Hãy chia sẻ với bạn về
lỗi lầm mà em từng gây
ra cho người khác

Tiết 2+3

Bài học đường đời đầu tiên
(Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí”)

- Tô Hoài -

Dựa vào chú thích SGK, em hãy cho biết nét
cơ bản về tác giả, tác phẩm ?

- Tên: Nguyễn Sen;
- Năm sinh – năm mất: 1920 – 2014;
- Quê quán: Hà Nội;
- Ông là nhà văn có vốn sống rất
phong phú, năng lực quan sát và
miêu tả tinh tế, lối văn giàu hình
ảnh, nhịp điệu, ngôn ngữ chân thực,
gần gũi với đời sống.
Tác phẩm
- Dế Mèn phiêu lưu kí là truyện đồng
thoại, viết cho trẻ em;
- Năm sáng tác: 1941.

c
ợ
ư
đ
n
ệ
y
u
h
c
Câu
a
ủ
c
i
ờ
l
g
n
ằ
b
kể
ể
K
?
o
à
n
t
ậ
v
nhân
?
y
ấ
m
ứ
h
t
i
ô
g
n
t heo

Người kể chuyện:
Dế Mèn
Ngôi kể: ngôi thứ
nhất

Hành động của Dế Mèn:
Dế Mèn tự miêu tả hình
- Co cẳng, đạp phanh phách
thức của mình:
- Vũ lên phành phạch giòn giã
- càng: mẫm bóng
- Nhai ngoàm ngoạp…
- vuốt: nhọn hoắt
- Vuốt râu trịnh trọng, khoan
- cánh: dài, kín tận đuôi
thai…
- răng: đen nhánh
Chàng dế
- Đi đứng oai vệ
- râu: dài, uốn cong
thanh
niên
cường
Quan hệ của Dế Mèn
Dế Mèn tự đánh giá
tráng
với bà con trong xóm:
về bản thân:
- Cà khịa, to tiếng…
- Tự tin, biết chăm sóc bản
- Quát chị cào cào
thân, ăn uống điều độ.
- Ghẹo anh Gọng Vó,…
- Tài giỏi, ghê gớm, có thể
đứng đầu trong thiên hạ.

 Dế Mèn vừa mang những đặc tính vốn có cùa loài vật (hình dáng,
cử chỉ, đặc điểm...) vừa mang đặc điểm của con người (lời nói, ý
nghĩ). Đặc trưng của truyện đồng thoại.
 Sử dụng nhiều tính từ, động từ mạnh, từ láy, biện pháp nghệ thuật
nhân hoá, trí tưởng tượng phong phú.

Cách xưng hô của
Dế Mèn

- Xưng hô: “ta - chú mày”

Lời Dế Mèn miêu
tả ngoại hình Dế
Choắt

- Như gã nghiện thuốc phiện.
- Cánh ngắn củn, râu một
mẩu, mặt mũi ngẩn ngơ.
- Hôi như cú mèo

Lời Dế Mèn nhận
xét về hang ở của
Dế Choắt

- Cẩu thả, tuềnh toàng

Lời từ chối của Dế
Mèn khi Dế Choắt
mong muốn được
giúp đỡ

- Lời từ chối phũ phàng
“Đào tổ nông thì cho chết”.

Dế Mèn tỏ
thái độ chê
bai, trịch
thượng,
ích kỉ, coi
thường Dế
Choắt.

ề
v
ì
g
t
é
x
n
ậ
h
n
ó
c
Em
ế
D
a
ủ
c
ả
t
u
ê
i
m
h
c
cá
h
n
í
h
c
h
n
ì
h
i
ạ
o
g
n
Mè n v ề
ế
D
h
n
ì
h
i
ạ
o
g
n
à
v
mình
o
h
c
a
r
t
ú
r
m
E
?
t
ắ
o
Ch
?
ì
g
c
ọ
h
i
à
b
n
â
h
t
bản

PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1: Vì sao Dế Choắt lại chết?
A. Vì cơ thể DC vốn ốm yếu
B. Vì DC bị tai nạn
C. Vì DM trêu chị Cốc, chị Cốc nổi nóng và mổ chết DC để trút giận
Câu 2: Thái độ của DC trước khi chết
D. Oán hận
E. Không hề trách móc mà còn ân cần khuyên nhủ
F. Im lặng
Câu 3: DC đã khuyên nhủ DM điều gì khiến DM xúc động và tỉnh ngộ?
G. Ở đời không được ngông cuồng dại dột sẽ chuốc vạ vào thân
H. Ở đời phải cẩn thận khi nói năng, nếu không sớm muộn cũng mang vạ vào
thân
I. Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ sớm muộn
cũng mang vạ và mình.
4. Trong cảm nhận của em, Dế Choắt là người như thế nào?(*)
 

Cái
chết
của
Dế
Choắt

Nguyên nhân: Dế Mèn trêu chị Cốc, chị
nổi nóng và mổ chết Dế Choắt để trút giận

Thái độ của Dế Choắt: không trách móc,
ân cần khuyên nhủ → hiền lành, bao dung.

