THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

CỤM ĐỘNG TỪ VÀ
CỤM TÍNH TỪ

Đọc 2 ví dụ sau và trả lời câu hỏi:
a. Chúng ta đem cho nó cái áo bông cũ;
b. Mẹ cái Hiên rất nghèo.
1. Các từ ngữ in đậm trong câu sau bổ sung ý
nghĩa cho những từ nào? Đó là những ý nghĩa gì?
2. Những từ in đậm được thêm vào dùng để mở
rộng thành phần nào của câu?

+ Cái áo bông cũ bổ sung ý nghĩa cho
cụm từ đem cho nó. Đem cho nó là
một cụm động từ, cái áo bông cũ làm
rõ hơn đối tượng được cho là gì.
+ Rất bổ sung ý nghĩa cho nghèo.
Nghèo là một tính từ, rất làm rõ hơn
về mức độ của nghèo – > rất nghèo là
cụm tính từ.

So sánh động từ, tính từ và cụm động từ, cụm
tính từ:
Động từ, Tính
từ
Giống nhau
Khác nhau

Cụm động từ
Cụm tính từ

- Có động từ, tính từ
- Thường làm chủ ngữ, vị
ngữ
- Cấu tạo đơn giản - Cấu tạo phức tạp
- Ý nghĩa chung
Ý
nghĩa
đầy
đủ
chung, đơn giản
hơn

* Mô hình đầy đủ cụm động từ:
Phần trước
Phần trung tâm
- Bổ sung cho
Động từ
động từ quan hệ
thời gian; sự tiếp
diễn tương tự;
sự khuyến khích
hoặc ngăn cản
hành động; sự
khẳng định hoặc
phủ định hành
động… (có thể
vắng)

Phần sau
- Bổ sung cho
động từ các chi
tiết về đối
tượng, hướng,
địa điểm, thời
gian, mục đích,
nguyên nhân,
phương tiện và
cách thức hành
động,…( Có thể
vắng)

* Mô hình đầy đủ cụm tính từ:

Phần trước
- Bổ sung
cho tính từ
về mức
độ, thời
gian, sự
tiếp
diễn,...

Phần
Phần sau
trung tâm
- Bổ sung cho
Tính từ
tính từ về ý
nghĩa về phạm
vi, mức độ,...

1. Bài tập 1/74:
- Tìm một cụm động từ trong VB
Gió lạnh đầu mùa. Ví dụ: chơi cỏ gà
ở ngoài cánh đồng;
- Xác định động từ trung tâm: động
từ chơi;

- Từ động từ trung tâm, tạo ra ba
cụm động từ khác:
+ đang chơi ở ngoài sân;
+ đang chơi kéo co;
+ chơi trốn tìm.

2. Bài tập 2/ 74

 

Cụm
Độn Ý
nghĩa
mà
động từ g từ động
từ
đó
trun được bổ sung
g
tâm
a. - Nhìn ra - Hướng, địa
ngoài
Nhìn điểm của hành
sân
động nhìn;
Thấy Thấy - Đối tượng của
đất khô
hành
động

2. Bài tập 2/ 74

 

Cụm
Độn Ý
nghĩa
mà
động từ g từ động
từ
đó
trun được bổ sung
g
tâm
b. - Lật cái Lật; Đối tượng của
vỉ buồm; hành động lật,
Lục Lục. lục.
đống
quần áo

2. Bài tập 2/ 74

 

Cụm
Độn Ý nghĩa mà
động từ g từ động từ đó
trun được bổ sung
g
tâm
c. Hăm hở Chạ Cách
thức,
chạy về y
hướng,
địa
nhà lấy  
điểm
của
quần áo
hành
động

3. Bài tập 3/ 74
Tìm thêm trong VB Gió lạnh đầu
mùa hai câu văn có vị ngữ là một
chuỗi cụm động từ và cho biết tác
dụng của cách diễn đạt đó. Ví dụ:
(1) Chị Sơn và mẹ Sơn đã trở dậy,
đang ngồi quạt hỏa lò để pha nước
chè uống.

3. Bài tập 3/ 74
(2) Mẹ Sơn lật cái vỉ buồm, lục
đống quần áo rét.
(3) Sơn lo quá, sắp ăn, bỏ đũa
đứng dậy, van.

3. Bài tập 3/ 74
Tác dụng: Kiểu câu có vị ngữ là một
chuỗi cụm động từ thường thông báo
một chuỗi hoạt động kế tiếp nhau (câu
1, 2) hoặc nguyên nhân – kết quả (câu
3: trạng thái lo quá ở nhân vật Sơn
dẫn đến kết quả sắp ăn, bỏ đũa đứng
dậy, van.

4. Bài tập 4/74
- Tìm một cụm tính từ trong truyện Gió lạnh
đầu mùa: đã cũ.
- Xác định tính từ trung tâm: cũ.
- Tạo ra ba cụm tính từ khác từ tính từ trung
tâm:
+ chưa cũ;
+ cũ lắm;
+ rất cũ.

5. Bài tập 5 SGK trang 74 – 75

 

a.

b.

Cụm
Tính từ
tính từ trung
tâm
Trong Trong
hơn
mọi
hôm
Rất
Nghèo
nghèo

Ý nghĩa mà tính
từ đó được bổ
sung
Phần phụ sau bổ
sung ý nghĩa so
sánh
Phần phụ sau bổ
sung ý nghĩa chỉ

6. Bài tập 6 SGK trang 75
Mở rộng vị ngữ thành cụm tính từ:
a. Trời rét Trời rét hơn mọi hôm;
b. Tòa nhà cao Tòa nhà cao quá;
c. Cô ấy đẹp Cô ấy đẹp vô cùng.

VỀ NHÀ:
• Hãy tìm đọc một số số văn bản viết về sự chuyển mùa trong
năm và chỉ ra một vài câu có cụm động từ, cụm tính từ làm
thành phần chính của câu.
•Chia sẻ sản phẩm đến cả lớp và cô giáo vào tiết học sau.
•Chuẩn bị tiết học tiếp theo