CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ CHUYÊN ĐỀ

CHUYÊN ĐỀ: ĐA DẠNG HÌNH
THỨC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN 8
Giáo viên thực hiện: Phan Thị Hải Yến

KHỞI ĐỘNG

ĐI TÌM NHÂN VẬT
LỊCH SỬ
LUẬT CHƠI
- Có 6 thử thách, mỗi thử thách là những thông tin,
hình ảnh liên quan đến một nhân vật nổi tiếng trong
lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam. Đoán
đúng tên nhân vật – các em được 10 điểm
- Người chơi quan sát thật nhanh các dữ kiện trong
1 thử thách, giơ tay để giành quyền trả lời (chú ý
không nhất thiết phải xem hết dữ kiện). Nếu trả lời
sai quyền trả lời dành cho bạn khác.

Đáp án: Hai Bà
Trưng

Những thủ lĩnh khởi binh chống lại chính quyền đô hộ
nhà Đông Hán, lập ra một quốc gia với kinh đô tại Mê Linh.

Đáp án: Đức vương Ngô
Quyền

Người anh hùng kết thúc 1000 năm Bắc thuộc giành lại
chủ quyền cho đất nước

Đáp án: Đinh Bộ
Lĩnh

Người dẹp loạn 12 sứ quân,
lập nên nước Đại Cồ Việt

Đáp án: Trần Quốc
Tuấn

Hưng Đạo Đại Vương – Trần Quốc Tuấn được suy tôn là
Đức Thánh Trần (Vị thánh trong lòng dân)

Đáp án: Lý Thường
Kiệt

Người đã chỉ huy trận đánh trên sông Như Nguyệt,
đánh đuổi quân Tống ra khỏi bờ cõi nước ta.

BÀI 3 LỜI SÔNG NÚI
TIẾT 37: NAM QUỐC SƠN HÀ
(Sông núi nước Nam)

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc- chú thích
Đọc dõng dạc, mạch lạc
Ngắt nhịp đúng
Chú ý đọc đúng phần phiên âm

Phiên âm:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
Dịch nghĩa:
Sông núi nước Nam vua nước Nam cai quản,
Giới phận đã được khẳng định rõ ràng ở trong sách trời.
Cớ gì lũ giặc kia tới xâm phạm
Các ngươi sẽ nhìn thấy việc chuốc lấy bại vong.
Dịch thơ:
Sông núi nước Nam, vua Nam ngự,
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.

Chú thích: 1,2,3,4

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Từ “cư” trong nguyên
tác có thể dịch là
“ngự” (cai quản), cũng
có thể dịch là “ở” (cư
trú). Theo em, cách
dịch nào thể hiện được
rõ tinh thần của một
bản “tuyên ngôn độc
lập” hơn? Hãy lí giải ý
kiến của em.

“ngự” (cai quản)

“ở” (cư trú)

Ở cương vị người đứng đầu, người làm chủ (đế) phải
xử lý mọi công việc “ngự ” phù hợp hơn

2. Tác giả
- Hiện chưa rõ tác giả. Nhiều tài liệu cho là của Lý Thường Kiệt.

3. Tác phẩm
Thể loại

Phương thức biểu đạt
Hoàn cảnh ra đời

Bố cục

Thất ngôn tứ tuyệt đường luật
Biểu cảm
Trong cuộc kháng chiến chống Tống bên sông Như
Nguyệt (1076)
- Phần 1 (2 câu đầu): Khẳng định chủ quyền lãnh thổ 
- Phần 2 (2 câu cuối): Nêu cao quyết tâm chống lại kẻ
thù 

Bài thơ được coi là bản “tuyên ngôn độc lập” đầu tiên của đất nước ta.
Em hiểu thế nào là bản “tuyên ngôn độc lập”?

“Tuyên ngôn độc lập” là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước,
của dân tộc và khẳng định không một thế lực nào được phép xâm
phạm vào quyền độc lập ấy.

