UỶ BAN NHÂN DÂN XÃ IA PA
TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU

TÊN BIỆN PHÁP:
 BIỆN PHÁP GIÁO DỤC VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO HỌC SINH
TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 9 Ở TRƯỜNG THCS

Họ và tên: Phạm Thị Thắm
Đơn vị công tác: Trường THCS Pham Bội Châu

1 Lí do chọn biện pháp

Như chúng ta đã biết văn hóa giao tiếp và ứng xử từ
lâu đã trở thành một vấn đề được nhiều người quan
tâm. Trong nhà trường, vấn đề giao tiếp và ứng xử lại
trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết. Nhà
Text người cho
trường không chỉ dạy chữ mà còn dạy làm
các thế hệ học trò. Tuy nhiên chúng ta cũng phải thừa
nhận rằng văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp học
đường đang đi xuống. Học sinh hiện nay thiếu những
hành vi ứng xử đẹp, thiếu tế nhị, thiếu suy nghĩ trong
lời nói…Có nhiều em không có ý thức đạo đức trong
việc làm và lời nói, không kiểm soát được hành vi
của mình.

1 Lí do chọn biện pháp

Nguyên nhân vì đâu? Theo tôi lỗi tại các em một phần,
lỗi nhiều hơn thuộc về người lớn, về cách giáo dục của
gia đình, nhà trường và xã hội phải sẻ chia trách nhiệm.
Bởi vì con trẻ bị ảnh hưởng rất nhiều từ văn hóa ứng xử
của cha mẹ, thầy cô. Mặt khác, còn do thiếu kỹ năng
sống cho nên dẫn đến việc học sinh đánh nhau, phá hoại
tài sản. Vậy chúng ta phải làm gì? Theo tôi trước hết
cần phải giáo dục cho các em về văn hóa ứng xử nói
chung và văn hóa ứng xử trong nhà trường nói riêng.
Đó là lý do tôi chọn biện pháp: “Giáo dục văn hóa ứng
xử cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp 9 ở
trườngTHCS Phan Bội Châu ”.

 
a. Thuận lợi.
- BGH nhà trường quan tâm, chỉ đạo sâu sát đối với
công tác chủ nhiệm lớp, có kế hoạch định hướng cụ thể và
thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ,
TDTT gắn với các chủ đề, chủ điểm, tạo sân chơi lành
mạnh, bổ ích cho học sinh…

b. Khó khăn.
Trong năm học 2025 - 2026, tôi được phân công công tác
chủ nhiệm ở lớp 9/3. Lớp có tổng số học sinh là 42. Qua
tìm hiểu đầu năm sau khi tiếp nhận lớp, tôi nhận thấy một
số các em chưa có kỹ năng giao tiếp và văn hóa ứng xử
chưa thật sự tốt với thầy cô, bạn bè và người lớn tuổi. Nhất
là trong xưng hô hàng ngày, các em còn hay nói “ Mày Tao”, cười cợt, trêu ghẹo bạn bè khi các bạn trả lời sai câu
hỏi hay làm bài tập không đúng, một số bạn lại có thái độ
với giáo viên bộ môn hoặc thờ ơ, chưa tích cực khi được
giao nhiệm vụ, gặp thầy cô không chào hỏi, trang phục lên
lớp không đúng quy định, hay nói tục, chửi thề, ý thức thực
hiện nội quy chưa cao

2. Nội dung của biện pháp.
* Trước khi áp dụng biện pháp về khả năng ứng xử của học sinh ở lớp
chủ nhiệm 9/3 trong năm học 2025 – 2026, tôi đã khảo sát từ đầu năm và đã thu
được kết quả như sau:
 
 
Khả
Khả năng
Tỉ lệ
Tỉ lệ
Tổng số
năng
Năm học 2025 - 2026
ứng xử
Học sinh ứng xử
chưa tốt
tốt
Kết quả khảo sát đầu
42
năm học

32

76,1%

10

23,9%

Là giáo viên chủ nhiệm, trong nhiều năm công tác, tôi thấy có nhiều biện
pháp giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh. Ở biện pháp này, tôi đưa ra một

2.1. Nâng cao vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Muốn giáo dục được văn hóa ứng xử trong nhà trường cần
có sự chung tay giúp sức của nhiều người trong đó có đội
ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp. Giáo viên chủ nhiệm là linh
hồn của lớp, là người mẹ thứ hai của các em đồng thời có
khả năng trực tiếp giáo dục cách ứng xử của các em trong
việc thực hiện tốt các nề nếp của Đội, nội quy của nhà
trường. Đơn giản như việc giáo dục văn hóa ứng xử trong
công tác Đội chẳng hạn như nề nếp ra vào lớp nếu được giáo
viên chủ nhiệm quan tâm thì việc giáo dục văn hóa ứng xử
sẽ có tác dụng hơn nhiều.

