TIẾT 13; TIẾT 14

Kiểm tra bài cũ
 Em hãy cho biết thế nào là cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào?
 Lấy ví dụ cụ thể.

2

Em không thể chiến thắng một trận bóng đá nếu chỉ
đá một mình. Trong một đội bóng, mỗi cầu thủ ở các
vị trí khác nhau cùng phối hợp trong khi chơi bóng.
Trong cơ thể, các tế bào hoạt động theo cách đó.
Vậy các tế bào được tổ chức và phối hợp với nhau
như thế nào trong cơ thể đa bào?
3

NỘI DUNG BÀI HỌC
Các cấp độ tổ chức
Cơ thể đa bào

Từ cơ quan
Tạo thành hệ
cơ quan

Từ tế bào
tạo thành mô

Từ mô tạo thành
cơ quan
4

“

I. CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA CƠ THỂ ĐA BÀO

5

Quan sát Hình 22.1
◍ Em hãy nêu tên các cấp tổ chức của cơ thể đa
bào và thể hiện bằng sơ đồ mối quan hệ giữa
các cấp tổ chức từ thấp đến cao.

6

1.
Tế bào
5.
Cơ
thể

2. Mô

3.
Cơ
quan

4. Hệ
cơ
quan
7

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Quan sát Hình 23.2 và thực hiện các yêu cầu dưới đây:
◍ Gọi tên các cấp tổ chức cơ thể tương ứng với các hình
từ A đến E cho phù hợp.
◍ Nêu tên cơ quan của động vật và thực vật được minh
họa ở hình.

8

◍ Các cấp độ tổ chức cơ thể: A (tế bào), B (mô), C (cơ
quan), D (hệ cơ quan), E (cơ thể).
◍ Tên cơ quan của động vật và thực vật:
 Động vật: tế bào, mô, tim, hệ cơ quan, cơ thể.
 Thực vật: tế bào, mô, lá, hệ cơ quan, cơ thể.

9

II. TỪ TẾ BÀO TẠO THÀNH MÔ
Ở cơ thể đa bào, nhóm các tế bào có cấu tạo giống nhau và cùng
thực hiện một chức năng liên kết với nhau tạo thành mô.

10

Quan sát Hình 23.3, 23.4
◍ Nêu một số mô ở người và thực vật.

11

Một số mô ở cơ thể người và thực vật
Mô liên kết

Mô ở cơ thể người

Mô cơ
Mô biểu bì ở da
Mô mạch gỗ

Mô ở thực vật

Mô biểu bì
Mô mạch rây
12

Mở rộng – Mô ở người

Mô liên kết

 Mô liên kết dinh dưỡng
 Mô liên kết đệm cơ học: mô
sợi, mô sụn, mô xương.

Mô cơ

 Mô cơ vân, mô cơ
trơn, mô cơ tim.
13

Mô biểu bì ở da

 Mô biểu bì bao phủ.
 Mô biểu bì tuyến

III. TỪ MÔ TẠO THÀNH CƠ QUAN

 Các mô cùng thực hiện một hoạt động sống nhất định
tạo thành cơ quan.
 Mỗi cơ quan giữ một vai trò nhất định trong cơ thể.

14

Quan sát Hình 23.5
Em hãy xác định vị
trí và chức năng
một số cơ quan
trong cơ thể người.

15

Tên cơ quan
Tim
(Trong lồng ngực)

Chức năng
Bơm đều đặn để đẩy máu theo các động mạch và đem
dưỡng khí và các chất dinh dưỡng đến toàn bộ cơ thể, đồng
thời loại bỏ các chất thải trong quá trình trao đổi chất.

Giúp oxy trong không khí đi vào tế bào máu (hồng cầu). Sau
đó tế bào hồng cầu mang oxy đi khắp cơ thể, cung cấp cho
các tế bào trong các cơ quan nội tạng sử dụng.
Điều chỉnh các chất điện phân, duy trì sự ổn định axit-bazơ,
Thận
điều chỉnh huyết áp. Là bộ lọc máu tự nhiên trong cơ thể, và
(Bám vào cột sống) các chất thải theo niệu quản được dẫn đến bàng quang để
thải ra ngoài.

