Khởi
động

Vì sao chúng ta cần nuôi dưỡng tình yêu thương và niềm hy
vọng?

Bài 7.
YÊU THƯƠNG VÀ HY
VỌNG
(Truyện)

Tri thức
đọc hiểu

Đọc tri thức ngữ văn hoàn thành phiếu
Các yếu
Đặc điểm
Ví dụ minh họa
tố
- Là nhân vật quan trọng nhất
- VD. Gió lạnh đầu mùa
Nhân của truyện, có những hành
nhân vật chính Sơn và
vật
động, quyết định tác động đến
chính
Lan.
cốt truyện và diễn tiến các sự
kiện trong truyện, thể hiện rõ
nhất
tư tưởng,
chủ chọn
đề truyện.
- Là những
chi tiết
lọc, có - Chị em Sơn cho Hiên áo.
Chi tiết
giá trị biểu đạt và thẩm mĩ
Mẹ Hiên mang trả áo. Mẹ
tiêu
Sơn cho bác Hiên vay tiền
vượt
trội
trong
truyện.
biểu
mua áo.
Là
sự
nhận
thức,
lý
giải
và
thái
Qua
câu
chuyện
cho
áo
Tư
và
cho
vay
tiền
mua
áo,
độ
của
tác
giả
đối
với
toàn
bộ
tưởng
Thạch Lam ca ngợi những
của tác nội dung tác phẩm cũng như
phẩm vấn đề cuộc sống mà con người tấm lòng thơm thảo thương
yêu nhau, giúp đỡ nhau
đặt ra trong tác phẩm.
trong cảnh bần hàn.

Chúng ta có nên nuôi nhốt các loài động vật hoang dã hay không? Vì sao?

Văn bản 1.
BỒNG CHANH ĐỎ
(Đỗ Chu)

I. Trải nghiệm
cùng
văn bản
1. Đọc
văn bản
2. Kĩ năng tưởng
tượng, dự đoán, suy
luận, liên hệ
3. Lưu ý về tác
giả

I. Trải nghiệm
cùng
văn
3. Lưu
ý về tác
giả bản
- Tên thật là Chu Bá Bình
- Sinh năm 1944 tại Bắc Giang.
- Các tác phẩm của ông rất giàu
chất thơ
- Tác phẩm tiêu biểu: Hương cỏ mật
(1963), Phù sa (1966), Gió qua
thung lũng (1971)...

II. Suy
ngẫm và
phản hồi

Từ
Truyện
đó hãy
“Bồng
xác
1. Đề tài và nội dung bao quát
chanh
định đề
đỏ”
tàikể
của
về
của truyện
truyện?
việc gì?
- Truyện “Bồng chanh đỏ” kể về anh em Hiền
và Hoài vốn yêu thích loài chim bồng chanh ở
đầm nước quê hương nên đã tìm cách bắt
chúng về nuôi. Vừa bắt xong, anh Hiền quyết
định thả chim về lại tổ để vợ chồng chim có
cuộc sống tự do. Sau đó, Hoài lén anh đi tìm
bắt lại đôi bồng chanh nhưng được anh Hiền
can ngăn, phân tích nên đã hiểu cái sai của
-mình
Đề tài:
Kỉ niệm
tuổibồng
ấu chanh
thơ về
và mong
đôi chim
trởchim
về tổ
cũ. chanh đỏ.
bồng

2. Nhân vật chính và chi tiết tiêu
a. Nhân vật chính
biểu
Thời điểm

Khi vợ chồng
bồng chanh
đỏ đến đầm
nước
Khi đi bắt
bồng chanh
đỏ với anh
Hiền trong
đêm

Chi tiết miêu tả nhân vật Hoài
Hành động

Tình cảm

Suy nghĩ

Nhận xét về
sự chuyển
biến của NV
Hoài

Thời điểm

tiêu
biểu
Chi tiết miêu tả nhân vật Hoài
Hành động

- Ngày nào
Khi vợ
cũng ra đầm
chồng
nước ngắm
bồng
nhìn.
chanh đỏ - Sẵn sàng lội
đến đầm xuống bùn.
nước
- Mò tay vào tổ
Khi đi bắt bắt chim, vuốt
bồng
ve chú chim khi
chanh đỏ bắt được.
với anh
- Lén anh Hiền
Hiền trong đi bắt chim
đêm
bồng chanh một
Khi ra đầm mình.
nước một

Tình cảm

Suy nghĩ

Nhận xét về sự
chuyển biến
của NV Hoài

- Nhận thức:
chuyển biến
từ mong
muốn sở hữu
giống
chim
- Hồi hộp lo lắng - Đi bắt
quý đến việc
khi bắt chim.
chim quý
tôn trọng cuộc
- Tức giận anh
để được sở
Hiền vì thả chim hữu chúng. sống tự do
của chim.
về tổ.
- Tình cảm:
- Hào hứng với
- Có thể
chuyển từ tình
kế hoạch đi bắt 1 quay trở lại
yêu ích kỉ
mình để khoe với bắt chim
sang tình cảm
bạn.
bồng
vị tha, mong
- Thương chim vì chanh.
điều tốt đẹp
- Say mê vẻ
đẹo của bồng
chanh đỏ.