Vì sao lại như vậy? Bởi người làm nên kỷ cương nề
nếp, gia phong trong gia đình là ông bà, cha mẹ thì
người làm nên trật tự kỷ cương của lớp ấy chính là
giáo viên chủ nhiệm. Công tác Đội có tốt hay không,
không phải chỉ phụ thuộc ở giáo viên Tổng phụ trách
mà nó còn phụ thuộc ở vai trò trách nhiệm của giáo
viên chủ nhiệm lớp. Vì vậy để giáo dục tốt được văn
hóa ứng xử cho học sinh, cần phải phát huy vai trò
của giáo viên chủ nhiệm lớp.

2. 2. Nâng cao vai trò của công tác đoàn thể, hội
cha mẹ học sinh
Giáo dục văn hóa ứng xử phụ thuộc một phần tất
yếu ở gia đình cũng như trong nhà trường không
tránh khỏi những hành vi thiếu suy nghĩ của các
em như: nói tục, chửi thề, làm hư hại của công,
mâu thuẫn bạn bè…
chưa ngoan để họ có những kinh nghiệm trong việc
giáo dục con cái.

Trong tình hình như vậy, ngoài việc giáo dục
của thầy cô giáo trong nhà trường cũng rất cần sự
hợp tác, cộng sự của hội cha mẹ học sinh, của Đoàn
thanh niên, Hội phụ nữ, Ban công an xã. Ngoài công
tác vận động họ còn có tác động tuyên truyền và trao
đổi các biện pháp về việc giáo dục con cái cho
những gia đình có con

2.3. Xây dựng cho học sinh những nguyên tắc chuẩn mực
về văn hóa ứng xử
* Giao tiếp ứng xử giữa học sinh với cán bộ, giáo viên,
nhân viên nhà trường
- Học sinh phải lễ phép, kính trọng, chào hỏi và xưng hô
đúng phép tắc. Không được nói trống không, không được vô
lễ, xúc phạm đến danh dự và nhân phẩm của cán bộ, giáo
viên, nhân viên của nhà trường.
- Đảm bảo lời nói chính xác, trung thực. Không được nói
dối.
- Khi phạm lỗi đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên phải
nghiêm túc nhận lỗi và sữa chữa sai lằm

* Giao tiếp ứng xử giữa học sinh với học sinh
- Phải dùng ngôn ngữ giản dị, rõ ràng, trong sáng, thái độ vui
vẻ hòa đồng, lịch sự. Không dùng ngôn ngữ thô tục, xúc
phạm danh dự, nhân phẩm của bạn bè.
- Không dùng lời lẽ đùa nghịch quá trớn, không nhai lời nói
hoặc dáng dấp của bạn để gây bực tức, bất bình cho bạn và có
thể dẫn đến mất đoàn kết, xích mích, gây gỗ, đánh nhau.
- Trong giao tiếp phải thể hiện tính trung thực, khoan dung,
độ lượng, lòng nhân ái.
- Mỗi học sinh đều tâm niệm “Tập thể lớp là một gia đình” và
“Nhà trường là một đại gia đình”, luôn luôn mong muốn và
góp phần xây dựng để “gia đình” là điểm tựa, nguồn vui,
niềm tin, niềm tự hào cho từng học sinh mỗi ngày đến trường.

* Hành vi đạo đức ứng xử của người học sinh
- Mỗi học sinh phải luôn luôn có ý thức phấn đấu, vươn
lên về mọi mặt.
- Biết vâng lời thầy cô, cán bộ, công nhân viên và
nghiêm chỉnh thực hiện nội quy của trường học.
- Tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức, có lối sống lành
mạnh, trung thực, giản dị, hòa đồng với tất cả bạn bè
cùng lớp, cùng trường.
- Chấp hành nghiêm túc pháp luật, các quy định về trật
tự an toàn xã hội, an toàn giao thông. Hiểu biết và tích
cực tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm, tệ nạn xã
hội.

