LỊCH SỬ & ĐỊA LÍ 8 · KẾT NỐI TRI THỨC

CHÀO MỪNG ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH SỬ 8
Bài 10. Sự hình thành chủ nghĩa
đế quốc ở các nước Âu - Mỹ
◆ Cuối thế kỉ XIX – Đầu thế kỉ XX

Giáo viên thực hiện:

BÀI 10 · LỊCH SỬ 8

VIDEO 1

LỊCH SỬ 8 • BÀI 10

KHỞI ĐỘNG
Quan sát video AI và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video.

Xem video

Suy nghĩ

Trả lời

PHẦN I • KHỞI ĐỘNG • BÀI 10 LỊCH SỬ 8

CÂU HỎI KHỞI ĐỘNG
1. Em hiểu thế nào về chủ nghĩa đế quốc?
2. Hãy kể tên một số nước đế quốc mà em biết.
3. Em biết gì về các nước đế quốc đó?
💬 Suy nghĩ cá nhân – Chia sẻ với bạn bên cạnh

VIDEO 2

VIDEO 3

PHẦN I • KHỞI ĐỘNG

THẢO LUẬN NHANH

Làm việc cá nhân ➔ Chia sẻ nhanh với bạn bên cạnh
Thời gian: 2 phút
LỊCH SỬ 8 · BÀI 10

ĐỐI CHIẾU KHỞI ĐỘNG

PHẦN I • KHỞI ĐỘNG

BẢN CHẤT

Chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn phát triển tiếp
theo của chủ nghĩa tư bản.
Bản chất nổi bật: độc quyền · mở rộng quyền lực · xâm chiếm thị trường và thuộc địa

CÁC NƯỚC ĐẾ QUỐC TIÊU BIỂU
ANH

PHÁP

ĐỨC

MỸ

HÀ LAN

ÁO – HUNG

NHẬT BẢN

★ Chủ nghĩa đế quốc đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lịch sử thế giới cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX.

BÀI 10 · SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC · LỊCH SỬ 8

LỊCH SỬ & ĐỊA LÍ 8 · BÀI 10

BÀI HỌC

SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC
Ở CÁC NƯỚC ÂU - MỸ
(Cuối thế kỉ XIX – Đầu thế kỉ XX)

VIDEO 4

NỘI DUNG BÀI HỌC

LỊCH SỬ 8 . BÀI 10 . KẾT NỐI TRI THỨC

HOẠT ĐỘNG 1
NHỮNG NÉT CHÍNH VỀ
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH
CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC
Từ tự do cạnh tranh đến độc quyền
và xâm chiếm thuộc địa.
Khai thác lược đồ
Hình 10.1

SGK trang 44, 45

VIDEO 5

TƯ LIỆU 1

TRANH BIẾM HỌA
BẠCH TUỘC DẦU MỎ
◆ The Octopus Standard Oil Cartoon

NHIỆM VỤ QUAN SÁT
Quan sát bức tranh biếm họa và trả lời câu hỏi?
Nguồn: Tranh biếm họa, Mỹ, đầu thế kỉ XX

Con bạch tuộc trong tranh
tượng trưng cho điều gì?

HOẠT ĐỘNG 1 • PHÂN TÍCH TƯ LIỆU

Tìm kiếm trên Google Images với từ khóa
"The Octopus Standard Oil cartoon"
Gợi ý: Chú ý các vòi, những nơi mà vòi
chạm đến và hình ảnh bạch tuộc.

HOẠT ĐỘNG 1 · NHIỆM VỤ

“CẶP ĐÔI”
NHIỆM VỤ
Khai thác lược đồ Hình 10.1 và
thông tin SGK trang 44, 45
Mô tả những nét chính về quá
trình hình thành chủ nghĩa đế
quốc cuối thế kỉ XIX – đầu thế
kỉ XX.

