KHỞI ĐỘNG

Quan sát video và chú ý sự thay đổi khi bạn học sinh chuyển từ quan sát bằng mắt

Video 1

Điều em quan sát được.
--------------------------------------------------------Hai chi tiết khoa học cần kiểm chứng
bằng kính thật ở các hoạt động sau
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------SAU KHI XEM VIDEO
------

Ảnh lớn
hơn?
Ảnh thật hay
ảo?
Vật đặt ở
đâu?
TRAO ĐỔI CẶP ĐÔI & DỰ ĐOÁN

AI

VIDEO AI CHỈ TẠO TÌNH
HUỐNG MÔ PHỎNG, KHÔNG
THAY THẾ QUAN SÁT/THỰC
HÀNH.

Video 2

KÍNH LÚP
BÀI 10
BÀI TẬP THẤU KÍNH
CHƯƠNG II: ÁNH SÁNG

KHOA HỌC TỰ

Kính lúp làm vật/ảnh quan sát được trông lớn hơn
Muốn kết luận đúng về vị trí vật và đặc điểm ảnh phải kiểm
chứng bằng kính thật.

CHÚNG TA SẼ TÌM HIỂU

Cấu tạo kính
lúp

Điều kiện
quan sát

VẤN ĐỀ CẦN TÌM HIỂU

Cách giải bài
tập thấu kính

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Video 3

CẤU TẠO CỦA KÍNH
LÚP
Kính lúp dùng để
làm gì?

Kính lúp được
cấu tạo như thế
nào?
Số bội giác của
kính lúp cho biết
điều gì?

CẤU TẠO VÀ CÔNG
DỤNG

Thấu kính
hội tụ

Cấu tạo
Kính lúp là một
thấu kính hội tụ có
tiêu cự ngắn
(f < 25 cm).

Công dụng
Quan sát vật
nhỏ.

Khung kính

Tay cầm

Kính lúp được dùng để tạo ảnh ảo lớn hơn và
cùng chiều với vật. Đặt mắt để đón chùm tia ló và
quan sát ảnh này

CẤU TẠO VÀ CÔNG DỤNG

Video 4

Mỗi kính lúp có một số bội giác, kí hiệu
là G và được ghi bằng các con số như:
2x; 3x; 5x; ...
G: số bội
giác
f: tiêu cự
(cm)
Kính lúp có số bội giác càng lớn khi
quan sát một vật thì sẽ thấy ảnh
càng lớn.

CẤU TẠO VÀ CÔNG DỤNG

NGÔI SAO MAY
MẮN

LUẬT CHƠI
Đọc kĩ câu hỏi – chọn đáp án – nêu căn cứ.
Có thể xem hình ảnh số nhưng phải đối chiếu SGK trước khi chọn đáp
án.

ĐỌC CHỌ
N

GIẢI
THÍC
H

ĐỐI
CHIẾU
SGK

Video 5

CÂU 1
MỘT KÍNH LÚP ĐƠN GIẢN CÓ THỂ ĐƯỢC CẤU
TẠO TỪ

1 thấu kính hội
tụ có tiêu cự 2
cm.

1 thấu kính hội
tụ có tiêu cự 1
m.

1 thấu kính
phân kì có tiêu
cự 5 mm.

1 thấu kính phân
kì có tiêu cự 25
cm.

CÂU 2
PHÁT BIỂU NÀO SAU ĐÂY KHÔNG ĐÚNG?

Kính lúp có tác dụng
làm tăng góc trông
vật bằng cách tạo ra
một ảnh ảo cùng
chiều, lớn hơn vật.

Mỗi kính lúp có
nhiều số bội
giác khác nhau.

Số bội giác là tỉ
số giữa góc
trông ảnh và
góc trông vật.

Kính lúp là một
dụng cụ quang bổ
trợ cho mắt để
quan sát các vật
nhỏ.