* Không thực hiện các hành vi học sinh không được làm
- Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể giáo
viên, cán bộ, nhân viên của nhà trường, người khác và học
sinh khác.
- Gian lận trong học tập, kiểm tra, thi cử, tuyển sinh.
- Làm việc khác, nghe, trả lời bằng điện thoại di động, hút
thuốc, uống rượu, bia trong giờ học, khi đang tham gia các
hoạt động giáo dục trong nhà trường.
- Đánh bạc, sử dụng ma túy, hung khí, vũ khí, chất nổ, chất
độc, lưu hành, sử dụng văn hóa phẩm độc hại, đồi trụy, tham
gia tệ nạn xã hội.

* Trang phục, tác phong của học sinh
- Thực hiện trang phục đúng quy định của nội quy nhà
trường: Quần tây màu xanh đen hoặc đen, áo trắng, bỏ áo
trong quần, mang dép quai hậu. Không mặc quần áo trái với
quy định để đảm bảo việc học tập, sinh hoạt thuận tiện, giữ
gìn nét đẹp và văn hóa riêng của nhà trường.
- Không tô son, đánh phấn, sơn móng tay, móng chân, nhuộm
tóc khi đi học.

2.4. Kết hợp với giáo viên bộ môn, tổ tư vấn tâm lí để
giáo dục văn hóa ứng xử trong môn Văn và môn Giáo
dục công dân
Có thể nói môn Văn, môn Giáo dục công dân
trong nhà trường là hai môn có nội dung giáo dục văn
hóa ứng xử rất nhiều cho học sinh.
- Môn Văn: Văn hóa ứng xử hầu hết các văn bản
nào cũng có nội dung đó. Bởi vì học văn chính là học
cách làm người

Chính là học cách con người biết yêu thương
con người, học cách nói năng năng lễ phép…
Văn học có khả năng hướng thiện cho học sinh.
Dạy học sinh biết học tập những cách ứng xử
của các văn nhân, thi nhân cũng là vai trò quan
trọng của giáo viên văn. Vì vậy, theo tôi giáo
viên dạy văn cần có nhiều hình thức sinh hoạt
ngoại khoá cho học sinh tham gia.

3. Kết quả thực hiện biện pháp

Qua quá trình thực hiện từ đầu năm đến giờ tôi thấy
có những chuyển biến rõ rệt. Nhiều học sinh đã thể
hiện mình là người sống có văn hóa, có trách nhiệm
rõ ràng trong công việc, có tác phong nhanh nhẹn
và hoàn thành nhiệm vụ sớm hơn hoặc đúng với
thời gian quy định, các em ngoan ngoãn hơn so với
những năm trước.
* Kết quả khảo sát trước khi áp dụng biện pháp về
khả năng ứng xử của học sinh ở lớp chủ nhiệm 9/3
trong năm học 2025 - 2026 đã thu được kết quả như
sau:

III.TÍNH THỰC TIỄN VÀ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG

Tổng
Năm học 2025 - số
2026
Học
sinh

Kết quả khảo
sát đầu năm 42
học

Khả
năng
ứng
xử tốt

32

 
Tỉ lệ

Khả
năng
ứng xử
chưa tốt

76,1
10
%

 
Tỉ lệ

23,9
%

III.TÍNH THỰC TIỄN VÀ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG

* Kết quả khảo sát sau khi áp dụng biện pháp về khả năng ứng xử của
học sinh ở lớp chủ nhiệm 9/3 trong 14 tuần năm học 2025 - 2026 đã thu
được kết quả như sau:
 
Khả
Tỉ lệ
Tổng số năng
Năm học 2025 - 2026
Học sinh ứng xử
tốt
Kết quả khảo sát
trong 7 tuần đầu 42
năm học.

37

88,1%

 
Khả năng Tỉ lệ
ứng xử
chưa tốt
5

11.9%

4. Kết luận

Giáo dục cho học sinh cách ứng xử có văn hóa đòi hỏi phải tỉ mỉ công
phu và có thời gian chứ không phải làm chỉ một sớm, một chiều là đã
có kết quả ngay được. Bởi vì môi trường giáo dục của gia đình, ngoài
xã hội tác động rất lớn đến hành vi và cách ứng xử của các em. Vậy để
xây dựng một lớp thế hệ trẻ có đủ đức, đủ tài, có nếp sống giao tiếp
ứng xử chuẩn mực đòi hỏi nhà trường phải là nơi truyền bá những nét
đẹp văn hóa một cách khuôn mẫu, bài bản, thầy cô giáo phải chuẩn
mực về lối sống, ứng xử và phải là tấm gương sáng để học sinh noi
theo.
.