MÔN: LỊCH SỬ
7

KÍNH CHÀO
THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC
SINH
Chủ đề: : CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 - 1077)
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc
sống

PHẦN I

KHỞI ĐỘNG

Xem video AI

Trả lời câu hỏi

Quan sát nhân vật

Sẵn sàng khám phá lịch sử cùng thầy cô nhé!

VIDEO 1

PHẦN I

KHỞI ĐỘNG

QUAN SÁT HÌNH ẢNH
01

02

02

Em đã từng bao giờ nghe đến sông
Như Nguyệt chưa?

Hãy nêu hiểu biết của em về con sông
đó.
Em có biết con sông đó gắn với sự kiện
lịch sử nào hoặc với vị anh hùng dân
tộc nào?

Dòng sông Như Nguyệt

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Trao đổi với bạn bên cạnh và
suy nghĩ câu trả lời.

Thời gian: 2 phút

VIDEO 2

VIDEO 3

CHIA SẺ NHANH
01

1–2 cặp đôi trình bày câu trả lời.

02

Các bạn khác lắng nghe và bổ sung.

KẾT LUẬN
Sông Như Nguyệt ngày nay còn có tên là Sông Cầu, hiện đây là
một di tích lịch sử ở thôn thọ Đức – Tam Đa, huyện Yên phong tỉnh
Bắc Ninh.
Trận Như Nguyệt gắn với người anh hùng Lý Thường Kiệt là một
trận đánh lớn diễn ra ở một khúc sông Như Nguyệt gắn vào năm
1077, là trận đánh có tính quyết định của cuộc Chiến tranh TốngViệt, 1075-1077, và là trận đánh cuối cùng của nhà Tống trên đất
Đại Việt. Trận chiến diễn ra trong nhiều tháng, kết thúc bằng chiến
thắng của quân đội Đại Việt và thiệt hại nhân mạng lớn của quân
Tống, đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược Đại Việt của họ, buộc họ

DẪN VÀO BÀI HỌC

Em đã được tìm hiểu về cuộc kháng chiến
chống Tống của quân dân Đại Cồ Việt (năm
981). Trong trận chiến đó, mặc dù đã bị thất
bại thảm hại và phải rút quân về nước
nhưng nhà Tống vẫn chưa bao giờ từ bỏ ý đồ
xâm lược nước ta.

Vua Tống nuôi tham vọng gì khi tiếp tục đề ra kế hoạch
đánh chiếm nước Đại Việt? Dưới sự lãnh đạo của triều
đình nhà Lý, quân dân Đại Việt đã tổ chức kháng chiến,
bảo vệ đất nước như thế nào?

VIDEO 4

VIDEO 5

LỊCH SỬ 7 • KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 12
Cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược Tống (1075-1077)
Lịch sử 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống

MỤC TIÊU BÀI HỌC
01

Đánh giá được những nét độc đáo trong
cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077).

02

Đánh giá được vai trò của Lý Thường
Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống.

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

02

03

Cuộc kháng chiến
chống Tống giai đoạn
thứ nhất (năm 1075)

Cuộc kháng chiến
chống Tống giai
đoạn thứ hai
(năm 1077)

Luyện tập –
Vận dụng

PHẦN II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ nhất (năm 1075)

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ

Thời gian: 5 phút

Đọc thông tin mục 1 SGK tr.58

Trước âm mưu và hành động chuẩn
bị xâm lược của nhà Tống, chủ
trương đối phó của nhà Lý và Lý
Thường Kiệt như thế nào? Em có
nhận xét gì về chủ trương đó?

