Daïy Hoïc
toát
toát
LỚP 8

TIÊU HÓA

DINH DƯỠNG

TUẦN HOÀN

BÀI TIẾT

VỆ SINH THỰC PHẨM

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

DINH DƯỠNG VÀ
TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

*Khái niệm chất dinh dưỡng
*Tiêu hoá ở người
* Một số bệnh về đường tiêu hoá
*Chế độ dinh dưỡng ở người
* An toàn vệ sinh thực phẩm
* Dự án: Điều tra một số bệnh tiêu hoá và
vấn đề an toàn thực phẩm ở địa phương

Hãy kể tên một số loại thức ăn mà
chúng ta sử dụng hằng ngày?

Tại sao ta cần ăn nhiều loại thức ăn như vậy?

Cơm

Sữa

Bánh mì

Cá

Thịt

Dầu ăn

Trái cây

Nước
Trứng

Trà sữa

Rau củ quả

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:

Hãy cho biết thế nào là chất dinh dưỡng?
Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ
thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung
cấp năng lượng cho các hoạt động sống.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
- Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên
liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống.

Tại sao ta cần ăn nhiều loại thức ăn như vậy?

Cơm

Sữa

Bánh mì

Cá

Thịt

Dầu ăn

Trái cây

Nước
Trứng

Trà sữa

Rau củ quả

Sắp xếp các từ sau để được khái niệm về dinh dưỡng:
thu nhận, để duy trì sự sống của cơ thể, sử dụng, biến
đổi, chất dinh dưỡng, là quá trình?

- Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng
chất dinh dưỡng để duy trì sự sống của cơ thể.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
- Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên
liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống.
- Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng để duy
trì sự sống của cơ thể.
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:

Quan sát hình 32.1 hoạt động cặp đôi và
hoàn thành các chú thích?
1. Tuyến nước bọt
2. Hầu
3. Thực quản
4. Dạ dày
5. Tuyến tụy
6. Ruột non

7. Ruột già
8. Hậu môn
9. Túi mật
10. Gan
11. Khoang miệng
 

Sắp xếp các cơ quan trên vào hai bộ
phận: Ống tiêu hoá và tuyến tiêu hoá?
Ống tiêu hoá: Miệng, hầu, thực quản, dạ
dày, ruột non, ruột già, hậu môn.
Tuyến tiêu hoá: Tuyến nước bọt, gan,
mật, tuỵ,...

Xác định tên ba cơ quan mà thức ăn không đi qua?
Ba cơ quan mà thức ăn không đi qua là: gan, ruột già,
hậu môn.

Hệ tiêu hóa có chức năng gì?
Biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể
có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:
- Hệ tiêu hoá gồm: ống tiêu hoá (miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột
già, hậu môn) và tuyến tiêu hoá (tuyến nước bọt, gan, mật, tuỵ,...).
- Hệ tiêu hóa có chức năng: biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ
thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

Em hãy mô tả quá trình ăn và tiêu hoá
viên kẹo?
Sau khi viên kẹo được đưa vào miệng,
viên kẹo sẽ được tiêu hóa ở khoang
miệng => tiêu hóa ở dạ dày => tiêu
hóa ở ruột non => tiêu hóa ở ruột già và
trực tràng => thải ra ngoài qua phân.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:
- Hệ tiêu hoá gồm: ống tiêu hoá (miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột
già, hậu môn) và tuyến tiêu hoá (tuyến nước bọt, gan, mật, tuỵ,...).
- Hệ tiêu hóa có chức năng: biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ
thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.
2. Quá trình tiêu hoá ở người:

QUAN SÁT VIDEO SAU VÀ
HOÀN THÀNH NỘI DUNG PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 TRONG
THỜI GIAN 5 PHÚT

Tiêu hoá lý
học
TH ở khoang
miệng
Tiêu hoá ở
dạ dày
Tiêu hoá ở
ruột non
TH ở ruột
già và trực
tràng

Cơ quan
thực hiện

Tiêu hoá hoá
học

Cơ quan
thực hiện

 
Tiêu
hoá ở
khoang
miệng
Tiêu
hoá ở
dạ dày
Tiêu
hoá ở
ruột
non

Tiêu
hoá ở
ruột già
và trực
tràng

Tiêu hoá cơ học (lý
học)
- Nhai, nghiền nát thức
ăn
- Đảo trộn thức ăn
- Tiết nước bọt
- Co bóp, nhào trộn
thức ăn
- Tiết dịch vị
- Co bóp đấy thức ăn đi
trong ruột
- Tiết dịch tiêu hoá
 
