GIÁO DỤC KINH TẾ PHÁP LUẬT
10

CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
MỚI NGÀY HÔM NAY!
1

KHỞI ĐỘNG

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:
Ngân sách nhà nước hình thành và phát triển cùng với sự ra đời của Nhà nước. Đây
là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của một quốc gia, giữ vai trò là nguồn tài chính để
bảo đảm cho hoạt động của bộ máy nhà nước. Đồng thời, ngân sách còn là công cụ
quan trọng giúp Nhà nước quản lí, điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã
hội vì lợi ích quốc gia và nhân dân. Mỗi người dân có nghĩa vụ đóng góp vào ngân
sách nhà nước theo quy định của pháp luật, đồng thời được hưởng quyền lợi từ
ngân sách thông qua các công trình công cộng và các chính sách an sinh xã hội.

KHỞI ĐỘNG

Hãy chia sẻ hiểu biết của em về ngân
sách nhà nước.

Ngân sách nhà nước là :
- Quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước...
- Bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà
nước;công trình công cộng;chính sách an sinh xã
hội;nghĩa vụ đóng góp của người dân;quyền lợi
của người dân từ ngân sách.

GIÁO DỤC KINH TẾ PHÁP LUẬT
10

CHỦ ĐỀ 3

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ THUẾ

BÀI 5.
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1

1
NỘI DUNG

2

BÀI HỌC

3

KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC

VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN
TRONG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

01

KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC

HOẠT ĐỘNG NHÓM

📖 Lớp chia thành 4 nhóm

💬 Đọc thông tin mục 1 SGK

✏ Trao đổi, thảo luận
trong nhóm
Chuẩn bị báo cáo sau khi hết giờ!

Câu hỏi thảo luận

1/ Ngân sách nhà nước gồm các khoản nào? Hệ thống ngân sách nhà nước
bao gồm những bộ phận nào?
2/ Chủ thể nào được quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà
nước?
3/ Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà nước là gì?
4/ Khoản đóng góp của người dân có được hoàn trả trực tiếp cho từng cá
nhân không? Vì sao?

ĐÁP
ÁN

1/ Ngân sách nhà nước gồm các khoản nào? Hệ thống ngân sách nhà
nước bao gồm những bộ phận nào?
Ngân sách nhà nước gồm hai nhóm khoản chính: khoản thu và khoản chi.
- Các khoản thu: thu từ thuế, lệ phí, phí từ hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực
hiện; phí từ hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức được giao cung cấp
dịch vụ công nộp; các khoản viện trợ không hoàn lại của chính phủ nước ngoài, tổ chức, cá
nhân trong và ngoài nước; và các khoản thu khác theo pháp luật.

1/ Ngân sách nhà nước gồm các khoản nào? Hệ thống ngân sách nhà
nước bao gồm những bộ phận nào?

- Các khoản chi: chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc
gia, chi thường xuyên, chi trả nợ lãi, chi viện trợ, và các
khoản chi khác theo pháp luật.Hệ thống ngân sách nhà
nước được phân cấp thành ngân sách trung ương và
ngân sách địa phương.

1/ Ngân sách nhà nước gồm các khoản nào? Hệ thống ngân sách nhà
nước bao gồm những bộ phận nào?

Hệ thống ngân sách nhà nước được
phân cấp thành ngân sách trung
ương và ngân sách địa phương.

2/ Chủ thể nào được quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân
sách nhà nước?

Nhà nước là chủ thể có quyền quyết định các khoản thu, chi ngân sách
(do ngân sách nhà nước thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước đại diện chủ
sở hữu và thống nhất quản lí).Cụ thể, Quốc hội là cơ quan quyết định dự
toán ngân sách nhà nước và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước
hằng năm.

3/ Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà nước là gì?
Nhằm phục vụ lợi ích chung của quốc gia và
xã hội. Nhà nước bố trí ngân sách cho các
lĩnh vực: kinh tế; giáo dục – đào tạo; hành
chính sự nghiệp; khoa học công nghệ; y tế;
quốc phòng, an ninh; phát triển nông
nghiệp, nông thôn; giảm nghèo bền vững,…

4/ Khoản đóng góp của người dân có được hoàn trả trực tiếp cho từng cá
nhân không? Vì sao?
- Không được hoàn trả trực tiếp cho từng cá nhân.
- Vì người dân được hưởng lợi gián tiếp từ ngân sách nhà nước thông qua
các dịch vụ công cộng (như y tế, giáo dục, hạ tầng...) và các chính sách
an sinh xã hội, chứ không phải nhận lại trực tiếp phần mình đã đóng
góp.