TỪ KHÓA CẦN CHÚ Ý
“Công ti độc quyền”
“Lũng đoạn thị trường”
“Chi phối chính trị – xã hội”
“Xâm lược – khai thác thuộc địa”

BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · HOẠT ĐỘNG 1

LƯỢC ĐỒ THẾ GIỚI ĐẦU THẾ KỈ QUAN
XXSÁT
Quan sát lược đồ các nước đế quốc và hệ thống thuộc địa trên thế giới đầu thế kỉ XX

BÀI 10 • LỊCH SỬ 8

⏱ ĐỒNG HỒ HOẠT ĐỘNG 1

05:00

Làm việc cặp đôi ✦ Khai thác lược đồ ✦ Ghi ý chính
Tập trung – Hợp tác – Ghi chép!
BÀI 10 - LỊCH SỬ 8

HOẠT ĐỘNG 1 · BÁO CÁO

BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG 1
Đại diện cặp đôi trình bày — lớp lắng nghe và nhận xét.

01

02

03

Bối cảnh

Công ti độc quyền

Xâm lược thuộc địa

Quá trình hình thành
chủ nghĩa đế quốc
diễn ra trong bối
cảnh nào?

Công ti độc quyền
xuất hiện như thế
nào?

Vì sao các nước đế
quốc đẩy mạnh xâm
lược thuộc địa?

TRÌNH BÀY · LẮNG NGHE · PHẢN HỒI

ĐỐI CHIẾU HOẠT ĐỘNG 1
Ý NGHĨA HÌNH ẢNH

Con bạch tuộc trong tranh biếm
họa tượng trưng cho công ti độc
quyền thâu tóm thị trường, kinh
tế và các cơ quan nhà nước.
HỆ QUẢ

Các công ti độc quyền có khả
năng lũng đoạn nhà nước và chi
phối đời sống chính trị – xã hội.
Hình ảnh ẩn dụ: Bạch tuộc – Công ti độc quyền
BÀI 10 • LỊCH SỬ 8 • HOẠT ĐỘNG 1

HOẠT ĐỘNG 1

CHỐT KIẾN THỨC

Hoạt động 1 · Quá trình hình thành chủ nghĩa đế quốc

BÀI 10 - LỊCH SỬ & ĐỊA LÍ 8

HOẠT ĐỘNG 1 • TƯ LIỆU MỞ RỘNG

♦ TƯ LIỆU MỞ RỘNG
NHIỆM VỤ QUAN SÁT
Quan sát tranh biếm họa về việc các
nước đế quốc phân chia thuộc địa
thế giới.
GỢI Ý PHÂN TÍCH
• Các nhân vật trong tranh đại diện cho
nước nào?
• 'Chiếc bánh' tượng trưng cho điều gì?
• Thông điệp chính của bức tranh là gì?

Tranh biếm họa: Các nước đế quốc phân chia
thuộc địa thế giới (cuối thế kỉ XIX)

BÀI 10 - LỊCH SỬ 8 - TƯ LIỆU LỊCH SỬ

HOẠT ĐỘNG 2

CÁC NƯỚC ĐẾ QUỐC
ANH • PHÁP • ĐỨC • MỸ
Tìm hiểu những chuyển biến về kinh tế, đối nội và đối ngoại
của bốn nước đế quốc tiêu biểu cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX

ANH

PHÁP

ĐỨC

MỸ

Đế quốc
thực dân

Đế quốc
cho vay lãi

Đế quốc
quân phiệt

Đế quốc tơ-rớt
khổng lồ

Kinh tế • Đối nội • Đối ngoại

CHIA NHÓM NHIỆM VỤ

Mỗi nhóm tìm hiểu một đế quốc — trình bày đặc điểm kinh tế, đối nội, đối ngo

NHÓM 1

NHÓM 2

ĐẾ QUỐC ANH

ĐẾ QUỐC PHÁP

🌎 Chủ nghĩa đế quốc thực dân

💵 Chủ nghĩa đế quốc cho vay lãi

NHÓM 3

NHÓM 4

ĐẾ QUỐC ĐỨC

ĐẾ QUỐC MỸ

🗡️ Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt,
hiếu chiến

🏭 Chủ nghĩa đế quốc tơ-rốt
khổng lồ

📌 Khai thác SGK trang 44–47 · Hoàn thành phiếu học tập của nhóm

HOẠT ĐỘNG 2 • NHÓM

SẢN PHẨM NHÓM

Mỗi nhóm tạo 1 infographic tóm tắt đặc điểm của nước được gia

Biệt danh

Kinh tế

Tên gọi đặc trưng Đặc điểm phát
triển kinh tế
của đế quốc

Đối nội

Đối ngoại

Chính sách
trong nước

Hình ảnh

Chính sách bành Tư liệu minh họa
trướng, xâm lược
phù hợp

📌 Sản phẩm trình bày sau 10 phút làm việc

HOẠT ĐỘNG 2 · NHÓM 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
ĐẾ QUỐC ANH
📖 Khai thác tư liệu, Hình 10.2 và thông tin mục 2a — hoàn thành bảng sau:

LĨNH VỰC
💰 KINH TẾ

🏛️ ĐỐI NỘI

🌍 ĐỐI NGOẠI

NỘI DUNG
Tốc độ phát triển, vị trí, công ti độc quyền...

Thể chế chính trị, các đảng phái...

Chính sách thuộc địa, vị trí thế giới...

BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · KẾT NỐI TRI THỨC

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

ĐẾ QUỐC PHÁP

Cuối thế kỉ XIX – Đầu thế kỉ XX
➤ Khai thác tư liệu, Hình 10.3, Hình 10.4 và thông tin mục 2b để hoàn thành bả
| KINH TẾ |

| ĐỐI NỘI |

| ĐỐI NGOẠI |

SGK trang 46 · Hình 10.3 & 10.4 · Mục 2b

HOẠT ĐỘNG 2 • NHÓM 3

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
ĐẾ QUỐC ĐỨC
⚔ CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC QUÂN PHIỆT, HIẾU CHIẾN
💰 KINH TẾ

Vị trí của Đức về công nghiệp cuối
thế kỉ XIX? Công ty độc quyền xuất
hiện như thế nào?

🏛️ ĐỐI NỘI

Thế trận chính trị của Đức? Tầng
lớp nào nắm quyền thống trị?

📖 Khai thác thông tin mục 2c — SGK trang 46, 47

🌍 ĐỐI NGOẠI

Chính sách vũ trang của Đức? Mục
tiêu đối ngoại là gì?

HOẠT ĐỘNG 2 • NHÓM 4

Phiếu học tập số 4

ĐẾ QUỐC MỸ

★ “Chủ nghĩa đế quốc tơ-rớt khổng lồ”
Khai thác mục 'Em có biết' và thông tin mục 2d trong SGK
để hoàn thành phiếu học tập.

Tiêu chí

Nội dung

Kinh tế
Đối nội
Đối ngoại
✦ Vua dầu mỏ Rốc-phe-lo ✦ Vua thép Moóc-gân ✦ Vua ô tô Pho ✦ Bành trướng châu Á - TBD ✦ Phi-líp-pin • Cu-ba

HOẠT ĐỘNG NHÓM

ĐỒNG HỒ HOẠT ĐỘNG NHÓM

Đọc SGK

Hoàn thành PHT Thiết kế infographic

*Hết giờ — nộp sản phẩm ngay!*

2 PHÚT / NHÓM

BÁO CÁO SẢN PHẨM NHÓM
Mỗi nhóm trình bày lần lượt — rõ ràng, tự tin, đúng thời gian

1

2

3

4

5

Biệt danh

Kinh tế

Đối nội

Đối ngoại

Tư liệu

của đế quốc

chuyển biến
nổi bật

chính sách
trong nước

chính sách
bành trướng

hình ảnh
minh họa

NHÓM 1: ANH → NHÓM 2: PHÁP → NHÓM 3: ĐỨC → NHÓM 4: MỸ

HOẠT ĐỘNG 2

Infographic tham khảo
Quan sát các infographic mẫu về 4 nước đế quốc — đối chiếu với sản phẩm của nhóm em.