- Hấp thụ các chất dinh
dưỡng vào mạch máu
- Co bóp để đẩy thức
ăn
- Hấp thụ nước
 

Cơ quan thực hiện
- Răng
 
- Lưỡi
-Tuyến nước bọt
- Cơ của thành dạ
dày
- Tuyến vị
- Thành cơ của ruột
non
- Tuyến tuỵ, gan,
tuyến ruột
- Thành ruột non

Tiêu hoá hoá học
Tinh bột chín biến đổi thành
đường maltose

Cơ quan thực
hiện
Enzyme
amylase trong
nước bọt

Protein biến đổi thành các axit Enzyme pepsine
amin chuỗi ngắn
trong dịch vị
Biến đổi toàn bộ thức ăn thành
các chất dinh dưỡng:
Protein -> amino acid
Lipid -> Axid béo và glixerin
Carbohydrate -> glucose

Enzyme có
trong dich tuỵ,
dịch mật và
dịch ruột

- Thành cơ ruột già - Phân huỷ các thành phần còn
- Thành cơ ruột già lại của protein và carbohydrate Vi khuẩn trong
lên men và tạo phân
ruột già

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:
2. Quá trình tiêu hoá ở người:
- Quá trình tiêu hóa thức ăn trải qua sự tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học
nhờ sự phối hợp các cơ quan trong hệ tiêu hóa.
+ Khoang miệng: thức ăn được đảo trộn thấm đều nước bọt, tạo viên vừa để
nuốt. Nhờ hoạt động của enzim amilaza biến đổi một phần tinh bột (chín)
trong thức ăn thành đường mantose.
+ Dạ dày: nhờ hoạt động co bóp của dạ dày thức ăn nhuyễn và thấm đều dịch
vị (chứa hydrochloric acid, enzyme lipase và enzyme pepsin) Enzyme pepsin
giúp biển đổi một phần protein trong thức ăn.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:
2. Quá trình tiêu hoá ở người:

+ Ruột non: Thức ăn dưới tác dụng của các enzim trong các dịch tiêu hoá
(dịch mật, dịch tuỵ, dịch ruột) biến đổi thành chất dinh dưỡng đơn giản mà cơ
thể hấp thụ được vận chuyển qua thành của các lông ruột, mạch máu và mạch
bạch huyết để đến từng tế bào của cơ thể.
+ Ruột già và trực tràng: thức ăn chuyển xuống ruột già sẽ hấp thụ thêm một
số chất dinh dưỡng, chủ yếu hấp thụ lại nước, cô đặc chất bã, tạo phân thải ra
ngoài qua hậu môn.

Sự tiêu hoá ở bộ phận nào là quan
trọng nhất và vì sao?
Hoạt động tiêu hoá ở ruột non là quan trọng nhất vì
tại đây xảy ra tiêu hoá hoàn toàn và hấp thụ chất dinh
dưỡng.

Thảo luận về sự phối hợp các cơ quan thể hiện chức năng
của cả hệ tiêu hoá?
Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan tiêu hoá giúp tạo các
chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể và thải các chất thừa,
không cần thiết ra khỏi cơ thể.

Nêu mối quan hệ giữa tiêu hoá và dinh dưỡng?
Nhờ tiêu hoá mà các chất dinh dưỡng được tạo
thành, cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động
sống của tế bào và cơ thể.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
1. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá:
2. Quá trình tiêu hoá ở người:
III. Một số bệnh về đường tiêu hoá:

Kể tên các bệnh thường gặp về đường tiêu hoá?

QUAN SÁT HÌNH ẢNH VÀ
NỘI DUNG SGK, HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
THEO NHÓM TRONG THỜI GIAN 5 PHÚT

Nội dung
1. Khái
niệm

Sâu răng

Viêm loét dạ dày-tá tràng

 

 

 

 

 

 
 Triệu

 

 

Tình trạng tổn thương phần - Bệnh do tổn thương viêm và loét lớp niêm
mô cứng của răng
mạc dạ dày hoặc tá tràng.
- Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori.
- Thói quen sử dụng đồ uống có cồn, ăn uống và sinh
hoạt không điều độ cũng là yếu tố tăng nguy cơ bị bệnh.