CÂU 3
MỘT KÍNH LÚP CÓ tiêu cự 2 cm. Số bội giác của kính lúp này
là

2

50

12,5

1250

CÂU 4
SƠ ĐỒ HÌNH BÊN MÔ TẢ ĐƯỜNG TRUYỀN CỦA
TIA SÁNG TỪ VẬT TỚI MẮT. TRONG ĐÓ Α
ĐƯỢC GỌI LÀ

góc
trông
ảnh.

độ bội
giác.

tiêu cự
của mắt.

góc
trông
vật.

GHI NHỚ

Kính lúp là một dụng cụ quang bổ trợ cho
mắt để quan sát các vật nhỏ.
Kính lúp là một thấu kính hội tụ có tiêu
cự ngắn (cỡ vài cm).
Mỗi kính lúp có
một số bội giác
xác định.
Trong đó G là số bội giác, f là tiêu cự thấu
kính được đo bằng đơn vị cm.
Sử dụng kính lúp có số bội giác càng lớn thì
có thể quan sát được vật càng nhỏ.

CÁCH QUAN SÁT

MỘT
NHỎ

VẬT

KHOA HỌC TỰ
NHIÊN 9

QUA KÍNH LÚP
Nhi ệm
vụ:

Sử dụng kính lúp để quan sát vật nhỏ,
đo khoảng cách từ vật đến kính và
kiểm chứng những dự đoán ở phần khởi
động.

QUAN
S ÁT

Đ
O

GHI DỮ
LIỆU

KIỂM
CHỨNG

CHUẨN
BỊ

Mỗ i
nhó m:

1 kính
kính
hội tụ
tiêu cự

lúp/thấu
đã

biết

1 mẫ u c hữ
nhỏ

C) Tiêu cự kính
lú p:

f

1 thước
thẳng

c
(Dùng kết quả Bài 9 hoặc giá trị GV
m

Phiếu học tập
số 1

NHIỆM V Ụ THỰC
HÀN H
MẪU
CHỮ

Tự điều
kính để nhìn
chỉnh
ảnh rõ.

MẮ
T

KÍNH
LÚP
Đo khoảng
đ từcách
vật đến

kính.

Thực hiện ba
quanlần
sát.

Ghi
ảnh lớn/nhỏ hơn
nhận:
vật?

cùng/ngược
chiều?
có hứng được trên
màn không?

ĐIỀU
CHỈNH
KÍNH

ĐO
d

LẶP 3
LẦN

GHI NHẬN
ẢNH

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

QUAN SÁT VẬT NHỎ QUA
Dữ liệu ban KÍNH LÚP
đầu
Tiêu cự kính
lúp:

Lần quan
sát

Lần
1
Lần
2

Lần
3

BA LẦN QUAN
SÁT

Khoảng
cách d

f
=

c
m
GHI
NHẬN

Ảnh lớn/nhỏ hơn
vật?
Cùng/ngược
chiều?
Có hứng được trên màn
không?

CÂU 3 –
AI

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 1

CÂU 4 —
BVMT/BĐKH

Sau khi đã có d1,

Nêu một ứng dụng kính lúp/thấu

d2, d3,

kính

nhập số liệu vào AI

trong quan sát sinh vật hoặc môi

để

trường

Al sắp xếp bảng và
tính d trung bình.
Tự tính lại để kiểm
tra.
Nêu phần nào của
thực
hành Al không được
thay thế.

tự nhiên. Khi sử dụng kính lúp và
vật liệu
học tập cần làm gì để tiết kiệm,
bảo quản
và giảm chất thải?

BẮT ĐẦU THỰC
PHÂN CÔNG TRONG
HNHÓM
ÀNH
Người điều chỉnh
kính
Điều chỉnh kính lúp
để nhìn rõ mẫu
chữ.

Người ghi
Ghi kết quả đo
vào
Phiếu học tập.

Người đo
Đo d1, d2, d3 theo

Người kiểm tra Al

đúng quy trình.
Quan sát
→

THỜI

Dùng Ai (hoặc công cụ
hỗ trợ)

THỰC
HIỆN

Đo d₁, d₂,
d3 →

Hoàn thành
PHT

TH ỰC HI ỆN 10

để kiểm tra kết quả đo.