KIẾN THỨC MỞ RỘNG

Tìm hiểu về Lý Thường Kiệt:
•Lý Thường Kiệt vốn người họ Ngô, sinh năm Kỉ Mùi (1019),
tức năm Thuận Thiên thứ 10, đời vua Lý Thái Tổ (1009 - 1028).
Lúc còn trai trẻ, ông là người có vẻ mặt “tươi đẹp lạ thường”,
cốt cách và tài năng phi thường.
•Sinh thời, Lý Thường Kiệt có ba cống hiến lớn. Một là,
không ngừng nêu cao tấm gương sáng ngời về tinh thần đoàn
kết vì nghĩa cả, không ngừng nêu cao phẩm giá trung quân ái
quốc tốt đẹp của bậc đại thần khi vận nước lâm nguy cũng
như khi non sông được thái bình. Hai là, góp phần đắc lực
cùng vua và triều đình trong sự nghiệp xây dựng đất nước,
đặc biệt là góp phần củng cố sức mạnh của guồng máy nhà
nước đương thời. Ba là, đập tan hoàn toàn mưu đồ xâm lăng
nguy hiểm và xảo quyệt của quân Tống, bảo vệ vững chắc
nền độc lập nước nhà.

NHIỆM VỤ

Tìm kiếm vị trí

Mở ứng dụng Google
Maps trên điện thoại.

Tìm kiếm địa danh:
"Ung Châu" (nay là
Nam Ninh, Trung Quốc)
và "Khâm Châu" (Trung
Quốc).

Tại sao Lý Thường Kiệt chọn tấn công vào vùng gần biên giới 2 nước?

ĐÁP ÁN

Địa điểm chuẩn bị cho cuộc xâm
lược của quân Tống là vùng gần
biên giới hai nước, chủ yếu là thành
Ung Châu (Quảng Tây) và thành
Khâm Châu (Quảng Đông). Đây là
địa điểm tập kết binh sĩ và kho tàng
lương thực của quân Tống. Việc này
đã được nhà Tống ngấm ngầm
chuẩn bị từ lâu.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ
Đọc thông tin mục 1 SGK tr.58

Trình bày về cuộc tập kích vào đất
Tống của quân Đại Việt cuối năm
1075 trên lược đồ.

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Nguyên nhân:
- Giữa thế kỉ XI, nhà Tống lại âm mưu đưa
quân xâm lược Đại Việt.
 Vua nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm Tổng chỉ
huy lãnh đạo cuộc kháng chiến.

GHI BÀI

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Diễn biến:
- Tháng 10/1975, 10 vạn quân thuỷ bộ,
chia làm hai đạo tiến vào đất Tống.
 Đây là một chủ trương táo bạo, thể hiện
trí tuệ, tầm nhìn của Lý Thường Kiệt và sự
chủ động của vua tôi nhà Lý.

GHI BÀI

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Kết quả:
- Sau 42 ngày chiến đấu, quân Lý đã hạ
được thành Ung Châu.
- Tiêu huỷ hết kho lương dự trữ của địch.
- Lý Thường Kiệt chủ động rút quân, chuẩn
bị phòng tuyến chặn giặc trong nước.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ
Đọc tư liệu 1 SGK tr.59

Việc chủ động tấn công để tự vệ của
nhà Lý có ý nghĩa như thế nào?

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Ý nghĩa:
- Đẩy kẻ thù vào thế bị động.
- Tạo ra nhiều điều kiện có lợi để đánh bại
kẻ thù khi chúng sang xâm lược nước ta.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ
Đọc tư liệu 1 SGK tr.59

Chỉ ra những nét độc đáo
trong cuộc kháng chiến
chống Tống giai đoạn thứ
nhất.

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai
đoạn thứ nhất (năm 1075)
Nét độc đáo trong cuộc kháng chiến
chống Tống giai đoạn thứ nhất:
- Chỉ tấn công các căn cứ quân sự, các kho
lương thảo là những nơi nhà Tống chuẩn bị
cho cuộc tấn công xâm lược nước ta.
- Treo bảng nói rõ cho nhân dân hai nước
biết được mục đích cuộc tấn công. Sau khi
thực hiện mục đích của mình, quân ta
nhanh chóng rút về nước.