02

VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC

(1) Nguồn: Bộ Tài chính.

Các tỉnh miền núi có điều kiện địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, trình
độ dân trí chưa cao. Các địa phương này đã sử dụng nguồn ngân sách nhà
nước vào việc mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới
quốc gia về các bản vùng sâu, tù; nâng cấp, xây dựng trường học, cơ sở y t ế;
ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất; đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây
trồng vật nuôi; phát triển mô hình trang trại, vườn rừng,... Nhờ đó, nh ững
nơi này đã từng bước khắc phục khó khăn, phát triển kinh tế – xã hội, nâng
cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Theo Bộ Tài chính, trong giai đoạn 2021 – 2025, công tác quản lí tài chính –
ngân sách nhà nước tiếp tục đạt được nhiều kết quả nổi bật, toàn diện: Tỉ
lệ huy động ngân sách nhà nước 5 năm đạt khoảng 18,3% GDP; trong khi
thực hiện giảm, gia hạn thuế, phí,... khoảng 1,1 triệu tỉ đồng để đồng hành,
hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn dịch bệnh toàn cầu và
phục hồi kinh tế. Tỉ lệ chi đầu tư tăng lên 32% tổng chi ngân sách nhà nước
và tăng thu, tiết kiệm chi khoảng 1,5 triệu tỉ đồng để tăng đầu tư phát
triển hệ thống cơ sở hạ tầng, các tuyến đường cao tốc, quốc phòng, an
ninh, xây dựng trường học, bệnh viện, xoá nhà tạm, nhà dột nát,…

Triệt để tiết kiệm chi cho các hoạt động hành chính, cùng với việc sắp xếp
lại tổ chức bộ máy, dành khoảng 17% tổng chi ngân sách nhà nước hằng
năm cho an sinh xã hội. Nguồn lực ngân sách nhà nước, cùng với các nguồn
lực xã hội, hệ thống tín dụng chính sách đã góp phần quan trọng trong công
tác xoá đói, giảm nghèo, hỗ trợ các đối tượng chính sách, người dân, người
lao động,...

BÀN TRÒN TRI THỨC

LUẬT CHƠI
+ Mỗi hai dãy bàn sẽ ghép lại thành một nhóm.
+ Ở lượt đầu tiên, GV phát phiếu học tập cho tất cả HS,
mỗi cá nhân độc lập suy nghĩ và viết câu trả lời của
mình vào phần ý kiến cá nhân trong vòng 3 phút.
+ Ở lượt thảo luận chung, các cá nhân cùng tổng hợp ý
kiến và ghi vào phần ý kiến chung trong vòng 4 phút
+ GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày kết quả lên
bảng.

BÀN TRÒN TRI THỨC
Nhóm:…………………………………………………………………
1/ Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính nào?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
..
2/ Vì sao các tỉnh miền núi đã từng bước khắc phục khó khăn để phát
triển?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.. 3/ Ngân sách nhà nước là công cụ để Nhà nước thực hiện những
hoạt động gì?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
..

THỜI GIAN
LÀM VIỆC
CÁ NHÂN

BÀN TRÒN TRI THỨC
Nhóm:…………………………………………………………………
1/ Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính nào?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
..
2/ Vì sao các tỉnh miền núi đã từng bước khắc phục khó khăn để phát
triển?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.. 3/ Ngân sách nhà nước là công cụ để Nhà nước thực hiện những
hoạt động gì?
.................................................................................................................
.................................................................................................................
..

THẢO
LUẬN
NHÓM

MỜI CÁC
NHÓM DÁN
PHIẾU HỌC
TẬP LÊN
BẢNG

ĐÁP
ÁN

Câu 1: Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính
nào?
Bộ máy nhà nước hoạt động được nhờ vào nguồn lực tài chính từ ngân
sách nhà nước. Ngân sách nhà nước là nguồn tài chính chủ yếu để duy trì
hoạt động của bộ máy nhà nước, quốc phòng, an ninh, đồng thời cung cấp
các dịch vụ công thiết yếu cho xã hội.

Câu 2: Vì sao các tỉnh miền núi đã từng bước khắc phục khó khăn để phát
triển?
Nhờ sử dụng nguồn ngân sách nhà nước:
-

Mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới quốc gia về
các bản vùng sâu, vùng xa;

-

Tu bổ, nâng cấp, xây dựng trường học, cơ sở y tế;

-

Ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất;

-

Đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển mô hình trang
trại, vườn rừng,…