- Bồng
chanh đỏ
là giống
chim quý.

2. Nhân vật chính và chi tiết tiêu
biểu
a. Nhân vật chính
* Nhân vật Hoài được khắc họa qua hành
động, tình cảm, suy nghĩ:
- Nhận thức: chuyển biến từ mong muốn sở
hữu giống chim quý đến việc tôn trọng cuộc
sống tự do của chim.
- Tình cảm: chuyển từ tình yêu ích kỉ sang
tình cảm vị tha, mong điều tốt đẹp đến gia
đình bồng chanh.

b. Chi tiết tiêu biểu

b. Chi tiết tiêu biểu
Chi tiết tiêu
biểu
Anh Hiền trả
lại chim bồng
chanh vào tổ
sau khi bắt
được.
Anh Hiền ngăn
Hoài bắt lại
chim bồng
chanh.
Hoài thầm trò
chuyện cùng
với chim bồng
chanh sau khi
biết chúng bỏ
tổ đi.

Ý nghĩa, tác dụng
- Thể hiện nét tính cách chín chắn, biết suy nghĩ
của Hiền.
- Tạo nên bước ngoặt cho câu chuyện, thúc đẩy sự
kiện chú bé Hoài một mình đi bắt chim bồng chanh.
Từ đó, Hiền có cơ hội giải thích, giúp Hoài hiểu khi
thực sự yêu thương chim bồng chanh, cần tôn trọng
- Đánh dấu sự thay đổi trong nhận thức, hành động
tự tự do của chúng.
của Hoài, thể hiện long nhân hậu, nhận biết cái sai
của nhân vật.
- Hóa giải mâu thuẫn giữa hai anh em Hiền và Hoài.
- Thể hiện tình yêu thương của Hoài dành cho bồng
chanh.
- Chứa đựng thông điệp vê tình yêu thương và niền
hi vọng. Hy vọng chim bồng chanh về lại tổ cũ với
cuộc sống ấm êm để 2 anh em không còn ân hận
vì trót phá tổ của chúng.

3. Cách nhìn cuộc sống, con người
của
Bình diện
so nhà văn
Nhân vật Hiền
Nhân vật Hoài

sánh
Giốn Về tình
g
cảm
Về suy
nghĩ,
hành
động
Khác Về tình
cảm

Về suy
nghĩ,
hành
động
Nhận xét cách nhìn cuộc sống, con người của nhà văn:

nhà văn
Bình diện so
sánh
Giốn Về tình
g
cảm
Về suy
nghĩ,
hành
động
Khác Về tình
cảm

Nhân vật Hiền

Nhân vật Hoài

- Yêu thích vẻ đẹp của chim bồng chanh đỏ.
- Ý định ban đầu là bằng mọi cách phải sở hữu được chim bồng
chanh đỏ.
Trẻ
con,
ấm
ức
về
việc
anh
Hiền
- Chín chắn, ý thức về việc
thả
chim
bồng
chanh.
tôn trọng quyền tự do của
- Có kế hoạch bắt lại chim.
đôi chim.
Nhận
ra
sai
lầm,
ân
hận
sau
khi
- Luôn băn khoăn về việc đôi
nghe anh phân tích lí do.
bồng chanh có quay về tổ
cũ.
- Gần như ngay lập tức thả
bồng chanh về tổ cũ.
- Ngăn cản Hoài bắt lại chim.
- Thả hiết những chú chim
mà mình từng nuôi nhốt
trước khi nhập ngũ.

- Hăng hái đi bắt chim với anh.
- Không chấp nhận anh thả chim
nên 1 mình đi bắt lại.
- Tự trách mình khi biết vì 2 anh
em mà đôi bồng chanh phải bỏ
tổ.