So sánh infographic của nhóm em với các mẫu trên — điểm nào em đã có? Điểm nào cần bổ sung?

ĐỐI CHIẾU PHT SỐ 1

ĐẾ QUỐC ANH

Chủ nghĩa đế quốc thực dân — Nhiều thuộc địa nhất thế giới

KINH TẾ

ĐỐI NỘI

• Phát triển chậm lại, tụt xuống
vị trí thứ ba (sau Mỹ và Đức)

• Thể chế: Quân chủ lập hiến

• Dẫn đầu thế giới về xuất khẩu
tư bản, thương mại và thuộc địa
• Đầu thế kỉ XX: nhiều công ti
độc quyền công nghiệp và tài
chính ra đời, thao túng nền
kinh tế

• Hai đảng Tự do và Bảo thủ
thay nhau nắm quyền
• Bảo vệ quyền lợi giai cấp tư
sản

ĐỐI NGOẠI
• Đẩy mạnh xâm lược và mở
rộng thuộc địa
• Có nhiều thuộc địa nhất thế
giới
• Hệ thống thuộc địa trải rộng
khắp các châu lục

⭐ “Biệt danh: Đế quốc thực dân — 'Mặt trời không bao giờ lặn trên đế quốc Anh'”

HOẠT ĐỘNG 2 • ĐỐI CHIẾU

ĐỐI CHIẾU PHT SỐ 2 — ĐẾ QUỐC PHÁP
✦ Chủ nghĩa đế quốc cho vay lãi

KINH TẾ
• Tốc độ phát triển công nghiệp
chậm lại; cuối thế kỉ XIX tụt xuống
vị trí thứ tư thế giới (sau Mỹ, Đức,
Anh).
• Nông nghiệp vẫn sản xuất nhỏ,
manh mún.
• Các công ti độc quyền ra đời, chi
phối mạnh lĩnh vực ngân hàng.
• Đứng thứ hai thế giới về xuất
khẩu tư bản, chỉ sau Anh.
→ Đặc trưng: cho vay lãi &
xuất khẩu tư bản

ĐỐI NỘI

ĐỐI NGOẠI

• Nền Cộng hòa thứ ba
được thành lập và củng cố.

• Tích cực đẩy mạnh xâm
lược và bóc lột thuộc địa.

• Chính phủ Cộng hòa bảo
vệ quyền lợi của giai cấp
tư sản.

• Xây dựng hệ thống thuộc
địa lớn thứ hai thế giới,
chỉ sau Anh.

• Đàn áp mạnh mẽ nhân
dân lao động và phong
trào đấu tranh của công
nhân.

• Thuộc địa trải rộng ở
châu Phi, châu Á và các
khu vực khác.

→ Thể chế: Cộng hòa thứ
ba

→ Thuộc địa: lớn thứ hai
thế giới

*Áp phích tuyên truyền chiến tranh
Madagascar — minh họa chính sách
bành trướng thuộc địa của Pháp

BÀI 10 • LỊCH SỬ 8 • ĐẾ QUỐC PHÁP

ĐỐI CHIẾU PHT SỐ 3
ĐẾ QUỐC ĐỨC

KINH TẾ
• Cuối thế kỉ XIX, vươn lên
đứng đầu châu Âu và thứ
hai thế giới (sau Mỹ) về
công nghiệp.
• Tập trung sản xuất và tư
bản diễn ra mạnh mẽ.
• Hình thành các công ti độc
quyền lớn.

Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến

ĐỐI NỘI
Quân chủ lập hiến

ĐỐI NGOẠI
Chạy đua vũ trang

• Nhà nước liên bang theo
chế độ quân chủ lập hiến.

• Giới cầm quyền chủ trương
chạy đua vũ trang mạnh mẽ.