HOẠT ĐỘNG 2

Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)

Lịch sử 7 — Kết nối tri thức với cuộc sống

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 1

Sau khi rút quân về nước, Lý
Thường Kiệt đã chuẩn bị
kháng chiến như thế nào?
Qua đó, em rút ra được điều
gì?

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a) Chuẩn bị kháng chiến
* Hướng tiến công của quân Tống:
Lý Thường Kiệt hạ lệnh tích cực chuẩn bị kháng chiến:
- Hạ lệnh cho các tù trưởng dân tộc ít người ở gần biên giới bố
trí quân đánh chặn để kiềm chế, tiêu hao sinh lực địch khi
chúng vừa tiến sang.
- Bố trí lực lượng thuỷ binh ở vùng Đông Bắc để chặn thuỷ binh
địch, phá vỡ kế hoạch phối hợp thuỷ - bộ của giặc.
- Xây dựng phòng tuyến kiên cố bên bờ nam sông Như Nguyệt
và bố trí bộ binh đóng giữ.

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a) Chuẩn bị kháng chiến
* Hướng tiến công của quân Tống:
→ Việc chuẩn bị kháng chiến được vua tôi nhà Lý tổ chức một
cách tích cực, chặt chẽ. Điều này cũng thể hiện được vai trò,
công lao và sáng suốt của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng
chiến chống Tống xâm lược.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 1
Đọc tư liệu 2 SGK tr.60

Mô tả phòng tuyến sông
Như Nguyệt và lí giải vì sao
Lý Thường Kiệt lại cho xây
dựng phòng tuyến chặn giặc
ở đây.
Việc xây dựng phòng tuyến
Như Nguyệt thể hiện điều
gì?

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a) Chuẩn bị kháng chiến
* Giải thích: Lý Thường Kiệt cho xây dựng phòng tuyến
chặn giặc ở sông Như Nguyệt vì:
- Đây là một đoạn của sông Cầu (từ ngã ba sông Cà Lổ và sông
Cầu trở xuống đến Phả Lại - lúc đó là Vạn Xuân).
- Dòng sông chặn ngang con đường bộ mà quân Tống có thể
vượt qua để tiến về Thăng Long.
- Lý Thường Kiệt cho xây phòng tuyến sông Như Nguyệt kiên
cố giúp dễ dàng phòng thủ hơn một đồn thành độc lập giữa
kinh thành.

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a) Chuẩn bị kháng chiến
* Giải thích: Lý Thường Kiệt cho xây dựng phòng tuyến
chặn giặc ở sông Như Nguyệt vì:
→ Thể hiện sự độc đáo trong cách tổ chức đánh giặc cũng
như vai trò, tầm nhìn sáng tạo của Lý Thường Kiệt. Nhờ việc
xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt dựa trên sự kết hợp giữa
địa hình tự nhiên, bãi chướng ngại vật cùng với lực lượng
thuỷ - bộ được bố trí trọng điểm nên vừa có thể bảo vệ
được toàn chiến tuyến, vừa nhanh chóng tập trung tổ chức
phản công địch.

LÀM VIỆC NHÓM

NHIỆM VỤ 2
Video mô phỏng trận Như Nguyệt:https://www.tiktok.com/@dongchay

suviet/video/737162039388443776
7

Sử dụng phần mềm PowerPoint (hoặc Word) tạo 1 Slide (hoặc 1
trang văn bản) tóm tắt trận đánh gồm:
+ Sơ đồ đơn giản (vẽ bằng công cụ Shapes/Hình khối: Sông Như
Nguyệt là đường uốn lượn, Quân ta bên này, Quân địch bên kia).
+ Kết quả trận đánh.
+ Cách kết thúc chiến tranh độc đáo.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2

Trình bày diễn biến cuộc
chiến đấu trên phòng tuyến
sông Như Nguyệt.