2. Nguyên Do vi khuẩn gây ra.
Nhân
3. Biêu
hiện
4. Phòng
tránh

Hình thành các lỗ nhỏ trên răng,
gây đau và khó chịu khi lỗ sâu ở
răng lan rộng.

Cần vệ sinh răng miệng đúng
cách để phòng sâu răng và hạn
chế sự lan rộng của các lỗ sâu
răng.

chứng đau vùng bụng trên rốn, đẩy bụng, khó
tiêu, buồn nôn, mất ngủ, ngủ không ngon giấc, ợ hơi, ợ
chua, rối loạn tiêu hoá,...

Cần duy trì chế độ ăn uống hợp lí, nghỉ ngơi
và sinh hoạt điều độ, giữ tinh thần thoải mái
để phòng chống bệnh.

PHT Số 3
+ Quan sát hình 32.2, thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu
răng?
+ Nêu các biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm
để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng?
+ Người bị dạ dày -tá tràng nên và không nên sư dụng các loại thức
ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích?
+ Nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá và cơ sở khoa học của các
biện pháp đó?

Nêu các biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các
việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ
khi đã bị sâu răng?
Các biện pháp phòng, chống sâu răng và việc nên làm
khi đã bị sâu răng:
- Đánh răng hàng ngày và đúng cách
- Hạn chế ăn đồ ngọt
- Bổ sung dinh dưỡng giúp răng chắc khoẻ
- Đến gặp bác sỹ nếu bị sâu răng

Người bị dạ dày - tá tràng nên và không nên sử dụng các
loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích?
Không nên sử dụng các loại đồ ăn chua, cay, ôi thiu, đồ uống
có cồn, có chứa độc.... vì càng gây viêm loét.

Nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá và cơ sở khoa
học của các biện pháp đó?
Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá:
- Ăn uống hợp vệ sinh.
- Khẩu phần ăn hợp lý.
- Ăn uống đúng cách.
- Vệ sinh răng miệng sau khi ăn.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:

III. Một số bệnh về đường tiêu hoá:
- Bệnh sâu răng, viêm loét dạ dày- tá tràng, rối loạn tiêu hoá, ....
- Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hoá:
+ Ăn uống hợp vệ sinh.
+ Khẩu phần ăn hợp lý (đủ nước, chất xơ,…).
+ Ăn chậm, nhai kỹ.
+ Vệ sinh răng miệng sau khi ăn.
IV. Chế độ dinh dưỡng ở người:

- Nhu cầu dinh dưỡng ở các lứa tuổi khác nhau như thế nào?
- Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào những yếu tố
nào? Cho ví dụ?

Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào những yếu tố:

Lứa
tuổi

Giới
tính

Hình
thức
lao
động

Trạng
thái sinh
lí

Vì sao trẻ em suy dinh dưỡng ở các
nước đang phát triển chiếm tỉ lệ cao?
Do đời sống kinh tế còn khó khăn, khiến khẩu phần
ăn hằng ngày không cung cấp đủ các thành phần dinh
dưỡng cần thiết.

BÀI 32. DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

I. Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng:
II. Tiêu hoá ở người:
III. Một số bệnh về đường tiêu hoá:

IV. Chế độ dinh dưỡng ở người:
- Chế độ dinh dưỡng của từng người không giống nhau.
- Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ em cao hơn người trưởng thành.
- Nhu cầu dinh dưỡng phụ thuộc: lứa tuổi, giới tính, trạng thái sinh lý, lao
động.

Nếu nhu
dinh
Nguyên
nhâncầu
nào
dẫn đến
Do ăn nhiều mỡ ĐV và các loại thực
dưỡng
không
hợp
lí sẽ
bị béocaophì
hoặc
suy
phẩm có hàm lượng dinh dưỡng
Do dinh
ăn uống không đủ chất, không đủ
đến tìnhở trạng
gì? lượng cho cơ thể hoạt động
dễ hấp thụ và ít vận động. dẫn dưỡng
trẻ em?
năng

Béo phì

Suy dinh dưỡng