Phổi
(Trong lồng ngực)

Nghiền cơ học thức ăn, thấm dịch vị. Phân huỷ thức ăn nhờ
Dạ dày
( Trong khoang bụng) hệ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

Ruột non: biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng và hấp thu
Ruột
dinh dưỡng vào máu. Ruột già: Hấp thụ lại nước, chứa phân
( Trong khoang bụng) và thải phân ra khỏi
16 cơ thể.

Tên cơ quan

Chức năng

Tim
(Trong lồng ngực)

Bơm đều đặn để đẩy máu theo các động mạch và đem
dưỡng khí và các chất dinh dưỡng đến toàn bộ cơ thể, đồng
thời loại bỏ các chất thải trong quá trình trao đổi chất.

Phổi
(Trong lồng ngực)

Giúp oxy trong không khí đi vào tế bào máu (hồng cầu). Sau
đó tế bào hồng cầu mang oxy đi khắp cơ thể, cung cấp cho
các tế bào trong các cơ quan nội tạng sử dụng.

Thận
(Bám vào cột sống)

Điều chỉnh các chất điện phân, duy trì sự ổn định axit-bazơ,
điều chỉnh huyết áp. Là bộ lọc máu tự nhiên trong cơ thể, và
các chất thải theo niệu quản được dẫn đến bàng quang để
thải ra ngoài.

Dạ dày
( Trong khoang bụng)

Nghiền cơ học thức ăn, thấm dịch vị. Phân huỷ thức ăn nhờ
hệ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

Ruột
( Trong khoang bụng)

Ruột non: biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng và hấp thu
dinh dưỡng vào máu. Ruột già: Hấp thụ lại nước, chứa phân
và thải phân ra khỏi cơ thể.
17

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Quan sát Hình 23.6, hãy xác định vị trí và gọi
tên các cơ quan tương ứng với các chữ cái từ A
đến D. Ghép tên mỗi cơ quan đó với chức năng
phù hợp được mô tả dưới đây:
1. Nâng đỡ cơ thể và vận chuyển các chất dinh
dưỡng.
2. Tổng hợp chất dinh dưỡng cho cơ thể.
3. Hút nước và chất khoáng cho cơ thể.
4. Tạo ra quả và hạt.
18

Tên gọi và chức năng của các cơ quan
ở thực vật có hoa

Hoa
Tổng hợp chất dinh
dưỡng cho cơ thể

Lá
Thân

Hút nước và chất
khoáng cho cơ thể

Tạo ra quả và hạt

Rễ

19

Nâng đỡ và vận chuyển
các chất dinh dưỡng

IV. TỪ CƠ QUAN TẠO THÀNH HỆ CƠ QUAN

Nhiều cơ quan cùng phối hợp hoạt động để thực hiện một
quá trình sống nào đó của cơ thể gọi là hệ cơ quan.

20

Các hệ cơ quan và chức năng của các hệ quan trong cơ thể con người
Hệ tuần hoàn
(Tim, mạch máu)
Mạng lưới gồm máu, mạch máu và
bạch huyết. Hệ tuần hoàn vận chuyển
oxy, hormon và các chất dinh dưỡng
thiết yếu vào các tế bào trong cơ thể
đồng thời vận chuyển các chất thải đến
cơ quan bài tiết.

21

Hệ hô hấp
(Mũi,, thanh quản, phế quản, phổi)

Cung cấp oxy đến các cơ quan
trong cơ thể và loại bỏ khí thải.