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
b) Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt
* Diễn biến:
- Năm 1077, quân Tống chia làm hai đạo tiến vào xâm lược Đại Việt:
+ Quân bộ: (Quách Quy chỉ huy) vượt qua biên giới vùng Đông Bắc
nước ta.
→ Bị chặn đứng trước phòng tuyến sông Như Nguyệt.
+ Quân thuỷ: tiến vào vùng ven biển Đông Bắc
→ Bị chặn đánh.
- Cuối Xuân năm 1077, mở cuộc tấn công lớn:
+ Quân ta vượt sông, đánh thẳng vào doanh trại quân Tống.
+ Quân giặc thua to, lâm vào tình thế hết sức khó khăn, tuyệt vọng.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2
Nêu ý chính của bài thơ.
Sông núi nước Nam vua Nam ở,
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.

Thời gian: 5 phút

ĐÁP ÁN

Ý NGHĨA BÀI THƠ
Bài thơ mang ý nghĩa khẳng định
khẳng khái nền độc lập nước nhà, như
một lời tuyên chiến đến bất cứ ai dám
xâm phạm lãnh thổ ta và là một áng
văn cổ vũ nhuệ khí của những người
binh sĩ đang chinh chiến

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2
Em có nhận xét gì cách kết
thúc chiến tranh của Lý
Thường Kiệt?
GỢI Ý:
+ Tình thế của quân giặc sau khi Lý Thường Kiệt
mở cuộc tấn công vào trận tuyến của địch?
+ Vì sao Lý Thường Kiệt lại cử người đến thương
lượng giảng hoà với quân Tống?

Thời gian: 5 phút

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2
Trình bày ý nghĩa của chiến thắng
trên sông Như Nguyệt.

GHI BÀI

2. Cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ hai (năm 1077)
b) Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt
* Ý nghĩa:
- Là trận chiến chiến lược có ý nghĩa kết thúc cuộc chiến
tranh chống Tống thắng lợi.
- Nhà Tống buộc phải từ bỏ hoàn toàn giấc mộng thôn
tính Đại Việt.
- Nền độc lập, tự chủ của Đại Việt được bảo vệ.

PHẦN III

LUYỆN TẬP
AI NHANH HƠN?

TRẮC NGHIỆM

Câu 1. Chủ trương chiến lược độc đáo của Lý Thường Kiệt trong giai đoạn
đầu của cuộc kháng chiến chống Tống là gì?
A. Vườn không nhà trống.
B. Tiên phát chế nhân.
C. Rút quân về cố thủ ở địa hình hiểm trở.
D. Đánh du kích, tiêu hao sinh lực địch.

TRẮC NGHIỆM

Câu 2. Trong cuộc tấn công sang đất Tống (1075), quân đội nhà Lý đã tập
kích vào những cứ điểm quan trọng nào?
A. Châu Khâm, Châu Liêm, Châu Ung.
B. Châu Ung, Châu Quảng, Châu Liêm.
C. Châu Khâm, Châu Giao, Châu Ung.
D. Châu Ung, Biện Kinh, Châu Liêm.

TRẮC NGHIỆM

Câu 3. Tại sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt làm nơi xây dựng
phòng tuyến chủ yếu?
A. Vì đây là con sông lớn nhất Đại Việt.
B. Vì nước sông ở đây cạn, dễ dàng di chuyển quân.
C. Vì con sông này chặn ngang đường bộ huyết mạch từ Quảng Tây vào Thăng
Long.
D. Vì đây là quê hương của Lý Thường Kiệt.

TRẮC NGHIỆM

Câu 4. Cuối năm 1077, Lý Thường Kiệt đã có hành động gì để kết thúc
chiến tranh?
A. Tổng tấn công tiêu diệt toàn bộ quân Tống.
B. Chủ động đề nghị "giảng hòa" để quân Tống rút về nước.
C. Đầu hàng quân Tống để bảo toàn lực lượng.
D. Mở đường cho quân Tống chạy sang Champa.