Dữ
liệu

CHIA SẺ DỮ LIỆU
Google Docs/ Google
Sheets SÁT
QUAN
Kết
quả

Nhập dữ liệu thực của
nhóm:

Chia sẻ dữ
liệu

DỮ
LIỆU
THẬT

NHẬ
P

Đối chiếu giữa các

CHIA
SẺ

ĐỐI
CHIẾU

AI HỖ TRỢ KIỂM TRA
DỮ LIỆU
AI HỖ
HS TỰ LÀM
Qu an sát → Điều ch ỉnh kí nh
→ Đo →
Ghi d1, d2, d3 → Tự tính

Quan
sát

Điều
chỉnh
kính

Đ
O

Ghi
d1, d2,
d3

Tự
tính

Ai
không
thay

HS KIỂM
TRA

Sắp xếp TRỢ
bảng
Tính d trung
bình Đối chiếu

Tín
d
trung
h
bình
→
Đối
chiếu
điều chỉnh
kính
đo
quan sát
ghi dữ
liệu
Sắp
xếp
bảng

HS tự tính lại
để
kiểm tra kết
quả Al.

PHT / BẢNG DỮ
LIỆU

BÁO
CÁO

NHÓM BÁO
CÁO

KẾT
QUẢ

NHÓM KHÁC ĐỐI
CHIẾU

Mỗi nhóm trình
Bảng dữ liệubày:
d1,
d
, d3
d2trung
So sánh d
bình
Đặc
với fđiểm ảnh quan
sát được

Nhóm khác: ĐỐI CHIẾU – PHẢN BIỆN –

VỊ TRÍ
VẬT

d<
f

Vật đặt
trong
khoảng tiêu
cự.

KẾT QUẢ KIỂM
CHỨNG
ẢNH
ẢO
CÙNG
CHIỀU
LỚN HƠN
VẬT
Điều chỉnh ảnh vào
khoảng nhìn rõ của
mắt.

HAI CÁCH NGẮM
NGẮM CHỪNG Ở VÔ CỰC
NGẮM CHỪNG Ở CỰCCHỪNG
CẬN
Điều chỉnh để ảnh ở điểm cực
cận.

TRƯỜNG HỢP:
d
Đặt vật gần tiêu điểm để ảnh ở rất
xa/vô cực.

TRƯỜNG HỢP:
d=f

Khi đặt vật ở vị trí d = f, ảnh của vật
sẽ ở xa vô cực.

CHỐT HOẠT
ĐỘNG

QUAN SÁT
THẬT

Al chỉ được dùng sau khi thu
dữ liệu
thật để sắp xếp/tính sơ bộ;
HS phải
tự thao tác, đo, quan sát và
kiểm tra

DỮ LIỆU
THẬT

Bảo quản kính, tránh làm
xước/vỡ;
sử dụng vật liệu tiết kiệm và
thu gom
vật liệu hỏng đúng quy định.

KIỂM
CHỨNG

Kính lúp có thể hỗ trợ quan sát
côn trùng
nhỏ, rêu/địa y, bề mặt lá, dấu
hiệu sâu
bệnh khi khảo sát môi trường;
không
thay thế thiết bị đo khí hậu.

VẼ SƠ ĐỒ
TẠO
Bài

ẢNH QUA THẤU KÍNH HỘI
TỤ

tập
Cho
thấu kính hội tụ có
tiêu cự:

f = 10
AB cao
cm 2 cm

Vật sáng
đặt vuông
góc
với trục chính, A nằm trên trục
chính và
= 30
cách quangdtâm
O một đoạn:

cm

NHIỆM
VỤ
- Chọ n t ỉ l ệ xí ch thí ch hợp
và đá nh dấ u O, F, F' trên
tr ục chí nh.
- Từ điểm B, vẽ hai tia sáng đặc

- Dựa vào hình vẽ, xác định
biệt

đkhoảng
ể d ự ncách
g ả nd'h từAảnh
' B đến kính
và nêu tính

c h ấ t ả n h : T h ậ t h ay ả o ?
C ù n g h ay n g ư ợ c c h i ề u v ớ i
vật?