• Quý tộc địa chủ liên kết chặt
chẽ với tư bản độc quyền.

• Dùng vũ lực để chia lại hệ
thống thuộc địa trên thế giới.

• Cùng nhau thống trị và kiểm
soát nhân dân.

• Bành trướng và
đối đầu với các nước
đế quốc khác.

*Minh họa: Đức nuốt chửng thế giới

◆ ĐỐI CHIẾU PHT SỐ 4
ĐẾ QUỐC MỸ
Chủ nghĩa đế quốc tơ-rớt khổng lồ
KINH TẾ

ĐỐI NỘI

ĐỐI NGOẠI

• Vươn lên đứng đầu thế giới về • Chế độ Cộng hòa — đề cao
vai trò Tổng thống
sản xuất công nghiệp
• Hai đảng Cộng hòa và Dân
• Năm 1894: sản lượng công
chủ thay nhau nắm quyền
nghiệp gấp đôi Anh
• Chính sách phục vụ quyền lợi
• Công ti độc quyền khổng lồ
tư sản độc quyền
xuất hiện:
– “Vua dầu mỏ” Rốc-phe-lo
– “Vua thép” Moóc-gân
– “Vua ô tô” Pho
• Nông nghiệp phát triển mạnh
— cung cấp lương thực chủ
yếu cho châu Âu

• Bành trướng mạnh ở châu Á
– Thái Bình Dương
• Gây chiến với Tây Ban Nha —
chiếm Phi-líp-pin và Cu-ba
• Can thiệp quân sự vào Trung
và Nam Mỹ
• Biến khu vực châu Mỹ thành
vùng ảnh hưởng độc quyền

*Tranh biếm họa: Học thuyết Monroe và chính
sách can thiệp của Mỹ vào khu vực châu Mỹ
BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · ĐẾ QUỐC MỸ

HOẠT ĐỘNG 2 • TƯ LIỆU

Tư liệu mở rộng về chính sách đối ng

Quan sát các hình ảnh minh họa về sự mở rộng xâm lược của các cường quốc đế

Đế quốc Anh

Hệ thống thuộc địa lớn
nhất thế giới

Đế quốc Đức

Chạy đua vũ trang, dùng vũ
lực chia lại thuộc địa

Đế quốc Mỹ

Bành trướng châu Á – Thái
Bình Dương và châu Mỹ

BÀI 10 • LỊCH SỬ 8 • CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CÁC NƯỚC ĐẾ Q

CÂU HỎI MỞ RỘNG

Chỉ ra điểm GIỐNG và KHÁC NHAU
trong chuyển biến kinh tế, đối nội,
đối ngoại giữa 4 nước đế quốc Anh,
Pháp, Đức, Mỹ.
KINH TẾ

ĐỐI NỘI

ĐỐI NGOẠI
ANH

BÀI 10 • LỊCH SỬ 8 • SO SÁNH CÁC ĐẾ QUỐC

PHÁP

ĐỨC

MỸ

ĐỒNG HỒ THẢO LUẬN MỞ RỘNG

05:00
So sánh

Ghi điểm giống nhau

Ghi điểm khác nhau

Suy nghĩ kĩ — Ghi rõ ràng — Sẵn sàng trình bày!
BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · HOẠT ĐỘNG 2

ĐỐI CHIẾU • CÂU HỎI MỞ RỘNG

GIỐNG NHAU
Tập trung vốn
& sản xuất

Công ti độc quyền
chi phối

Xâm lược & bóc
lột thuộc địa

Quá trình tập trung
vốn và sản xuất dẫn
đến sự ra đời của các
công ti độc quyền.

Các công ti độc quyền
chi phối, lũng đoạn đời
sống kinh tế – chính trị
– xã hội.

Tăng cường xâm lược,
bóc lột thuộc địa để mở
rộng thị trường và khai
thác tài nguyên.