Về suy
nghĩ,
hành
động
Nhân ái, đôn hậu, đề cao tình yêu thương, vị tha và thái độ tôn trọng quyền sống
của mọi loài sinh vật.
Nhận xét cách nhìn cuộc sống, con người của nhà văn:

4. Chủ đề và tư tưởng của tác phẩm
a. Chủ đề
Chủ đề văn bản:
Căn cứ xác định chủ đề
Sự kiện
Nhân vật và mối
quan hệ với
hoàn cảnh, NV
khác
Chi tiết và mối
quan hệ giữa
các chi tiết
Điểm nhìn, ngôi
kể, cách kể
chuyện

Chủ đề văn bản: Ca ngợi tình yêu thương đối với loài vật và khẳng
định thái độ tôn trọng quyền sống, tự do đối với thế giới tự nhiên.
Căn cứ xác định chủ đề
Sự kiện
- Phát hiện chim bồng chanh, đi bắt chim, thả chim,
lén đi bắt chim một mình, nằm trên bờ đầm, mong
cuộc sống yên ổn cho gia đình bồng chanh.
Nhân vật và - Tác giả xây dựng nhân vật Hoài trong mối quan hệ
mối quan hệ với làng quê, với đầm sen (nơi sinh sống của bồng
với hoàn
chanh), với anh trai (truyền cho cậu niềm say mê với
cảnh, NV
loài chim quý) và những người bạn (say mê chim
khác
bồng chanh).
Chi tiết và
mối quan hệ
giữa các chi
tiết

- Nhan đề “Bồng chanh đỏ” và mối quan hệ với các
chi tiết như: phát hiện ra chim, đi bắt chim, thả chim
và thái độ yêu thương trân trọng, bảo vệ chim sau
khi các nhân vật nhận thức được vấn đề.

Điểm nhìn, - Ngôi kể thứ nhất, Hoài là người kể chuyện. Tạo nên
ngôi kể,
cách nhìn chủ quan, nhiều cảm xúc.

4. Chủ đề và tư tưởng của tác phẩm
a. Chủ đề
- Ca ngợi tình yêu thương đối với loài
vật và khẳng định thái độ tôn trọng
quyền sống, tự do đối với thế giới tự
nhiên.
b. Tư tưởng của tác phẩm
- Đề cao tình yêu thương, vị tha và
thái độ tôn trọng quyền tự do của
mọi người, mọi sinh vật sống.

IV. Tổng kết
* Đặc điểm của thể loại truyện
- Nhân vật chính: thông qua xây dựng nhân
vật chú bé Hoài, tác giả muốn ca ngợi tình
yêu thương đối với loài vật và khẳng định thái
độ tôn trọng quyền sống, tự do đối với thế
giới tự nhiên
- Các chi tiết tiêu biểu hướng đến thể hiện
chủ đề, tư tưởng tác phẩm.
- Tư tưởng: Đề cao tình yêu thương, vị tha và
thái độ tôn trọng quyền tự do của mọi người,
mọi sinh vật sống.

Luyện tập

GIÚP CHIM XÂY TỔ

1

2

3

4

5

1. Văn bản “Bồng chanh đỏ”
thuộc thể loại gì?

Truyện

2. Trong văn bản “Bồng
chanh đỏ”, nhân vật nào
là nhân vật chính?

Cậu bé Hoài

3. Nhân vật Hoài và anh trai
cùng có chung niềm say mê
gì?

Say mê các loài chim quý
hiếm (bồng chanh đỏ)

4. Truyện được kể theo ngôi
thứ mấy? Ai là người kể
chuyện?

Ngôi thứ nhất, Hoài là người
kể chuyện.

5. Văn bản “Bồng chanh đỏ”
viết về đề tài gì?

Kỉ niệm tuổi ấu thơ về chim
bồng chanh đỏ

Vận dụng
Lời nhắn nhủ của chú bé Hoài dành
cho vợ chồng bồng chanh đỏ ở cuối
truyện gợi cho em suy nghĩ gì về cách
ứng xử của con người với loài vật?
Viết khoảng năm câu để trả lời câu hỏi
này.

Bảng kiểm đánh giá
Tiêu đoạn
chí đánh văn
giá

1. Nội

Suy nghĩ gì về cách ứng xử của  

dung

con người với loài vật

2. Dùng Dùng từ đúng nghĩa, đúng chính  
từ

Đ CĐ
 
 

tả, ngữ pháp; không lặp từ, thừa
từ.

3. Hình Đảm bảo hình thức (Viết hoa, lùi  
thức

 

vào ở dòng đầu, kết thúc bằng
dấu chấm câu)

4. Dung Đảm bảo dung lượng trong giới  
lượng

hạn khoảng 5 câu.