Cá nhân

2
Cá nhân

Cá nhân

1

4
Cá nhân

3

Chứng kiến cái chết của
Dế Choắt, Dế Mèn đã có
những cảm xúc, suy nghĩ
gì? Suy nghĩ đó cho thấy
sự thay đổi nào ở Dế
Mèn? Em có nhận xét gì
về nghệ thuật miêu tả
nhân vật của Tô Hoài?

Cảm
xúc,
suy
nghĩ
của
Dế
Mèn

Sợ hãi
“tôi cũng khiếp, nằm im thít,
hoảng hốt”
Ân hận
“anh mà chết là tại tôi
ngông cuồng”

Hối lỗi
“Nào tôi đâu biết…bây giờ”

Nghệ
thuật miêu
tả tâm lí
nhân vật
sinh động,
hợp lý

*
Bài học đường đời đầu tiên

g
n
ữ
h
n
ừ
t
,
Theo em
g
n
á
đ
m
ệ
i
h
g
trải n
t
ú
r
ã
đ
n
è
nhớ, Dế M
?
ì
g
c
ọ
h
i
à
ra được b

Hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân
mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của
mình thôi.
Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ sớm
muộn cũng mang vạ vào mình đấy.
Bài học về cách ứng xử, sống khiêm tốn,
biết tôn trọng người khác.
Bài học về tình thân ái, chan hòa

6
Đặc trưng truyện đồng thoại

Nhân vật là động vật, đồ vật, hiện tượng tự nhiên được
nhân hóa (có suy nghĩ, cảm xúc như con người), cốt
truyện đơn giản, hài hước, bò lưu, mang tính giáo dục
cao (giúp trẻ em hiểu về sản phẩm chất tốt đẹp), và sự
kết hợp giữa yếu tố thực tế và hư cấu để tạo nên thế giới
sáng tạo, giàu màu sắc cho trẻ. 

7
Bài học cho bản thân

Nếu có người bạn
như Dế Choắt, em sẽ
đối xử với bạn như
thế nào?

III.
LUYỆN TẬP

Dế Mèn
Ngoại hình
Lời nói
Tính cách
Cảm nhận của
em về nhân vật

Dế Choắt

Ngoại hình

Lời nói
Tính cách

Dế Mèn
Khoẻ mạnh, cường tráng: Đôi
càng mẫm bóng, vuốt cứng,
nhọn hoắt, cánh dài, râu dài
uốn cong, hùng dũng,…
Xưng ta, gọi mày

Dế Choắt
Ốm yếu, xấu xí, gầy gò và
dài lêu nghêu như gã
nghiện, đôi càng bè bè,…

Hống hách, kiêu ngạo, ngông
cuồng,…

Hiền lành, nhẫn nhịn, vị
tha, bao dung,…

Cảm nhận của …
em về nhân vật

Xưng anh – em

…

Những điều em nắm chắc

Những điều em băn khoăn

 

 
 
 
 

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn khoảng 5-7
dòng) kể lại một sự việc
trong đoạn trích Bài học
đường đời đầu tiên bằng
lời của một nhân vật do
em tự chọn.

Một hôm, nhìn thấy chị Cốc bỗng ta nghĩ ra một trò nghịch dại và
rủ Choắt chơi cùng. Nhưng khi nghe nhắc đến tên chị Cốc thì Choắt
lại hoảng sợ xin thôi, đã thế còn khuyên tôi đừng trêu vào, phải biết
sợ. Nghe thật tức cái tai.Tôi nào đâu biết sợ ai. Tức giận, tôi quay lại
cất tiếng trêu chị Cốc, chứng minh cho Choắt thấy sự dũng cảm của
mình. Nhưng chị Cốc không phải hiền lành. Nghe tiếng trêu, chị ta
trợn tròn mắt, giương cánh lên, như sắp đánh nhau. Lúc đó tôi cảm
thấy sợ hãi nên vội chui tọt vào hang, lên giường nằm khểnh. Lúc bấy
giờ, tôi không hề nghĩ đến anh bạn Dế Choắt tội nghiệp và cũng
không thể tưởng tượng được chuyện sắp xảy ra. Đến hôm nay nghĩ lại,
tôi vẫn còn thấy rùng mình.