→ Đây là những đặc điểm CHUNG của cả 4 nước đế quốc: Anh • Pháp • Đức • Mỹ

ĐỐI CHIẾU CÂU HỎI MỞ RỘNG
ĐIỂM KHÁC NHAU

ĐỐI NỘI
Anh

Pháp

Đức

Quân chủ lập hiến

Chính phủ Cộng hòa

Liên bang – Quân
chủ lập hiến

Chế độ Cộng hòa

Anh

Pháp

Đức

Mỹ

Xâm lược, mở rộng
thuộc địa

Xâm lược, bóc lột
thuộc địa

Chạy đua vũ trang

Viện trợ, đầu tư,
can thiệp quân sự

Mỹ

ĐỐI NGOẠI

BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC

TRANH VẼ MINH HỌA
(1) · Chủ đề: Các nước đế quốc Âu - Mỹ cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX

TÁC PHẨM
Hoàng Lê Thu Nguyên

Đế quốc Đức
Nhân vật trung tâm mang khuôn
mặt cờ Đức, thân hình là Trái Đất,
hai tay cầm cờ Mỹ và Pháp – biểu
tượng sức mạnh và tầm ảnh
hưởng của đế quốc Đức.

BÀI 10 · LỊCH SỬ 8 · HỌA PHẨM HỌC SINH

MỘT SỐ HỌA PHẨM CỦA HỌC SINH (2)
Quan sát họa phẩm và nêu nội dung lịch sử được thể hiện qua nét vẽ.

Họa phẩm học sinh • Bài 10 Lịch sử 8

Nội dung lịch sử nào được thể hiện trong họa phẩm này?

HOẠT ĐỘNG 2 • CHỐT KIẾN THỨC

BỐN ĐẾ QUỐC LỚN CUỐI THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ KỈ XX
ANH
ĐẾ QUỐC THỰC DÂN

PHÁP

ĐỨC

ĐẾ QUỐC QUÂN PHIỆT,
ĐẾ QUỐC CHO VAY LÃI
HIẾU CHIẾN

MỸ
ĐẾ QUỐC TƠ-RỚT
KHỔNG LỒ

• Kinh tế phát triển chậm
lại, tụt xuống vị trí thứ ba

• Công nghiệp tụt xuống
thứ tư thế giới

• Vươn lên đứng đầu
châu Âu về công nghiệp

• Đứng đầu thế giới về
sản xuất công nghiệp

• Xuất khẩu tư bản và
thương mại dẫn đầu thế
giới

• Ngân hàng và xuất khẩu
tư bản chiếm ưu thế

• Quý tộc liên kết tư bản
độc quyền thống trị

• Xuất hiện các công ti
độc quyền khổng lồ

• Thuộc địa lớn thứ hai
thế giới, sau Anh

• Chạy đua vũ trang, dùng
vũ lực chia lại thuộc địa

• Bành trướng châu Á –
TBD và can thiệp châu
Mỹ

• Có nhiều thuộc địa nhất
thế giới

→ Dù khác nhau về đặc điểm, cả bốn đế quốc đều đẩy mạnh tập trung tư bản, lập công ti độc quyền và xâm chi

PHẦN III

LUYỆN TẬP
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM ONLINE
Chủ đề: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc
ở các nước Âu - Mỹ

BÀI 10 - LỊCH SỬ 8 - CỦNG CỐ KIẾN THỨC

"LUẬT CHƠI LUYỆN TẬP"
Đọc kỹ luật chơi trước khi bắt đầu nhé!

Truy cập

Cá nhân

10 phút

Phản hồi

Bảng xếp hạng

Vào Quizizz
hoặc Kahoot
theo mã giáo
viên cung cấp

Làm bài độc
lập trên thiết bị
của mình

Hoàn thành
toàn bộ câu hỏi
trong thời gian
quy định

Hệ thống tự
động báo
đúng/sai
sau mỗi câu

Công bố sau
khi kết thúc
trò chơi

Hãy chuẩn bị thiết bị – trò chơi sắp bắt đầu!