1. TỈ
LỆ tỉ lệ
Chọn
xích
thích hợp.

2. DỰNG
ẢNH
Vẽ hai tia sáng

3. XÁ C ĐỊN H KẾT

từ đặc
B đểbiệt
dựng
ảnh A'B'.

Xác định d' và nêu

QU Ả
tính chất ảnh theo

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

Bước 1: Chọn tỉ xích, 1 ô = 1 cm

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

F



O

Bước 2: Vẽ TK, O, ∆ , F với OF = 5 cm = 5 ô

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

B
F



A

O

Bước 3: Vẽ AB = h = 2 cm = 2 ô, AB ⊥ ∆ ; B ∈ ∆; d = OB = 7,5 cm
= 7,5 ô

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

B

I
F

A

O

Bước
Vẽ
tiaqua
tới quang
AI // ∆ cho
F thẳng
Bước 4: Vẽ
tia4:
tới
AO
tâmtia
tia ló
lóqua
truyền

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

B

I
F

A

A'

O

B'
Bước
tiahạ
ló đường
này cắtvuông
nhau góc
tại A',
ảnh
củaB'A
Bước5:
5:Hai
Từ A'
vớiA'∆,làcắt
∆tại

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

B

I
F

A

A'

O

B'
A'B' là ảnh của AB; d' = OB' = 15 ô = 15 cm; h' = A'B' = 4 ô = 4
cm

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

Ví dụ 1: AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f =
5 cm. d' = ?; h' = ?

B

I
F

A

A'

O

B'
A'B' là ảnh thật, ngược chiều và lớn hơn vật

Vẽ Sơ Đồ Tạo Ảnh Qua Thấu
Kính Hội Tụ

THỰC
HÀNH

Giải bài tập: thấu kính hội tụ có f = 10 cm; vật
AB cao 2 cm đặt vuông góc trục chính, cách
quang tâm O một đoạn d = 30 cm.
Học sinh chọn tỉ lệ xích, vẽ hai tia đặc biệt, dựng
ảnh A'B', xác định d' và tính chất ảnh.

TỪ HÌNH VẼ, HÃY XÁC
ĐỊNH
THẤU KÍNH
1. KHOẢNG CÁCH
HỘI TỤ

ẢNH

2. TÍNH CHẤT
ẢNH
Ảnh thật hay
ảnh ảo?
Cùng chiều hay ngược chiều
với vật?

Lớn hơn, bằng hay nhỏ
hơn vật?

CHIA SẺ HÌNH
VẼ
1. Tự hoàn
thành
sơ đồ trên
giấy.

TỰ VẼ TRÊN
GIẤY

2. Chụp
hình
sản phẩm.

CHỤP
ẢNH

3. Đính
kèm
Google
Docs.

GOOGLE
DOCS

4. Đối chiếu
với
sản phẩm của
bạn
và tự điều
chỉnh.

ĐỐI
CHIẾU

5. Sửa
hình.

SỬA
HÌNH

ĐỐI CHIẾU KẾT
QUẢ

d' = 15
cm

Ảnh thật
Ngược
chiều

VẼ SƠ ĐỒ TẠO ẢNH THEO CÁC
BƯỚC

Bước 1: Chọn tỉ lệ
xích thích hợp.

Nhỏ hơn
vật

Bước 2 : X ác đị nh gi á t rị t iêu

Bước 3: Vẽ sơ

cự f

đồ tạo ảnh của

của thấu kính; các khoảng
cách từ vật và ảnh tới thấu

vật theo các giá

kính d, d'; các độ cao của

trị đã

vật và ảnh h, h' theo cùng

xác định được.

một tỉ lệ xích đã chọn.