BÀI 9:
AN TOÀN TRÊN
KHÔNG GIAN MẠNG

MỤC
TIÊU

Tìm hiểu các
nguy cơ và tác hại
trên
mạng
Internet và cách
phòng tránh

Tìm hiểu về các
phần mềm độc
hại trên máy tính
và cách sử dụng
một số công cụ để
phòng chống

1
2

MỘT SỐ NGUY CƠ TRÊN MẠNG

1
Tin giả, tin
phản văn
hóa

Nghiện
mạng

Bắt nạt
trên không
gian mạng

Lừa đảo
trên mạng

Lộ thông
tin cá nhân

MỘT SỐ NGUY CƠ TRÊN MẠNG

1
Tin giả, tin
phản văn
hóa

Không sử
dụng mạng
quá nhiều

Không kết bạn hay
trao đổi thư từ, tin
nhắn với người lạ
trên mạng

Nghiện
mạng

Bắt nạt
trên không
gian mạng

Chỉ truy cập
các
trang
web tin cậy
Lừa đảo
trên mạng

Lộ thông
tin cá nhân

Chia sẽ với bố
mẹ, người thân
hoặc thầy cô

Giữ bí mật
thông tin cá
nhân

MỘT SỐ NGUY CƠ TRÊN MẠNG

1

Các nguy cơ có thể khi lên Internet để:
a) Kết bạn: bị lừa đảo, bắt nạt
b) Xem tin tức: tin giả mạo, tin độc hại
c) Tải các phần mềm: máy tính nhiễm virus, các phần mềm độc hại

MỘT SỐ NGUY CƠ TRÊN MẠNG

1

1. Một số tình huống có thể làm lộ mất khẩu tài khoản:
• Mật khẩu đơn giản, dễ đoán
• Máy tính bị nhiễm các phần mềm độc hại
• Truy cập vào trang web hoặc đường link lạ không rõ nguồn gốc, …
2. Ví dụ về một hành vi lừa đảo trên mạng:
Lấy cắp thông tin tài khoản, mật khẩu của người dùng rồi tạo 1 trang mới nhắn
tin với người thân của nạn nhân đi vay tiền nhằm chiếm đoạt tài sản.

2
1

PHẦN MỀM ĐỘC HẠI

2

a) Tìm hiểu về virus, trojan, worm và cơ chế hoạt động

Phần mềm độc hại
(malware)

Virus máy tính

Đoạn mã độc gắn với
phần mềm, xâm nhập
vào bộ nhớ máy tính và
tiến hành lây lan

Sâu máy tính
(worm)

Phần mềm hoàn chỉnh,
lợi dụng lỗ hổng của hệ
điều hành hoặc lừa
người dùng cài đặt vào
máy tính, sau đó tiến
hành lây lan

Phần mềm nội
gián (trojan)

Ẩn dưới vỏ bọc phần
mềm tiện ích, chờ
người dùng tải về và
cài đặt

PHẦN MỀM ĐỘC HẠI

2

b) Tác hại của phần mềm độc hại

Phần mềm độc hại
(malware)

Virus máy tính

Làm hỏng phần mềm,
xóa dữ liệu, làm tê liệt
máy tính

Sâu máy tính
(worm)

Làm hỏng phần mềm,
xóa dữ liệu, làm tê liệt
máy tính

Phần mềm nội
gián (trojan)

Chiếm quyền kiểm
soát và đánh cắp
thông tin trên máy
tính

PHẦN MỀM ĐỘC HẠI

2

c) Phòng chống phần mềm độc hại
Cẩn thận khi sao chép các chương trình, dữ liệu từ
thẻ nhớ, ổ USB, ổ cứng ngoài vào máy tính, từ trên
mạng xuống máy tính

Không mở các liên kết, các đường link lạ trong
email, tin nhắn

Sử dụng phần mềm chống phần mềm độc hại, phần
mềm diệt virus & sâu máy tính

PHẦN MỀM ĐỘC HẠI

2

Tính hoàn chỉnh

Cơ chế lây nhiễm

Tác hại

Virus

Là các đoạn mã độc
gắn với một phần
mềm

Khi chạy phần mềm nhiễm virus,
đoạn mã độc sẽ được đưa vào bộ
nhớ, sau đó tiến hành lây lan khắp
máy tính

Làm hỏng các phần mềm khác
trong máy tính, xoá dữ liệu hay
làm tê liệt hệ thống máy tính

Trojan

Phần mềm nội gián

Ẩn dưới vỏ bọc chương trình tiện
Chiếm quyền kiểm soát và đánh
ích, chờ người dùng tải về và cài đặt cắp thông tin trên máy tính

Worm

Là một phần mềm
hoàn chỉnh

Lợi dụng lỗ hổng bảo mật của hệ
điều hành hoặc dẫn dụ, lừa người
dùng chạy để cài đặt vào máy tính

Làm hỏng các phần mềm khác
trong máy tính, xoá dữ liệu hay
làm tê liệt hệ thống máy tính

PHẦN MỀM ĐỘC HẠI

2

THỰC HÀNH
Dùng phần mềm chống virus Windows Defender

LUYỆN TẬP

1. Các nguy cơ mất an toàn khi tham gia mạng xã hội: lộ thông tin cá nhân,
tài khoản ngân hàng, bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản, bị bắt nạt trên mạng, …
2. Các trường hợp có thể bị nhiễm phần mềm độc hại:
• Tải các phần mềm không rõ nguồn gốc từ mạng Internet về máy tính
• Sao chép các chương trình và dữ liệu từ ổ đĩa ngoài vào máy tính
• Mở các liên kết lạ khi nhận email hay tin nhắn
Biện pháp phòng chống:
• Cài đặt phần mềm tìm và diệt virus
• Không tải phần mềm không rõ nguồn gốc, không mở các liên kết lạ, …

VẬN DỤNG

1. Tấn công từ chối dịch vụ DoS (Denial of Service) là cuộc tấn công nhằm
làm sập một máy chủ hoặc mạng, khiến người dùng khác không thể truy cập
vào máy chủ/mạng đó. Ví dụ kẻ tấn công gửi ồ ạt nhiều yêu cầu đến máy chủ
sẽ làm nó bị quá tải và “từ chối dịch vụ” và các người dùng khác không thể
truy cập được vào máy chủ đó.
Có năm kiểu tấn công cơ bản sau đây:
• Tiêu tốn tài nguyên băng thông, dung lượng đĩa cứng hoặc thời gian xử lý
• Phá vỡ các thông tin cấu hình như thông tin định tuyến
• Tự động reset lại các phiên TCP.
• Phá vỡ các thành phần vật lý của mạng máy tính
• Làm tắc nghẽn thông tin liên lạc

VẬN DỤNG

2. Worm máy tính là phần mềm độc hại, có khả năng tự sao chép để lây lan sang
các máy tính chưa bị nhiễm.
Ví dụ: worm email
Tác hại của worm email: worm email hoạt động bằng cách tạo và gửi thư đến tất
cả các địa chỉ trong danh sách liên hệ của người dùng. Các bức thư này sẽ chứa
phần mềm độc hại lây nhiễm vào hệ thống khi người nhận mở nó. Sau khi lây
nhiễm vào máy tính, các phần mềm độc hại này sẽ phá hủy dữ liệu cũng như
phần cứng, phần mềm của máy tính.