1. Tác giả

- Tên khai sinh: Nguyễn Tường Vinh.
- Quê : Hà Nội, thuở nhỏ sống ở quê ngoại
(Hải Dương)
- Sở trường: truyện ngắn, tùy bút...
- Phong cách sáng tác:
+ Giàu cảm xúc, lời văn bình dị, đậm chất thơ

Thạch Lam
(1910-1942)

+ Yêu thương, trân trọng đối với thiên nhiên,
con người, cuộc sống.

2. Tác phẩm
a. Đọc
Gv gọi HS đọc trước lớp, các bạn còn lại lắng nghe và đánh giá bài
đọc của bạn dựa theo mẫu bảng sau:
BẢNG KIỂM KĨ NĂNG ĐỌC
ĐẠT
Đọc to, rõ ràng, trôi chảy
Đọc đúng, không thêm từ, bớt từ.
Tốc độ, âm lượng đọc phù hợp.
Giọng đọc diễn cảm, thể hiện được cảm xúc
của nhân vật.

CHƯA ĐẠT

2. Tác phẩm
* Chú thích
- Hỏa lò: lò than nhỏ để đun nấu
hoặc để sưởi ấm

- Vỉ buồm: tấm cói đan dùng để đậy
hoặc lót rổ, thúng.

2. Tác phẩm
- Chú thích
- Âu đồng: đồ dùng có miệng
rộng, thành hơi phình ra, thường
để đựng trầu cau, làm bằng đồng

2. Tác phẩm

Trao đổi theo cặp
Nhiệm vụ :
Xác định xuất xứ, thể
loại, ngôi kể, PTBĐ,
nhân vật, bố cục, tóm
tắt

2. Tác phẩm

Xuất xứ: In trong tập “Gió đầu mùa”, NXB Văn
nghệ thành phố Hồ Chí Minh 1994
Thể loại: truyện ngắn
Ngôi kể: ngôi thứ 3
PTBĐ: Tự sự, kết hợp miêu tả, biểu cảm

2. Tìm hiểu chung

Nhân vật
Chị em Sơn và Lan
Hiên
Mẹ Sơn
Mẹ Hiên

Sơn ngủ dậy, thấy thời
tiết đã trở lạnh, cậu
xúc động khi nghe mẹ
và vú già nhắc tới em
Duyên đã mất.
Mẹ nhắc nhở hai chị
em và ôm hai chị
em vào lòng.

Cốt truyện
Sơn được mẹ mặc
cho quần áo ấm rồi
cùng chị Lan ra chợ
chơi cùng những đứa
trẻ nghèo.
Quay về, Sơn
và Lan thấy
mẹ
Hiên
mang áo sang
trả, mẹ Sơn
cho mẹ Hiên
vay tiền mua
áo cho con

Dượng
Bảy
ngã
Sơn và Lan thấy
xuống
trong
trận
Hiên không có áo
đánh
ở
Xuân
ấm mặc nên đã về
Lộc,
trên
đường
nhà lấy chiếc áo
tiến
vào
Sài
Gòn.
bông cũ tặng Hiên.

Lúc ăn cơm, nghe vú già nói, Sơn
và Lan sợ bị mẹ mắng nên đi tìm
Hiên đòi áo mà không gặp.

Xét về cốt truyện, văn bản Gió lạnh
đầu mùa (Thạch Lam) và Tôi đi học
(Thanh Tịnh) có điểm gì giống nhau?
+ Đều kể lại sự việc giản dị, gần
gũi, đời thường
+ Có những dòng cảm xúc, diễn
biến tâm trạng khác nhau của nhân
vật

Nhan đề gợi ra bối cảnh, cảm nhận về
xung quanh như thế nào? Trong truyện
có các chi tiết gợi ra bối cảnh nào? Từ
đó, nêu hình dung về cuộc sống miêu tả
trong truyện.

BỐI CÁNH CỦA TRUYỆN

Nhan đề
Gió lạnh đầu mùa: gợi
ra không khí mùa đông
lạnh gía

Các chi tiết miêu tả
- run lên vì rét, môi chúng tím
lại, da thịt thâm đi;
- Hiên đứng co ro bên cột quán,
trên người chỉ mặc một chiếc
áo rách tả tơi hở cả lưng và
tay;...

Bối cảnh của truyện là những ngày đầu đông với những cơn gió
lạnh giá, khung cảnh thê lương nơi làng quê nghèo.

