Bài 31: Hệ vận động ở
người
Khoa học tự nhiên lớp 8
Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống

Hệ vận động của cơ thể
người gồm những bộ phận
nào?
Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo và chức năng của hệ vận động,
bao gồm xương, khớp và cơ, cũng như cách bảo vệ hệ vận động khỏe mạnh.

Bài 31: Hệ Vận Động Ở
Người

1.Cấu tạo & Chức
năng
Thành phần hệ vận động

Hệ vận động gồm hệ xương (206 xương) và
hệ cơ (trên 600 cơ), giúp nâng đỡ cơ thể, bảo
vệ nội tạng và tạo ra chuyển động.

1.Hoạt động cơ &
xương
Cơ chế hoạt động

Cơ co rút tạo lực kéo xương quanh khớp.
Xương đòn bẩy, khớp là điểm tựa giúp cơ
thể thực hiện các cử động linh hoạt.

1.Vệ sinh & Rèn
luyện
Bảo vệ hệ vận động

Tập thể dục đều đặn, bổ sung canxi và
vitamin D, tránh mang vác nặng sai tư thế
để phòng cong vẹo cột sống và loãng xương.

Xương,
khớp và cơ
trong vận
động

Suy luận: Xương tạo khung nâng đỡ cơ thể, khớp
nối các xương lại với nhau, cơ co và dãn giúp cơ thể
vận động.
Mối quan hệ giữa xương, khớp và cơ:
Xương: Tạo khung nâng đỡ và bảo vệ các cơ
quan nội tạng. Xương là nơi bám của cơ.
Khớp: Nối các xương lại với nhau, tạo điều kiện
cho cơ thể cử động linh hoạt.
Cơ: Co và dãn tác động lên xương qua khớp,
giúp cơ thể thực hiện các động tác vận động.
Kết luận:
Xương, khớp và cơ phối hợp chặt chẽ với nhau
tạo nên hệ vận động của cơ thể người (SGK
KHTN 8, tr.31.)

Cơ co → kéo xương → xương cử động quanh khớp → tạo ra
các động tác vận động của cơ thể.

ĐÁP ÁN MẪU

Xương

Khớp xương

Cơ

Đặc điểm cấu tạo

Đặc điểm cấu tạo

Đặc điểm cấu tạo

Xương được cấu tạo từ chất hữu cơ
(cốt giao) và chất vô cơ (muối canxi).
Xương dài có hai đầu xương và thân
xương.

Khớp là nơi tiếp giáp giữa các
đầu xương. Có 3 loại: khớp
động, khớp bán động và khớp
bất động.

Xương có chức năng nâng đỡ
cơ thể, bảo vệ nội quan và là
nơi bám của cơ, tạo thành bộ
khung vững chắc cho cơ thể.

Khớp giúp các xương liên kết
với nhau, tạo điều kiện cho cơ
thể cử động linh hoạt theo
nhiều hướng khác nhau.

Cơ co rút tạo lực kéo làm xương
cử động, giúp cơ thể thực hiện
các động tác vận động. Cơ và
xương phối hợp chặt chẽ tạo nên
sự vận động.

Cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó cơ gồm
nhiều sợi cơ. Sợi cơ cấu tạo từ các tơ
cơ dày (miozin) và tơ cơ mảnh (actin).

Cơ co, cơ dãn và sự chuyển động của
xương
Khi cơ co: các tơ actin trượt vào giữa các tơ myosin, tế bào cơ ngắn lại, kéo xương cử động quanh
khớp.
Khi cơ dãn: các tơ actin trượt ra, tế bào cơ trở về trạng thái ban đầu, xương trở về vị trí cũ.
Xương chuyển động quanh khớp nhờ sự phối hợp của các cặp cơ đối kháng: khi cơ này co thì cơ kia
dãn và ngược lại.

Đây là ví dụ về cặp cơ đối kháng điển hình. Mọi cử động của
cơ thể đều là kết quả của sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ
đối kháng.