Hệ tiêu hóa.
* Ống tiêu hóa: Miệng, thực quản,, dạ
dày, ruột non, ruột già, hậu môn.
* Tuyến tiêu hóa: Tuyến nước bọt,
tuyến vị, tuyến gan, tuyến tụy, tuyến
ruột …

Giúp cơ thể chuyển thức ăn thành chất
dinh dưỡng thông qua quá trình biến đổi
hóa học

23

Hệ xương
(206 xương)
Nâng đỡ cơ thể
Bảo vệ nội quan
Giúp cơ thể vận động
Tạo máu và dự trữ khoáng chất

“
24

Hệ cơ
(Cơ tim, cơ vân, cơ trơn)
Giúp cơ thể vận động
Giữ tư thế
Thực hiện các hoạt động bên
trong cơ thể
Sinh nhiệt
25

Hệ thần kinh
(Não bộ, tủy sống, các dây thần kinh)
Tiếp nhận thông tin từ môi trường
bên ngoài và bên trong cơ thể.
Xử lí thông tin và đưa ra phản ứng
phù hợp.
Điều khiển, phối hợp hoạt động của
các cơ quan trong cơ thể.
Giúp cơ thể thích nghi với những
thay đổi của môi trường.
26

Hệ bài tiết
(Thận, niệu đạo, bàng quang, niệu quản
Giúp cơ thể lọc và đào thải các loại chất cặn
bã ra khỏi cơ thể và duy trì lượng nước cần
thiết cho hoạt động sống của con người; cân
bằng chất điện giải trong các loại chất lỏng
cơ thể, duy trì độ pH trong máu.

27

Hệ nội tiết
(tuyến tùng, tuyến yên, tuyến giáp,
tuyến ức, tinh hoàn và buồng
trứng…)

Điều chỉnh các quá trình thiết yếu
trong cơ thể như sự phát triển, tăng
trưởng, trao đổi chất, cân bằng nội
môi và sự phát triển tình dục.

28

“

Hệ sinh sản
(Hệ thống sinh sản ở nữ giới: Tử cung, cổ
tử cung, âm đạo, buồng trứng.
Hệ thống sinh sản ở nam giới: Dương vật,
mào tinh hoàn, ống dẫn tinh, tinh hoàn.)

29

Các hệ cơ quan chính của thực vật




Hệ chồi (thân, lá, các cành,
hoa): thường ở trên mặt
đất.
Hệ rễ: chính, rễ phụ.

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

31

Luyện tập
Đánh dấu x vào
X

trước ý đúng:

Mô gồm nhóm các tế bào cùng thực hiện một chức năng.
Cơ quan gồm nhiều tế bào có cấu tạo giống nhau và cùng thực
hiện một chức năng.

X

Hệ cơ quan gồm một nhóm các cơ quan phối hợp với nhau thực
hiện đầy đủ các quá trình sống cơ bản, đảm bảo sự tồn tại và
phát triển của cơ thể.
Não, tim, dạ dày là các mô ở cơ thể người.

X

Một số cơ quan của cơ thể người: hệ tiêu hóa, hệ thần kinh,…
32

Viết sơ đồ thể hiện mối quan hệ
giữa các cấp tổ chức của cơ thể đa bào từ thấp đến cao

Tế bào

Mô

Cơ quan

33

Hệ cơ quan

Cơ thể

Luyện tập mở rộng
Hãy tìm hiểu về sự ảnh hưởng khi một số cơ quan trong cơ thể bị
tổn thương tới cơ thể của chúng ta và đưa ra cách chăm sóc để cơ
quan đó khỏe mạnh.
Cơ quan bị đau
Dạ dày
Phế quản
Thận

Ảnh hưởng đến cơ thể

Cách chăm sóc

Đau bụng, khó tiêu

Ăn, ngủ đúng giờ, hạn chế ăn
đồ cay nóng.

Đau họng, ho

Không nói to, hạn chế uống
nước lạnh.

Đau bụng

Không nhịn tiểu, uống nhiều
nước.
34

Hướng dẫn về nhà

Giải thích được vì
sao khi một cơ quan
trong cơ thể bị tổn
thương thì cả cơ thể
đều ảnh hưởng.

Đọc trước Bài 24 –
Thự hành quan sát
và mô tả cơ thể đơn
bào, cơ thể đa bào

0
3

0
1

0
2

Làm các bài tập
của Bài 23
Sách bài tập
35