3. Tác phẩm
Thể loại

Thất ngôn tứ tuyệt đường luật

Phương thức biểu đạt

Biểu cảm

Hoàn cảnh ra đời

Trong cuộc kháng chiến chống Tống bên sông Như
Nguyệt (1076)

Bố cục

- Phần 1 (2 câu đầu): Khẳng định chủ quyền lãnh thổ 
- Phần 2 (2 câu cuối): Nêu cao quyết tâm chống lại kẻ thù 

* Ý nghĩa lịch sử của bài thơ: Bài thơ được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu
tiên của nước ta.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Em hiểu “Nam quốc” và Giải thích nghĩa của hai từ
“Nam đế cư” là gì?
“tiệt nhiên” và “thiên thư”
 ......................................... rồi rút ra ý nghĩa câu 2
.......................................... ............................................
.......................................... ............................................
.......................................... ..............................................
.......................................... ..............................................
 
.............................................
 Việc gọi vua nước ta là
'đế” đã thể hiện điều gì?
 ............................................
............................................
............................................

 
 

Nhận xét về từ ngữ, nhịp
điệu của 2 câu đầu? Ẩn chứa
trong đó là tình cảm gì?
............................................
............................................
............................................

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
Em hiểu “như hà” và nghịch
lỗ'' là gì?
 .............................................
..........................................
............................................
............................................
............................................
............................................
............................................

Đại ý của hai câu cuối là gì?
Nhịp thơ hai câu sau có gì
khác hai câu đầu?
............................................
............................................
............................................

Thái độ của tác giả trong câu
thứ 3 được thể hiện như thế
nào?
............................................
............................................
............................................
............................................
............................................

Theo em, câu thơ cuối cảnh
báo điều gì đối với quân
xâm lược? Do đâu em khẳng
định như vậy?
 ...........................................
............................................
............................................

 

Robric đánh giá phiếu học tập

TT TIÊU CHI
1

1 Nội dung
 

TỐT
Trả lời đầy đủ các
nội dung trong
phiếu học tập, các ý
kiến phù hợp, rõ
ràng.

Hình thức
Trình bày sạch, đẹp,
2 trình bày
chữ viết rõ ràng, dễ
phiếu học tập. hiểu.
3
Nói to, rõ ràng, dễ
3 Thuyết trình hiểu, có ngữ điệu,
có mở đầu, kết thúc.

ĐẠT
Trả lời đầy đủ
các nội dung
trong phiếu
học tập.

CHƯA ĐẠT
Trả lời chưa
đầy
đủ các nội
dung trong
phiếu học tập.

Chữ viết rõ
Trình bày
ràng, dễ hiểu chưa rõ ràng,
khó hiểu.
Nói to, rõ
Nói nhỏ, thiếu
ràng, có mở tự tin, chưa
đầu, kết thúc. có mở đầu, kết
thúc.

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

Em hiểu “Nam quốc” và “Nam đế cư” là gì?
Nam quốc: Nước Nam. Vùng sông núi phía
Nam là một nước.
Nam đế cư: chứng tỏ nước Nam đã có vua, có
chủ, có quốc chủ.

Giải thích nghĩa của hai từ “tiệt nhiên” và
“thiên thư” rồi rút ra ý nghĩa câu 2

Tiệt nhiên: Rõ ràng, điều hiển nhiên
Thiên thư: Sách trời
Sự phân định địa phận, lãnh thổ nước
Nam rõ ràng, vững chắc trong “thiên
thư”. Chân lý này đã trở thành sự thật
hiển nhiên không thể thay đổi.
 Việc gọi vua nước ta là “đế” đã thể hiện điều Nhận xét về từ ngữ, giọng điệu của 2 câu
gì?
đầu? Ẩn chứa trong đó là tình cảm gì?
 Việc gọi vua nước ta là “đế” đã thể hiện ý
- Ngôn ngữ trang trọng, giọng điệu hùng
thức độc lập, bình đẳng, ngang hàng với các hồn, đanh thép, mạnh mẽ
hoàng đế Trung Hoa. 
- Ẩn chứa niềm tự hào, tự tôn dân tộc

Robric đánh giá phiếu học tập

TT TIÊU CHI
1

1 Nội dung
 

TỐT
Trả lời đầy đủ các
nội dung trong
phiếu học tập, các ý
kiến phù hợp, rõ
ràng.