Ví dụ: Khi co duỗi cánh tay, cơ bắp tay
(biceps) co → cẳng tay nâng lên; cơ tam đầu
(triceps) dãn. Khi duỗi tay, biceps dãn, triceps
co → cẳng tay hạ xuống.

Bảo vệ hệ vận động như
thế nào?
1.Giữ tư thế đúng khi
ngồi học, đứng và đi
lại để cột sống phát
triển thẳng, tránh
cong vẹo cột sống.

1.Bổ sung đầy đủ calcium và
vitamin D qua chế độ ăn
uống (sữa, cá, rau xanh) để
xương chắc khỏe và phát
triển tốt.

1.Thường xuyên tập thể
dục thể thao, tránh mang
vác vật nặng sai tư thế
để bảo vệ cơ và xương
khớp.

Mục tiêu bài học:
Mô tả được cấu tạo của hệ vận động gồm xương, khớp và cơ
Giải thích được cơ chế phối hợp giữa xương – khớp – cơ trong hoạt động vận
động
Nêu được các biện pháp rèn luyện và bảo vệ hệ vận động để có cơ thể khỏe
mạnh

Hệ vận động gồm xương, khớp và cơ phối hợp nhịp nhàng giúp cơ thể thực hiện các
cử động.

Câu hỏi cuối bài – Bài 31: Hệ
vận động

• Câu 1: Hệ vận động gồm những cơ quan nào? Hệ vận động gồm xương, khớp xương và cơ. Xương là bộ
phận nâng đỡ cơ thể, bảo vệ nội tạng và là nơi bám của cơ. Khớp xương là nơi nối các xương lại với
nhau, giúp cơ thể cử động linh hoạt. Cơ bám vào xương, khi co rút tạo ra lực kéo làm xương chuyển
động.
• Câu 2: Sự phối hợp giữa xương, khớp và cơ diễn ra như thế nào? Khi hệ thần kinh phát tín hiệu, cơ co
lại và kéo xương quanh khớp, tạo ra chuyển động. Cơ hoạt động theo cặp đối kháng: khi cơ gấp co thì cơ
duỗi giãn và ngược lại, giúp cơ thể thực hiện các động tác nhịp nhàng, chính xác.

Câu hỏi vận dụng - Bài 31
• Câu hỏi: Nêu các biện pháp phòng tránh cong vẹo cột sống trong cuộc sống hằng ngày?
Trả lời: Để phòng tránh cong vẹo cột sống, cần: (1) Ngồi học đúng tư thế - lưng thẳng, hai chân đặt phẳng trên sàn, mắt cách sách
25–30 cm; (2) Không mang vác vật nặng một bên người; (3) Tập thể dục thường xuyên, đặc biệt các bài tập tăng cường cơ lưng và
cơ bụng; (4) Bổ sung đầy đủ canxi và vitamin D qua chế độ ăn uống để xương chắc khỏe; (5) Ngủ trên nệm phẳng, tránh nằm sấp
hoặc gối đầu quá cao.
• Câu hỏi: Tại sao học sinh cần chú ý tư thế ngồi học và cặp sách không nên quá nặng?
Trả lời: Xương của học sinh đang trong giai đoạn phát triển, còn mềm và dễ biến dạng. Ngồi sai tư thế kéo dài hoặc mang cặp quá
nặng một bên sẽ tạo áp lực không đều lên cột sống, dẫn đến cong vẹo cột sống ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và vóc dáng.

Ghi nhớ
Hệ vận động gồm bộ xương và hệ cơ, có chức năng nâng đỡ cơ thể và giúp cơ thể
di chuyển được. Để hệ vận động khỏe mạnh, cần có chế độ ăn uống hợp lí, bổ
sung đầy đủ canxi và vitamin D. Ngoài ra, cần thường xuyên luyện tập thể dục thể
thao đúng cách, giữ tư thế đúng khi ngồi học và làm việc để tránh cong vẹo cột
sống. Bảo vệ hệ vận động ngay từ nhỏ giúp cơ thể phát triển toàn diện và khỏe
mạnh.