 Cuộc sống nghèo khổ với sự thiếu thốn thảm
thương của những gia đình lao động nơi miền quê
nghèo

2.Phân tích nhân vật
a. Diễn biến suy nghĩ, tâm trạng nhân
vật Sơn

a. Diễn biến tâm trạng, suy nghĩ của Sơn
*Trước khi cho Hiên áo

- Cảm nhận rõ cái lạnh đầu mùa, nghe
mẹ nhắc đến em “nhớ em, cảm động
và thương em quá”
- Thân mật chơi đùa với bạn hàng xóm
nghèo.
- Quan sát, cảm nhận sự rách rưới, lạnh
giá nghèo khó của lũ trẻ
 Hòa đồng, biết quan sát, quan tâm
tới những người xung quanh.

a. Diễn biến tâm trạng, suy nghĩ của Sơn
- Gọi Hiên lại chơi cùng.
- Hỏi thăm, quan tâm:
Sao áo rách thế?
Sao không bảo u may?

Sự quan
tâm chân
thành

- Nhớ tới hoàn cảnh của
nhà Hiên.
Quyết định đem cho Hiên chiếc áo
bông cũ.
Trong lòng cảm thấy “ấm áp, vui vui”

Sơn là người đa cảm, giàu
tình yêu thương và lòng
nhân hậu.
Biết quan tâm, chia sẻ với
những hoàn cảnh khó
khăn xung quanh mình.

* Sau khi cho Hiên chiếc áo
+ Lo sợ mợ mắng.
+ Trách móc lẫn nhau.
+ Đi tìm Hiên đòi lại áo.
+ Lẻn về nhà.
+ Cúi đầu, nép sau lưng chị

Tâm trạng sợ hãi, lo lắng
bị mẹ trách phạt

 Sơn là đứa trẻ ngoan, biết phân
biệt đúng sai.
 Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân
vật.

Có ý kiến cho rằng: Hành
động đi đòi áo của Sơn và
Lan làm cho người đọc
mất thiện cảm đối với
nhân vật. Em có đồng ý
không? Vì sao?

b. Thái độ, cách cư xử của hai người mẹ
* Mẹ của Hiên:
- Người mẹ nghèo khổ, mò cua bắt
ốc, không đủ tiền may áo cho con.
- Cách ứng xử:
 Hành động: mang trả áo
 Lời nói: Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng mang lại đây
trả mợ.
 Xưng hô: Tôi- cậu- mợ; bẩm- cháu
 Người mẹ nghèo nhưng khéo léo, có lòng tự trọng, dạy con “đói cho
sạch, rách cho thơm”.

b. Thái độ cách cư xử của hai người mẹ
* Mẹ của Sơn:
- Giàu có, thuộc tầng lớp trung lưu.
- Cách ứng xử:
 Với mẹ con Hiên: hỏi han hoàn cảnh, cho vay 5
đồng để mẹ Hiên may áo cho con.
 Nhân hậu, tế nhị
 Với các con: không tự tiện lấy áo cho người khác
mà phải xin phép, vui vì con biết chia sẻ, giúp đỡ
người khác.
 Vừa nghiêm khắc, vừa yêu thương

Có người cho rằng, truyện
Gió lạnh đầu mùa chỉ có ý
nghĩa đơn giản là việc cho
chiếc áo bông cũ. Em có
đồng ý không? Vì sao? Theo
em, truyện ngắn này có ý
nghĩa như thế nào?

• Cách chia sẻ yêu thương
- Yêu thương trao đi có thể là vật chất, hoặc
niềm vui tinh thần…nhưng cần thật lòng.
- Cách trao yêu thương cũng rất quan trọng,
không để người nhận chạnh lòng

• Cách đón nhận yêu thương
- Đón nhận yêu thương với thái độ trân trọng,
biết ợn tấm lòng người trao.
- Giữ gìn, nâng niu và có những thái độ, hành
động phù hợp với món quà đó.

1. Nghệ thuật
- Cách kể chuyện nhẹ nhàng, tinh tế, theo dòng
cảm xúc của nhân vật.
- Nhân vật được xây dựng qua nhiều phương
diện như hành động, lời nói và tinh tế miêu tả
tâm lí nhân vật
- Tình huống đặc sắc, có những chi tiết truyện
giàu ý nghĩa.

2. Nội dung
- Khắc hoạ những con người nơi làng quê nghèo
khó, có lòng tự trọng và những người có điều
kiện sống tốt hơn biết yêu thương, sẻ chia.
- Đề cao tinh thần nhân văn, đồng cảm, sẻ chia
giúp đỡ nhưng con người bất hạnh, thiệt thòi.

Vẻ đẹp của truyện Gió lạnh đầu mùa
không chỉ hiện lên qua hình thức (câu
chữ, hình ảnh,…) mà còn ở tình cảm
trong sáng của những tấm lòng nhân hậu
bao dung. Hãy viết đoạn văn (khoảng 8 –
10 câu) làm rõ nhận xét đó.

Truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” của tác giả Thạch Lam là tác phẩm không chỉ
mang vẻ đẹp hình thức mà còn mang vẻ đẹp về tình cảm trong sáng của những tấm lòng
nhân hậu bao dung. Mở đầu câu chuyện ta thấy hình ảnh của gia đình Sơn hiện lên đủ
đầy và ấm cúng. Thế nhưng trái ngược hoàn toàn với sự đủ đầy ấy lại là sự thiếu thốn của
những đứa trẻ hàng xóm. Trong cái ngày lạnh bất ngờ ấy, lũ trẻ run rẩy trong những
manh áo rét, đặc biệt là cái Hiên với chiếc áo rách tả tơi. Từng câu chữ được sử dụng
trong tác phẩm đã góp phần tạo nên những hình ảnh rõ nét về nông thôn Việt Nam thế kỉ
trước. Bên cạnh đó ta còn thấy được thông điệp nhân đạo mà tác giả gửi gắm qua hành
động ấm áp của hai chị em Sơn. Tuy còn nhỏ nhưng hai chị Sơn đã biết động lòng trước
những hoàn cảnh khó khăn, sẵn sàng cho đi mà không màng tới hậu quả. Đó cũng chính
là chi tiết sáng giá làm nên sự ấm áp giữa người với người. Ngoài ra chi tiết người mẹ
bao dung cho lỗi làm của hai chị em cũng là một tình tiết đắt giá. Cách cư xử của người
mẹ khi các con mắc lỗi cho thấy tấm lòng bao dung mà người mẹ dành cho những đứa
con của mình. Truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” là một bức tranh ấm áp tình người được
vẽ lên bới ngôn từ, hình ảnh và tấm lòng của nhà văn với con người.

Khi tỉnh dậy, nhân vật Sơn trong truyện
“Gió lạnh đầu mùa” nhận thấy điều gì?
A. Mọi người đã ăn sáng cả rồi
B. Mọi người đã đi làm cả rồi
C. Mọi người đã mặc áo rét cả rồi
D. Mọi người đang sưởi ấm bên bếp lửa

Dáng vẻ bề ngoài của Hiên trong truyện “Gió
lạnh đầu mùa” được miêu tả như thế nào?
A. Mặc áo bông ấm, mới mua, rất đẹp.
B. Mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay
C. Mặc áo bông có vài mảnh vá
D. Mặc áo len đã cũ

Khi nhìn thấy Hiên “mặc có manh áo rách”,
Sơn trong truyện “Gió lạnh đầu mùa” đã thì
thầm với chị Lan điều gì ?

A. Hay cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.
B. Hay cho nó cái áo len cũ này, chị ạ
C. Hay cho nó cái khăn len cũ này, chị ạ
D. Hay cho nó đôi tất tay cũ này, chị ạ

Trong truyện “Gió lạnh đầu mùa” khi biết hai
chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông cũ, mẹ của
hai em đã thể hiện thái độ như thế nào ?

A. Rất tức giận, vì các con đã tự ý cho Hiên áo mà chưa
xin phép mẹ
B. Rất buồn, vì các con đã làm trái lời mẹ dạy
C. Âu yếm ôm hai chị em vào lòng và tự hào về các con
biết yêu thương, chia sẻ.
D. Đánh mắng hai chị em vì dám cho một vật kỷ niệm
thiêng liêng của gia đình

Phương án nào nêu đúng về nghĩa
của từ “hanh” ?
A. Thời tiết khô và hơi lạnh
B. Thời tiết khô và có gió to
C. Thời tiết mát mẻ và có mưa phùn
D. Thời tiết mát mẻ, có lúc có mưa dông

Vì sao mẹ Sơn lại cho mẹ Hiên vay
tiền mà không cho áo ?
A. Vì mẹ Sơn không muốn giúp đỡ người khác
B. Vì mẹ Sơn muốn lấy lại số tiền cho vay
C. Vì mẹ Sơn rất quý chiếc áo là kỷ vật của em Duyên
D. Vì mẹ Sơn muốn giữ chiếc áo là kỷ vật của em
Duyên và vẫn muốn giúp đỡ mẹ Hiên

Vì sao mẹ Hiên lại trả lại chiếc áo?
A. Vì mẹ Hiên chê áo xấu
B. Vì Sơn đòi lại áo
C. Vì mẹ Hiên biết đó là kỷ vật của bé Duyên
D. Vì mẹ Hiên nghèo nhưng có lòng tự trọng, biết
mẹ Sơn chưa có sự đồng ý

Vì sao những đứa trẻ nghèo không
dám lại gần chơi với Sơn và Lan?
A. Vì chúng không thích chơi với những người có điều kiện
khá giả.
B. Vì Sơn và Lan có thái độ khinh khỉnh
C. Vì chúng ngại cái nghèo của mình, biết thân biết phận
D. Cả A và B đều đúng