Hình thức
Trình bày sạch, đẹp,
2 trình bày
chữ viết rõ ràng, dễ
phiếu học tập. hiểu.
3
Nói to, rõ ràng, dễ
3 Thuyết trình hiểu, có ngữ điệu,
có mở đầu, kết thúc.

ĐẠT
Trả lời đầy đủ
các nội dung
trong phiếu
học tập.

CHƯA ĐẠT
Trả lời chưa
đầy
đủ các nội
dung trong
phiếu học tập.

Chữ viết rõ
Trình bày
ràng, dễ hiểu chưa rõ ràng,
khó hiểu.
Nói to, rõ
Nói nhỏ, thiếu
ràng, có mở tự tin, chưa
đầu, kết thúc. có mở đầu, kết
thúc.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
Đại ý của hai câu cuối là gì? Nhịp thơ hai câu sau có
Em hiểu “như hà” và nghịch lỗ'' là gì?
gì khác hai câu đầu?
 

+ Như hà – cớ sao: Từ hỏi cho thấy sự
phi lí không thể chấp nhận được.
+ Nghịch lỗ - lũ giặc bạo ngược

+ Chỉ rõ: quân giặc sẽ phải chính mắt
chứng kiến việc thất bại tan tành do bọn
chúng tự gây ra, rồi tự chuốc lấy
+ Nhịp thơ 2/2/3: Nhanh, mạnh, dứt khoát
Khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ….

Thái độ của tác giả trong câu thứ 3 được Theo em, câu thơ cuối cảnh báo điều gì đối với
quân xâm lược? Do đâu em khẳng định như
thể hiện như thế nào?
vậy?
Thái độ căm giận và khinh bỉ bởi chúng
- Lời cảnh báo về hậu quả thê thảm nếu chúng
làm trái đạo trời, phạm vào những điều
cố
tình
xâm
phạm.
thiêng liêng đã ghi trong sách trời.
Câu thơ cuối còn giáo dục mỗi người dân ý thức
 
kiên quyết bảo vệ chủ quyền đất nước, không
cho phép bất cứ kẻ thù nào xâm phạm

Em rút ra được nhận thức gì cho bản thân sau khi học bài thơ này?
Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của biên giới, lãnh
thổ quốc gia.
Có trách nhiệm giữ gìn hòa bình, bảo vệ Tổ quốc.
Bồi dưỡng lòng tự hào, biết ơn thế hệ cha ông đã
ngã xuống để bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ.

? Theo em những cột mốc này có ý nghĩa
gì với đất nước?
- Các mốc giới biên giới quốc gia được dựng lên là
biểu tượng của độc lập, toàn vẹn lãnh thổ – tinh
thần tinh ấy nối dài từ ý chí trong Nam quốc Sơn hà
- Chủ quyền không phải khái niệm trừu tượng,
mà hiện hữu rõ ràng qua từng đường biên, từng cột
mốc, từng hòn đảo – là trách nhiệm mà thế hệ trẻ cần
tiếp nối.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Ngôn ngữ cô đọng, súc tích.
- Giọng thơ dõng dạc, hùng hồn,
đanh thép.
 
2. Nội dung
Thể hiện niềm tin vào sức mạnh
chính nghĩa của dân tộc ta.
Bài thơ có thể xem là bản Tuyên
ngôn độc lập đầu tiên của nước ta.

IV. VẬN DỤNG

Cuộc giao tiếp văn chương
Hãy chỉ ra tinh thần yêu nước qua 3 văn
bản đã học “Hịch tướng sĩ”; “Tinh thần yêu
nước của nhân dân ta” và “Nam quốc sơn
hà”.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc lòng bài thơ: Phiên âm, dịch thơ
- Nắm nội dung, nghệ thuật
- Làm bài tập vận dụng nộp vào tiết Ngữ văn thứ 6.
- Chuẩn bị bài:
Viết bài văn nghị luận về 1 vấn đề đời sống (Con người trong
mối quan hệ với cộng đồng, đất nước)
+ Xem lại luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng
+ Yêu cầu đối với bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời
sống.
+ Phân tích bài viết tham khảo
+ Chuẩn bị một số đề tài