thông điệp của văn bản
- Lễ hội cúng Thần Lúa của người Chơ-ro
được tổ chức vô cùng trang nghiêm, thiêng
liêng mà vẫn rất gần gũi, ấm áp.
- Lễ hội cho thấy mối quan hệ gắn bó mật
thiết giữa con người và thiên nhiên: thiên
nhiên giúp con người duy trì sự sống và
con người luôn biết ơn những món quà
quý giá mà thiên nhiên ban tặng.

III. Tổng kết

* Đặc điểm thể loại loại VBTT thuyết minh thuật lại một sự kiện
- Nhan đề: in đậm. Thể hiện nội dung chính
của văn bản.
- Sa-pô: in nghiêng nằm dưới nhan đề. Giới
thiệu tóm tắt nội dung bài viết và tạo sự lôi
cuốn đối với người đọc.
- PT phi ngôn ngữ: hình ảnh. Giúp người
đọc hình dung rõ hơn về nội dung VB.
- Cách triển khai thông tin: theo trình tự
thời gian.

Luyện tập,
vận dụng

01

Theo văn bản Lễ cúng Thần Lúa của người Chơ-ro, ai là
người cúng trong buổi lễ?

Già làng hoặc chủ nhà

Chủ nhà

Thầy cúng

Già làng

02

Người Chơ-ro tổ chức Lễ cúng Thần Lúa vào thời gian
nào?

Thường diễn ra từ ngày 1
đến ngày 15 tháng 3 âm lịch.

Thường diễn ra từ ngày 15
đến ngày 30 tháng 3 âm lịch.

Thường diễn ra vào ngày 30
tháng 3 âm lịch.

Thường diễn ra vào ngày
15, 16 tháng 3 âm lịch.

03

Đâu không phải là hoạt động trong lễ cúng Thần Lúa của
người Chơ-ro?

Làm cây nêu

Đi rước hồn lúa

Làm bánh giầy

Chuẩn bị rượu cần được
làm từ gạo trên rẫy

04

Lễ cúng Thần Lúa của người Chơ-ro còn được gọi là lễ gì?

Lễ Bom Chaul Chnam

Lễ Khao Phansa

Lễ Vesak

Lễ Sa Yang Va

05

Người Đồng Nai

Người Đơ-ro

Người Chơ-ro còn có tên gọi khác là gì?

Người Chứt

Người con của Thần Lúa

06

Người Chơ-ro theo chế độ nào?

Chế độ mẫu hệ

Từ chế độ phụ hệ chuyển
sang chế độ mẫu hệ

Chế độ phụ hệ

Từ chế độ mẫu hệ chuyển
sang chế độ phụ hệ